Trong xu thế tất yếu của thị trường tiêu dùng hiện đại - nơi thực phẩm an toàn và minh bạch nguồn gốc được đặt lên hàng đầu - việc sử dụng kháng sinh đúng quy định không chỉ là yêu cầu khắt khe của riêng các doanh nghiệp chế biến và xuất khẩu. Hơn hết, tư duy này phải bắt nguồn từ chính người nuôi trồng. Chủ động phòng bệnh và tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về sử dụng thuốc chính là chìa khóa cốt lõi giúp thủy sản Việt Nam giữ vững vị thế trên trường quốc tế, đồng thời nâng cao giá trị gia tăng cho toàn ngành. Theo số liệu của Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP): Xuất khẩu thuỷ sản năm 2025 đạt giá trị 11,34 tỷ đô, tăng 13% so với năm 2024; tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực, 6 tháng đầu năm 2026 đạt khoảng 5,8 tỷ đô, tăng 12,8% so với cùng kỳ năm 2025. Năm 2025, tổng sản lượng thuỷ sản Việt Nam khoảng 9,75 triệu tấn nhưng trong đó xuất khẩu chỉ đạt 2,4 triệu tấn. Điều này cho thấy dư địa phát triển còn rất lớn, song để duy trì đà tăng trưởng thì ngành hàng xuất khẩu thuỷ sản vẫn phải đối mặt với nhiều áp lực từ các rào cản kỹ thuật, trong đó đặc biệt là kiểm soát dư lượng kháng sinh tồn dư trong sản phẩm. Năm 2025, Bộ Nông nghiệp và Môi trường công bố có 16 lô thủy sản xuất khẩu của Việt Nam bị các nước nhập khẩu cảnh báo về dư lượng kháng sinh, chiếm khoảng 0,1% tổng số lô hàng xuất khẩu. Các loại kháng sinh bị cảnh báo bao gồm: Chloramphenicol, Nitrofuran và các chất chuyển hóa (AOZ, AMOZ, SEM, AHD), Malachite Green và Leucomalachite Green, một số fluoroquinolone (FQs), dư lượng thuốc thú y vượt mức giới hạn tối đa (MRL). Mặc dù tỷ lệ lô hàng bị cảnh báo rất thấp, nhưng chỉ một lô hàng vi phạm bị trả về hoặc tiêu hủy cũng có thể làm gia tăng tần suất kiểm tra đối với các lô hàng xuất khẩu tiếp theo, gây thiệt hại kinh tế cho doanh nghiệp, ảnh hưởng đến uy tín của chuỗi sản xuất và tác động trực tiếp đến người nuôi. Nguyên nhân hình thành dư lượng kháng sinh Kháng sinh được sử dụng để phòng hoặc điều trị bệnh cho thủy sản. Nếu thủy sản được thu hoạch trước khi cơ thể kịp đào thải hoàn toàn lượng kháng sinh đã sử dụng, phần thuốc tồn dư sẽ còn lại trong cơ, gan, thận hoặc các mô khác. Khi hàm lượng tồn dư vượt quá mức dư lượng tối đa cho phép (Maximum Residue Limit - MRL), sản phẩm có nguy cơ bị các thị trường nhập khẩu từ chối. Nguyên nhân dẫn đến tình trạng tồn dư kháng sinh chủ yếu xuất phát từ việc người nuôi sử dụng thuốc chưa đúng quy định, như: Tự ý mua và sử dụng kháng sinh theo kinh nghiệm; lựa chọn thuốc không phù hợp với tác nhân gây bệnh; dùng sai liều lượng hoặc thời gian điều trị; trộn thuốc vào thức ăn không đúng kỹ thuật; không tuân thủ thời gian ngừng thuốc trước khi thu hoạch. Ngoài ra, việc sử dụng giống, thức ăn, chế phẩm không rõ nguồn gốc, để xảy ra ô nhiễm chéo từ môi trường nuôi hoặc sử dụng kháng sinh trong quá trình bảo quản, vận chuyển thủy sản cũng có thể làm gia tăng nguy cơ tồn dư kháng sinh trong sản phẩm. Những biện pháp cần thực hiện để kiểm soát dư lượng kháng sinh Để kiểm soát dư lượng kháng sinh, người nuôi cần tuân thủ một số biện pháp sau: Phòng bệnh hơn chữa bệnh: Đối với nuôi trồng thuỷ sản, thường nuôi với quy mô và mật độ lớn, thuỷ sản sống dưới nước không thể chữa trị riêng lẻ theo từng con nên khi chữa bệnh thường khó hơn so với động vật trên cạn, vì vậy phòng bệnh luôn hiệu quả và kinh tế hơn chữa bệnh. Người nuôi cần quản lý tốt môi trường nước, duy trì các yếu tố lý, hóa, sinh phù hợp với từng đối tượng nuôi. Sau mỗi vụ nuôi cần cải tạo ao, hồ, lồng, bè; loại bỏ chất thải và mầm bệnh còn tồn lưu. Trong quá trình nuôi phải thường xuyên theo dõi chất lượng nước, xử lý môi trường kịp thời, thả giống đúng mật độ nhằm hạn chế xây xát và giảm nguy cơ phát sinh dịch bệnh. Bên cạnh đó, cần bổ sung định kỳ vitamin C, khoáng chất, chế phẩm sinh học và men vi sinh vào khẩu phần ăn để tăng sức đề kháng, giúp thủy sản phát triển khỏe mạnh và hạn chế phải sử dụng kháng sinh. Chữa bệnh khi cần thiết: Không phải mọi bệnh trên thủy sản đều cần điều trị bằng kháng sinh. Kháng sinh chỉ có tác dụng đối với bệnh do vi khuẩn gây ra, hoàn toàn không có hiệu quả đối với bệnh do virus hoặc các bệnh phát sinh từ điều kiện môi trường. Việc sử dụng kháng sinh không đúng trường hợp vừa làm tăng chi phí sản xuất, vừa thúc đẩy hiện tượng kháng kháng sinh và làm gia tăng nguy cơ tồn dư thuốc trong sản phẩm. Đối với đàn thủy sản gần đến thời điểm thu hoạch, cần tách riêng những con bị bệnh để điều trị và chỉ thu hoạch sau khi đã hết thời gian ngừng thuốc theo quy định. Những con khỏe mạnh nên được thu hoạch riêng nhằm tránh lây nhiễm chéo. Sử dụng kháng sinh hiệu quả: Khi cần điều trị bệnh bằng kháng sinh, người nuôi phải xác định đúng nguyên nhân gây bệnh và thực hiện theo hướng dẫn của cán bộ kỹ thuật. Việc sử dụng thuốc cần tuân thủ nghiêm nguyên tắc 4 đúng, gồm: Đúng thuốc: Chỉ sử dụng kháng sinh khi xác định bệnh do vi khuẩn gây ra và lựa chọn đúng loại thuốc có phổ tác dụng phù hợp. Không sử dụng kháng sinh để điều trị các bệnh do virus, ký sinh trùng hoặc các nguyên nhân liên quan đến môi trường; Đúng liều lượng: Sử dụng đúng liều theo hướng dẫn của nhà sản xuất hoặc cán bộ chuyên môn. Việc tăng liều không giúp bệnh khỏi nhanh hơn mà có thể làm tăng nguy cơ tồn dư; ngược lại, giảm liều dễ dẫn đến điều trị không hiệu quả và làm gia tăng hiện tượng kháng kháng sinh; Đúng thời điểm: Điều trị ngay khi bệnh được chẩn đoán, không sử dụng kháng sinh để phòng bệnh định kỳ hoặc khi chưa xác định rõ nguyên nhân gây bệnh. Đồng thời, phải tuân thủ nghiêm thời gian ngừng thuốc trước thu hoạch để bảo đảm thuốc được đào thải xuống dưới mức dư lượng tối đa cho phép (MRL); Đúng phương pháp: Sử dụng thuốc đúng đường dùng và đúng kỹ thuật (trộn thức ăn, hòa nước hoặc các phương pháp khác theo hướng dẫn), bảo đảm thuốc phân bố đồng đều và đạt hiệu quả điều trị cao nhất. Ảnh minh hoạ: Sử dụng thuốc theo nguyên tắc 4 đúng Bên cạnh việc sử dụng kháng sinh đúng quy định, người nuôi nên liên kết thành các tổ hợp tác, hợp tác xã hoặc tham gia chuỗi liên kết với doanh nghiệp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý sản xuất. Đồng thời cần áp dụng các tiêu chuẩn như: VietGAP, ASC, BAP, GlobalGAP hoặc các hệ thống quản lý chất lượng tương đương để kiểm soát việc sử dụng thuốc, bảo đảm truy xuất nguồn gốc và đáp ứng yêu cầu của thị trường. Kiểm soát dư lượng kháng sinh trong sản phẩm thủy sản không chỉ là yêu cầu bắt buộc để đáp ứng các quy định của thị trường trong nước và quốc tế mà còn là trách nhiệm của mỗi người nuôi đối với sức khỏe cộng đồng và sự phát triển bền vững của ngành thủy sản. Bên cạnh sự nỗ lực của người nuôi, cần có sự đồng hành của cơ quan quản lý, doanh nghiệp và các tổ chức liên kết trong việc hướng dẫn kỹ thuật, giám sát việc sử dụng thuốc thú y thủy sản, xây dựng vùng nuôi an toàn và phát triển các chuỗi sản xuất có truy xuất nguồn gốc. Chỉ khi tất cả các mắt xích trong chuỗi giá trị cùng thực hiện tốt trách nhiệm thì mới có thể giảm thiểu nguy cơ tồn dư kháng sinh. Đây cũng là nền tảng để nâng cao chất lượng sản phẩm, củng cố niềm tin của người tiêu dùng và khẳng định vị thế của thủy sản Việt Nam trên thị trường quốc tế../. Vũ Thanh Cao - Trung tâm Khuyến nông tỉnh Lâm Đồng

Xã Tân Thành là xã ven biển của tỉnh Lâm Đồng nằm trong vùng khô hạn, mùa khô kéo dài; ở đây chủ yếu nuôi thủy sản nước mặn, lợ, trong đó chủ lực là con tôm. Do thổ nhưỡng ở khu vực này phần lớn là đất cát, việc nuôi thủy sản nước ngọt còn gặp nhiều hạn chế. Nguồn nước ngọt để sản xuất và nuôi trồng thủy sản đều phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn nước ngầm; vì vậy, để phát triển nuôi thủy sản nước ngọt thì yếu tố tiết kiệm nước và chất lượng nguồn nước được xem là quyết định thành bại của vụ nuôi. Thực tế cho thấy, trước tình hình biến động giá cả và dịch bệnh đang diễn biến phức tạp, kèm theo đó là sự thiếu hụt về nguồn nước nuôi trên địa bàn, việc tìm hiểu, ứng dụng công nghệ cùng đối tượng nuôi mới vào sản xuất đang trở thành xu hướng tất yếu. Nhận thấy điều đó, trên địa bàn xã Tân Thành, mô hình nuôi cá chình bông, chình mun theo hệ thống tuần hoàn đã được ứng dụng và dần mang lại hiệu quả đáng ghi nhận cho người nuôi tại đây.  Điển hình như hộ ông Nguyễn Quang Trang trên địa bàn xã, đây là một trong những hộ tiên phong, dám thay đổi phương thức và đối tượng nuôi. Trước đây, ông từng nuôi ếch và lươn thương phẩm nhưng hiệu quả kinh tế thấp, dẫn đến thường xuyên bị thua lỗ. Với tinh thần dám nghĩ dám làm, ông quyết định chuyển đổi sang nuôi cá chình giống và chình thương phẩm theo hệ thống tuần hoàn. Ông Trang cho biết, những phương thức và đối tượng nuôi trước kia mặc dù dễ vận hành, thời gian nuôi ngắn ngày nhưng kết quả nhận lại chưa thực sự tốt. Năm 2024, ông đã tìm tòi, học hỏi để nuôi đối tượng mới là cá chình bông, chình mun và dần hoàn thiện mô hình theo công nghệ tuần hoàn. Mô hình này giúp kiểm soát chất lượng nước tốt hơn, cá sinh trưởng ổn định, ít dịch bệnh, tỷ lệ hao hụt giảm và kích cỡ cá nuôi lớn đồng đều. Trên diện tích khoảng 1.000 m², ông tận dụng các bể nuôi lươn bằng xi măng cũ, đồng thời đầu tư xây dựng thêm các bể lót bạt nhỏ để nhập cá bột về nuôi dưỡng. Qua thời gian tìm hiểu, ông nhận thấy nguồn cá chình giống chủ yếu được đánh bắt ngoài tự nhiên, kỹ thuật sản xuất nhân tạo còn nhiều khó khăn; vì vậy, để đảm bảo an toàn, ông đã nhập cá bột từ nước ngoài (Philippines, Indonesia) về nuôi. Bên cạnh đó, ông còn xây thêm các bể lót bạt lớn để nuôi thương phẩm, kết hợp với hệ thống lọc cơ học, lọc sinh học và sục khí liên tục nhằm đảm bảo môi trường nước luôn được duy trì ổn định. Nguyên lý vận hành hệ thống tuần hoàn nước: Nước từ bể nuôi sẽ được thải ra qua một kênh xử lý gồm nhiều lớp lưới có kích thước mắt lưới nhỏ, xếp theo hình zích zắc để loại bỏ phân và thức ăn thừa. Tiếp đến, nước chảy qua bồn lọc cơ học nhằm loại bỏ hoàn toàn các chất thải rắn; sau đó đi qua các bể lọc sinh học được sục khí liên tục. Tại đây, ông tận dụng các thúng đi biển để làm bể lọc sinh học, nơi các vi sinh vật có lợi (như vi khuẩn Bacillus, vi khuẩn nhóm Nitro) sẽ chuyển hóa các hợp chất độc hại như amoniac (NH3) thành dạng ít độc hơn (NO3-). Sau khi xử lý xong, nước sẽ được kiểm tra các thông số cần thiết trước khi cấp ngược lại cho bể nuôi. Nhờ nguyên lý vận hành này, hệ thống nuôi không cần thay nước hoàn toàn mà chỉ cấp thêm một lượng nhỏ để bù vào phần hao hụt do quá trình vận hành và bốc hơi, từ đó giúp giảm thiểu ô nhiễm môi trường, hạn chế mầm bệnh và nâng cao hiệu quả nuôi. Bể nuôi cá chình thương phẩm của ông Nguyễn Quang Trang, xã Tân Thành Đối với cá chình giống: Từ khi nhập cá bột về đến khi có thể xuất bán cá giống là 20 ngày trở lên, với trọng lượng cá đạt khoảng 1.500 - 3.000 con/kg và tỉ lệ sống 60%. Giá bán dao động từ 6.000 - 8.000 đồng/con; do đó, mỗi tháng ông có thể xuất bán từ 3.000 - 5.000 con giống. Trong đó, chi phí sản xuất chiếm khoảng 50 - 60% trên tổng nguồn thu. Đối với 5 bể cá chình thương phẩm (mỗi bể 20m³), ông thả nuôi khoảng 2.000 con giống với kích cỡ trung bình khoảng 100 g/con. Thời gian nuôi kéo dài từ 01 đến hơn 02 năm, tỷ lệ sống đạt trên 85% và trọng lượng cá khi thu hoạch đạt từ 1,2 – 2 kg/con. Mỗi vụ nuôi, ông ước tính thu hoạch được khoảng 2.000 kg cá thương phẩm. Nhờ giá trị kinh tế cao, giá bán sỉ và lẻ của cá chình trên thị trường hiện dao động từ 300.000 – 500.000 đồng/kg, mang lại tổng doanh thu đạt trên 600 triệu đồng. Sau khi trừ toàn bộ chi phí sản xuất, gia đình ông Trang thu về lợi nhuận trên 300 triệu đồng mỗi vụ nuôi. Có thể thấy, mô hình nuôi cá chình tuần hoàn này không chỉ mở ra hướng đi kinh tế mới cho người dân mà còn là nền móng để phát triển thủy sản nước ngọt bền vững ở địa phương. Với những hiệu quả vượt trội về năng suất và sự ổn định của môi trường nước nuôi, mô hình này hứa hẹn sẽ được nhân rộng trong thời gian tới trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng. Nguyễn Thành Hiếu - Trung tâm Khuyến nông tỉnh Lâm Đồng

Sức khỏe động vật thủy sản nuôi phụ thuộc vào ba yếu tố chính gồm môi trường nuôi, chế độ dinh dưỡng và mật độ mầm bệnh. Vào đầu mùa mưa, nước mưa có tính axit cao sẽ giảm đột ngột pH, độ kiềm và độ mặn của môi trường nước; đồng thời gây thiếu oxy hòa tan, làm gia tăng các khí độc như NH₃ và H2S,... Những biến động này khiến tôm, cá dễ bị sốc môi trường, giảm sức đề kháng, đây cũng là điều kiện thuận lợi cho các loại vi khuẩn, virus, nấm và ký sinh trùng phát triển mạnh, làm gia tăng nguy cơ bùng phát dịch bệnh trên tôm, cá nuôi. Để hạn chế thiệt hại, người nuôi cần thực hiện những biện pháp quản lý và chăm sóc ngay từ đầu mùa mưa. Quản lý môi trường nuôi Đối với ao nuôi, định kỳ rải vôi quanh bờ ao nhằm ổn định pH. Khi có mưa lớn, cần đóng các cống cấp nước, xả bớt lớp nước mặt để hạn chế nước bẩn từ bên ngoài tràn vào ao. Đối với nuôi lồng, bè trên sông, hồ hoặc vùng ven biển, cần kiểm tra và gia cố hệ thống neo, lưới, phao nổi; di chuyển lồng bè đến khu vực kín gió, tránh dòng chảy mạnh và sóng lớn. Sau những đợt mưa lớn hoặc mưa kéo dài, người nuôi không nên chủ quan. Cần kiểm tra ngay các yếu tố môi trường, đặc biệt là pH và oxy hòa tan; tăng cường quạt nước, sục khí và hạn chế thay nước đột ngột. Đây là giai đoạn thủy sản dễ bị sốc môi trường và phát sinh dịch bệnh nhất, do đó cần theo dõi sức khỏe vật nuôi ít nhất 1-2 ngày sau mưa để có biện pháp xử lý kịp thời.  Chế độ dinh dưỡng Bên cạnh việc quản lý môi trường, chế độ dinh dưỡng hợp lý đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao sức đề kháng cho vật nuôi. Thời điểm giao mùa, sức ăn của tôm, cá thường giảm nên cần điều chỉnh lượng thức ăn phù hợp, tránh cho ăn dư thừa gây ô nhiễm môi trường nước. Tuyệt đối không sử dụng thức ăn ẩm mốc, kém chất lượng. Nên bổ sung vitamin C, khoáng chất, men vi sinh, enzyme tiêu hóa hoặc β-glucan (chất xơ hòa tan),… vào khẩu phần ăn để tăng cường miễn dịch và hỗ trợ hệ tiêu hóa. Bổ sung Vitamin C vào khẩu phần ăn Phòng, chống dịch bệnh Người nuôi cũng cần thường xuyên theo dõi hoạt động bơi lội, bắt mồi của thủy sản để phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường như nổi đầu, bơi lờ đờ, xuất huyết, tróc vảy, tuột nhớt hoặc bỏ ăn. Một số bệnh thường xuất hiện trong mùa mưa gồm bệnh trùng bánh xe, trùng quả dưa, đốm đỏ, viêm ruột ở cá; bệnh đóng rong, đốm trắng, hoại tử gan tụy và đốm đen ở tôm. Trong đó, bệnh đốm trắng trên tôm do virus gây ra hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu. Vì vậy, việc phòng bệnh bằng con giống sạch bệnh, xử lý nguồn nước và quản lý môi trường là giải pháp quan trọng nhất. Nuôi trồng thủy sản thời điểm đầu mùa mưa là giai đoạn nhiều thách thức đối với người nuôi. Tuy nhiên, nếu người nuôi chủ động chuẩn bị cơ sở nuôi, quản lý tốt môi trường nước, sử dụng thức ăn hợp lý, tăng cường sức đề kháng và theo dõi sức khỏe vật nuôi thường xuyên thì hoàn toàn có thể hạn chế đáng kể thiệt hại do dịch bệnh gây ra./. Vũ Thanh Cao - Trung tâm Khuyến nông tỉnh Lâm Đồng

Theo Cục Thủy sản và Kiểm ngư, năm 2025, tổng sản lượng thủy sản đạt khoảng 10 triệu tấn, tăng 3% so với năm 2024, vượt kế hoạch đề ra với kim ngạch xuất khẩu đạt 11,3 tỷ USD. Trong đó, ngành nuôi trồng thủy sản khẳng định vai trò trụ cột với sản lượng đạt khoảng 6,1 triệu tấn, tăng 5,1% so với năm 2024 (5,81 triệu tấn). Tôm và cá tra là mặt hàng chủ lực, trong đó xuất khẩu tôm ghi nhận mốc kỷ lục lịch sử đạt 4,6 tỷ USD, tăng 19% so với năm 2024; riêng tôm thẻ chân trắng chiếm khoảng 60% tổng giá trị xuất khẩu. Để đóng góp vào thành công trên, ngành nuôi trồng thủy sản Việt Nam thời gian qua đã áp có nhiều bước đột phá mạnh mẽ nhờ đẩy mạnh ứng dụng công nghệ cao, chuyển đổi số và phát triển bền vững. Nổi bật là việc chuyển đổi sang mô hình nuôi thâm canh, siêu thâm canh; áp dụng công nghệ tuần hoàn nước (RAS); mở rộng quy hoạch nuôi biển xa bờ ứng dụng vật liệu mới; đồng thời tăng cường ứng dụng, công nghệ di truyền và cải tiến giống nhằm nâng cao năng suất, chất lượng sản phảm và bảo vệ môi trường. Công nghệ nuôi thâm canh và siêu thâm canh: Nuôi thâm canh và siêu thâm canh là hai phương thức nuôi trồng thủy sản hiện đại, tập trung vào việc tối ưu hóa năng suất trên cùng một đơn vị diện tích bằng cách đầu tư mạnh vào công nghệ và quản lý. Đặc biệt được áp dụng rộng rãi đối với các đối tượng thủy sản chủ lực như tôm thẻ chân trắng, tôm sú, cá rô phi và một số loài cá đặc sản. Công nghệ nuôi thâm canh/siêu thâm canh cho phép kiểm soát chặt chẽ môi trường nước, mật độ nuôi và dịch bệnh, giúp tăng năng suất vượt trội trên cùng một diện tích. Mô hình nuôi tôm thẻ chân trắng siêu thâm canh dao động từ 200 - 500 con/m2, thậm chí có thể lên tới 1.000 - 1.200 con/m2 - Ảnh nguồn internet Công nghệ tuần hoàn (RAS) và nuôi công nghệ cao: Công nghệ tuần hoàn (RAS) là “trái tim” của các mô hình nuôi thủy sản công nghệ cao hiện nay. Thay vì xả thải ra môi trường, nước được làm sạch và tái sử dụng liên tục trong một hệ thống kín. Sử dụng công nghệ tuần hoàn nước (RAS), công nghệ Biofloc và các hệ thống lọc tiên tiến giúp tiết kiệm nước, giảm ô nhiễm môi trường và quản lý an toàn dịch bệnh tốt hơn. Nuôi cá tầm áp dụng công nghệ tuần hoàn (RAS) tại tỉnh Lạng Sơn - Ảnh nguồn internet Phát triển nuôi biển xa bờ ứng dụng vật liệu mới: Trước những thách thức vì các lồng bè gỗ truyền thống dễ hư hại do thiên tai, tình trạng quá tải diện tích nuôi và ô nhiễm môi trường tại các vùng ven bờ được xem là giải pháp then chốt nhằm bảo vệ môi trường biển và nâng cao giá trị xuất khẩu thủy sản của Việt Nam. Đây cũng là bước đột phá trong quá trình chuyển đổi từ khai thác sang nuôi trồng thủy sản. Việc đầu tư vào các lồng nuôi chịu lực (HDPE) quy mô lớn là giải pháp nổi bật để nuôi các loài thủy sản với sản lượng lớn, có giá trị kinh tế cao tại các vùng biển xa theo hướng bền vững hơn. Nuôi cá biển bằng lồng tròn HDPE tại tỉnh Khánh Hòa - Ảnh nguồn internet Chuyển đổi số và AI: Chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo (AI) đang trở thành “đòn bẩy” thay đổi toàn bộ diện mạo ngành thủy sản Việt Nam, chuyển từ kinh nghiệm truyền thống sang quản lý dựa trên dữ liệu chính xác. Sử dụng các thiết bị IoT (Internet of Things), cảm biến tự động theo dõi chất lượng nước, cho ăn tự động bằng trí tuệ nhân tạo (AI), giúp giảm chi phí lao động và tối ưu hóa quy trình sản xuất. Nuôi tôm ứng dụng công nghệ IoT và AI tại thành phố Huế - Ảnh nguồn internet Công nghệ di truyền và giống: Là nền tảng để tạo ra các dòng giống có tốc độ tăng trưởng nhanh, kháng bệnh tốt và thích nghi với biến đổi khí hậu như chịu mặn, chịu nhiệt; đảm bảo an toàn sinh học (SPF) và truy xuất nguồn gốc (hồ sơ di truyền) giúp tối ưu hóa được chi phí sản xuất như nâng cao tỷ lệ sống, nâng cao chất lượng thương phẩm, giảm thời gian nuôi, giảm hệ số thức ăn (FCR) từ đó mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn cho người nuôi. Giống tôm thẻ chân trắng CPF Turbo G20 đạt trọng lượng kỷ lục 10,9 con/kg - Ảnh nguồn internet    Năm 2025 - Việt Nam là nước đầu tiên trên thế giới sản xuất thành công giống cá cam - Ảnh nguồn internet Đối với ngành nuôi trồng thủy sản, những đột phá này đã góp phần phá bỏ rào cản mùa vụ và địa lý; thúc đẩy chuyển dịch từ phương thức “sản xuất truyền thống” sang “công nghiệp chính xác”; đồng thời nâng cao hiệu quả bảo vệ môi trường hướng tới phát triển bền vững. Bên cạnh đó, các tiến bộ này còn giúp tối ưu hóa lợi nhuận, giảm thiểu rủi ro, đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế khắt khe, qua đó từng bước xây dựng ngành thủy sản theo hướng hiện đại, hiệu quả và bền vững./. Vũ Thanh Cao (t/h) - Trung tâm Khuyến nông tỉnh Lâm Đồng

Xã Sơn Mỹ với diện tích trên 200 ha nuôi thủy sản nước mặn, lợ, trong đó chủ lực là con tôm. Tuy nhiên, trong thời gian qua, giá cả biến động, chi phí đầu vào tăng cao nên có nhiều ao bỏ trống vì hộ nuôi không đủ khả năng đầu tư. Do đó, để ao không bị bỏ trống, người dân phải tìm đối tượng nuôi mới, có giá trị kinh tế nhằm đảm bảo thu nhập cho gia đình. Cá mú trân châu có ngoại hình đẹp, dễ tiêu thụ, tốc độ tăng trưởng nhanh, khả năng kháng bệnh và chống chịu tốt với điều kiện môi trường khắc nghiệt; là loài rộng muối, độ mặn từ 20 - 35‰ cá đều sinh trưởng, phát triển tốt và có thể sử dụng hoàn toàn bằng thức ăn công nghiệp. Chính vì vậy, cá mú trân châu được kỳ vọng là đối tượng có tiềm năng trong chuyển dịch cơ cấu vật nuôi, góp phần đem lại kinh tế cho người dân. Cá mú trân châu là con lai giữa cá mú nghệ đực (Epinephelus lanceolatus) và cá mú cọp cái (Epinephelus fuscoguttatus), thuộc nhóm cá dữ, thích sống riêng lẻ ở các khe đá, bụi rong và các rạn san hô. Cá có tập tính rình bắt mồi ở nơi trú ẩn, khi thiếu thức ăn, chúng có thể ăn thịt lẫn nhau. Nếu nuôi trong ao không bố trí nơi trú ẩn, cá sẽ đào hang xung quanh bờ hoặc đáy ao để tạo nơi ở, rình mồi và sau mỗi vụ nuôi ao phải được tu sửa để đảm bảo không bị rò rỉ nước trong quá trình nuôi. Do đó, việc làm nhà trú ẩn cho cá mú trân châu nhằm tạo môi trường sống thuận lợi, phù hợp với đặc tính của chúng sẽ giúp giảm được tình trạng cá phân đàn, cá lớn tranh ăn và tấn công cá nhỏ. Từ đó nâng cao tỷ lệ sống, tăng năng suất và sản lượng. Cách làm nhà trú ẩn cho cá mú trân châu Tận dụng những tấm tôn xi măng cũ lắp theo dạng mái nhà (chân cách nền đáy 0,3 m, đỉnh cách nền đáy 0,6 m), đặt dọc bờ ao và cách bờ 4 m. Mỗi cụm nhà có 02 ngôi nhà cách nhau 50 cm, khoảng cách giữa các cụm nhà 03 - 04 m. Ao có diện tích 2.500 m2 bố trí 25 - 30 cụm nhà để tạo nơi trú ẩn cho cá và 02 dàn quạt để cung cấp oxy cho cá vào buổi tối khi cá đạt trọng lượng ≥ 0,5 kg/con, thời gian chạy quạt từ 22 giờ đến 06 giờ sáng hôm sau.  Cách bố trí nhà trú ẩn cho cá mú trân châu trong ao đất Ao nuôi cá mú trân châu tại thôn Gò Găng - xã Sơn Mỹ Hiệu quả kinh tế Mật độ thả 01 - 02 con/m2, kích cỡ cá giống ≥ 10cm/con. Sau thời gian nuôi 10 - 12 tháng cá đạt trọng lượng ≥ 1,2 kg/con thì tiến hành thu hoạch, tỷ lệ sống ≥ 80%, hệ số tiêu tốn thức ăn công nghiệp từ 1,7 - 2, còn đối với cá tạp từ 8 - 10, năng suất trên 8 tấn/ha, với giá bán dao động 200.00 - 240.000 đồng/kg, người nuôi có lãi khoảng 100 triệu đồng/vụ/2.500m2. Tùy theo giá thương phẩm và nhu cầu của thương lái mà người nuôi có thể thu tỉa hoặc thu toàn bộ để đạt lợi nhuận tối đa. Cá thương phẩm đạt trọng lượng 1,2 kg/con Cách thu hoạch cá mú trân châu trong ao đất Ao không có nhà trú ẩn: Khó thu hoạch số lượng ít (thu tỉa) vì khi kéo lưới sẽ ảnh hưởng cả ao nuôi và cá dễ bị stress, giảm ăn. Do đó, người nuôi không chủ động được trong việc bán cá và dễ bị thương lái ép giá khi thị trường biến động. Ao có nhà trú ẩn: Khi thu hoạch số lượng ít chỉ cần quây lưới xung quanh từng cụm nhà, gỡ các tấm tôn ra để thu hoạch cá mà không ảnh hưởng đến những đàn cá ở các cụm nhà khác. Đây là đặc điểm nổi bật khi làm nhà trú ẩn cho cá mú trân châu vì người nuôi có thể bán cá chủ động theo số lượng và theo yêu cầu của người mua. Với cách làm nhà trú ẩn cho cá mú trân châu có nhiều ưu điểm như: Thiết kế đơn giản, vật liệu dễ tìm, chi phí thấp (tận dụng những tấm tôn cũ), môi trường sống thông thoáng nên cá luôn khỏe mạnh; hạn chế tình trạng cá lớn tấn công cá nhỏ gây ra các vết thương là nguyên nhân cá dễ nhiễm bệnh, ảnh hưởng đến tỷ lệ sống và năng suất nuôi. Vì vậy, khi làm nhà trú ẩn cho cá mú trân châu tỷ lệ sống đạt trên 80%, lượng thức ăn được quản lý tốt (chỉ cho cá ăn ở những cụm nhà) nên việc quản lý môi trường nuôi thuận lợi. Người nuôi chủ động trong khâu thu hoạch, số lượng ít hay nhiều cũng không ảnh hưởng đến cả ao nuôi, giúp tăng thêm lợi nhuận, có thể phát triển ở những ao bỏ trống, ao nuôi tôm kém hiệu quả.    Phan Thị Huệ - Trung tâm Khuyến nông tỉnh Lâm Đồng

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng gia tăng, tình trạng nắng nóng kéo dài với cường độ cao đang ảnh hưởng rõ rệt đến nhiều lĩnh vực sản xuất, trong đó có ngành nuôi trồng thủy sản. Tại Lâm Đồng - một tỉnh có thế mạnh về nuôi biển, nuôi cá nước lạnh, nuôi cá nước ngọt,… thời tiết nắng nóng không chỉ làm suy giảm năng suất mà còn tiềm ẩn nhiều rủi ro về dịch bệnh và môi trường nuôi. Đặc biệt với những loài nuôi theo hình thức thâm canh trong môi trường nước nhỏ, ít được thay nước thường xuyên là đối tượng chịu ảnh hưởng rõ rệt nhất. Vì vậy, việc áp dụng các biện pháp phòng chống nắng nóng hiệu quả là yêu cầu cấp thiết nhằm đảm bảo phát triển bền vững ngành thủy sản địa phương. Trước hết, nhiệt độ nước tăng cao là một trong những tác động trực tiếp và nguy hiểm nhất đối với thủy sản. Thủy sản là động vật biến nhiệt nên thân nhiệt của chúng phụ thuộc vào nhiệt độ môi trường. Khi nhiệt độ vượt ngưỡng thích hợp, hàm lượng ôxy hòa tan trong nước giảm mạnh, làm rối loạn hoạt động sinh lý gây hiện tượng nổi đầu, giảm ăn, thậm chí chết hàng loạt. Để khắc phục tình trạng này, người nuôi cần thường xuyên theo dõi nhiệt độ nước, đặc biệt vào những ngày nắng gắt. Việc sử dụng hệ thống sục khí, quạt nước hoặc bơm tuần hoàn là giải pháp hiệu quả giúp tăng cường ôxy và ổn định môi trường nuôi. Bên cạnh đó, cần chủ động điều chỉnh mật độ nuôi hợp lý. Mật độ quá dày sẽ làm tăng mức tiêu thụ ôxy và dễ gây ô nhiễm nước trong điều kiện nhiệt độ cao. Người nuôi nên thả nuôi với mật độ vừa phải, phù hợp với từng loại thủy sản và diện tích nuôi. Đồng thời, cần định kỳ thay nước hoặc bổ sung nguồn nước mới để duy trì chất lượng môi trường. Một biện pháp quan trọng khác là che chắn để tạo bóng mát, hạn chế ánh nắng chiếu trực tiếp xuống mặt nước, từ đó giảm nhiệt cho môi trường nuôi. Đối với các mô hình nuôi cá nước lạnh như cá tầm, cá hồi tại khu vực cao nguyên, việc duy trì nhiệt độ ổn định là yếu tố đặc biệt quan trọng. Làm mái che để hạn chế nắng nóng tại mô hình nuôi tôm công nghệ cao Ngoài yếu tố môi trường, chế độ dinh dưỡng và chăm sóc cũng cần được điều chỉnh trong mùa nắng nóng. Khi nhiệt độ cao, sức đề kháng của thủy sản giảm, dễ mắc các bệnh do vi khuẩn, nấm và ký sinh trùng. Vì vậy, cần giảm lượng thức ăn vào thời điểm nắng gắt, tránh cho ăn vào giữa trưa mà nên cho ăn vào sáng sớm hoặc chiều mát. Công tác phòng bệnh cũng đóng vai trò đặc biệt quan trọng. Người nuôi cần thường xuyên kiểm tra tình trạng sức khỏe của thủy sản, phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường để có biện pháp xử lý kịp thời. Việc sử dụng chế phẩm sinh học để cải thiện môi trường nước là hướng đi hiệu quả và thân thiện với môi trường. Đối với hình thức nuôi cá trong ao Che phủ một phần diện tích nuôi để làm chỗ trú ẩn, tránh nắng nóng cho cá (bèo tây, lưới đen,...) khi nắng nóng kéo dài. Đối với nuôi ao, chủ động nâng và duy trì mức nước ở mức dao động từ 1,3 - 1,5 m. Sử dụng các thiết bị làm giàu ôxy như máy quạt nước, máy sục khí, máy phun, máy bơm… đặc biệt là vào ban đêm từ 22h đêm đến 4h sáng để tăng ôxy hòa tan và đảo nước nhằm tăng cường hàm lượng ôxy hoà tan, đặc biệt là tầng đáy, tạo điều kiện cho vi sinh vật hiếu khí phát triển sẽ làm giảm thiểu lượng khí độc trong ao. Nâng cao sức khỏe cho thủy sản bằng cách: Sử dụng các loại thức ăn chất lượng cao. Trong những ngày nắng nóng cần giảm lượng thức ăn từ 30 - 40%, thường xuyên bổ sung các loại vitamin, khoáng chất, men tiêu hóa… vào thức ăn để tăng cường sức đề kháng cho vật nuôi. Đảm bảo mật độ nuôi hợp lý, nguồn nước sạch, không bị ô nhiễm, tránh nguồn nước thải sinh hoạt. Quản lý tốt môi trường ao nuôi, định kỳ thay nước và sử dụng chế phẩm sinh học, thường xuyên kiểm tra các thông số môi trường, đảm bảo các điều kiện môi trường nằm trong giới hạn thích hợp cho thủy sản nuôi như: Nhiệt độ nước từ 26 - 28oC; độ trong 30 - 40 cm; pH 6,5 - 8 (đối với ao nước ngọt), 7,5 - 8,5 (đối với ao mặn lợ); ôxy hoà tan > 03 mg/lít; độ kiềm 80 - 120 mg/l,... Hạn chế đánh bắt, san thưa, thả giống vào thời điểm nắng nóng trong ngày. Chủ động thu hoạch thủy sản nuôi đạt kích thước thương phẩm khi có hiện tượng thiếu nước, hạn hán. Đối với hình thức nuôi cá lồng bè Vệ sinh lồng bè thường xuyên, đảm bảo lồng nuôi thông thoáng, sạch sẽ để nước trong và ngoài lồng được lưu thông tốt. Kiểm tra, gia cố các vị trí xung yếu bảo đảm lồng vững chắc, di chuyển lồng về nơi râm mát. Nếu không thể di chuyển cần hạ thấp lồng, đảm bảo độ sâu của lồng luôn ở mức >2,5 - 03 m. Có thể dùng vôi bột cho vào túi vải treo ở các góc lồng nuôi để phòng bệnh. Nâng cao sức khỏe cho thủy sản nuôi trong lồng bằng cách bổ sung Vitamin B1, C vào thức ăn, cho cá ăn 02 lần/ngày lúc sáng sớm và chiều mát. Với những ngày nắng nóng có nhiệt độ nước trên 35oC thì giảm khẩu phần ăn hoặc ngừng cho ăn. Có thể thấy rằng, nắng nóng là một thách thức lớn đối với ngành thủy sản tại Lâm Đồng. Tuy nhiên, nếu áp dụng đồng bộ các biện pháp kỹ thuật và quản lý phù hợp, người nuôi hoàn toàn có thể giảm thiểu thiệt hại và duy trì hiệu quả sản xuất. Vũ Thanh Cao - Trung tâm Khuyến nông tỉnh Lâm Đồng

Trong không khí trong lành của tháng Ba, ngày 28/3/2026, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lâm Đồng phối hợp cùng các đơn vị và đông đảo bà con nhân dân xã Tà Đùng tổ chức Lễ thả giống tái tạo nguồn lợi thủy sản năm 2026. Đây không chỉ là một sự kiện ý nghĩa chào mừng 67 năm Ngày Truyền thống ngành Thủy sản Việt Nam (01/4/1959 - 01/4/2026) mà còn là một lời cam kết, một hành động thiết thực của tất cả chúng ta để bảo vệ hệ sinh thái quê hương cho thế hệ sau.

Ngày 18/3/2026, Đoàn công tác gồm Lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lâm Đồng, Trung tâm Khuyến nông tỉnh Lâm Đồng, Ban Quản lý Vườn Quốc gia Tà Đùng đã tiến hành khảo sát thực tế tại khu vực Hồ Tà Đùng. Chuyến khảo sát nhằm lựa chọn địa điểm và chuẩn bị các điều kiện tốt nhất cho Lễ thả cá giống tái tạo nguồn lợi thủy sản năm 2026.   Ông Nguyễn Văn Chiến - PGĐ Sở Nông nghiệp và Môi trường (người đứng giữa) tham gia đoàn khảo sát   Hướng tới kỷ niệm 67 năm Ngày Truyền thống ngành Thủy sản (01/4/1959 - 01/4/2026), tỉnh Lâm Đồng đang tích cực chuẩn bị cho chiến dịch thả cá quy mô lớn. Nằm trong chuỗi hoạt động này, điểm thả cá nước ngọt trọng điểm được chọn là lòng hồ Tà Đùng, một cảnh quan thiên nhiên tuyệt đẹp nằm trong khu vực Vườn Quốc gia Tà Đùng, thuộc xã Tà Đùng. Trong buổi làm việc, đoàn công tác đã tiến hành khảo sát mặt nước lòng hồ nhằm chọn ra khu vực có hệ sinh thái và điều kiện môi trường thuận lợi nhất. Theo thiết kế chương trình, tỉnh sẽ tiến hành thả khoảng 300.000 con cá giống. Các đối tượng được lựa chọn thả xuống hồ đều là những loài cá nước ngọt phổ biến, có tính thích nghi cao và sinh trưởng tốt như cá Trắm, cá Trôi, cá Mè, cá Chép, cá Rô phi và cá Lăng đuôi đỏ. Toàn bộ cá giống phải đạt kích cỡ chuẩn từ 5-7 cm được đảm bảo khỏe mạnh, không trầy xước, dị tật và giữ được màu sắc tự nhiên. Bên cạnh việc chọn vị trí thả, công tác hậu cần và đảm bảo an toàn cho buổi lễ cũng được Lãnh đạo Sở và các đơn vị thảo luận kỹ lưỡng. Sở Nông nghiệp và Môi trường đã thống nhất phương án phối hợp chặt chẽ cùng Ban Quản lý Vườn Quốc gia Tà Đùng và Ủy ban nhân dân xã Tà Đùng để chuẩn bị chu đáo khu vực làm lễ. Tại buổi khảo sát, ông Nguyễn Văn Chiến - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường nhấn mạnh, hoạt động thả giống không chỉ mang ý nghĩa quan trọng trong việc bổ sung nguồn giống, phục hồi và tái tạo hệ sinh thái thủy sinh đang bị ảnh hưởng bởi biến đổi khí hậu và khai thác quá mức mà còn là cơ hội để tuyên truyền, nâng cao nhận thức của cộng đồng và doanh nghiệp trong việc bảo vệ và khai thác có trách nhiệm đối với nguồn thủy sản tự nhiên. Qua đó, huy động sự chung tay của toàn xã hội trong công tác bảo vệ nguồn lợi thủy sản, hướng tới mục tiêu phát triển ngành thủy sản bền vững và trách nhiệm. Dự kiến, Lễ thả cá tái tạo nguồn lợi thủy sản tại Hồ Tà Đùng sẽ chính thức diễn ra vào buổi sáng ngày 28/3/2026, với sự tham dự của khoảng 80 - 100 đại biểu đại diện cho các cấp, các ngành và bà con nhân dân trên địa bàn. Chuyến khảo sát thành công, bước đầu đã tạo tiền đề quan trọng để sự kiện diễn ra trang trọng, an toàn và đạt hiệu quả thiết thực.    Một số hình ảnh đoàn khảo sát:     Ung Thanh Phương - Trung tâm Khuyến nông tỉnh Lâm Đồng

Ủy ban nhân dân tỉnh Lâm Đồng vừa ban hành Quyết định số 485/QĐ-UBND ngày 04/02/2026 phê duyệt Đề án phát triển bền vững ngành thủy sản giai đoạn 2026 - 2030, định hướng đến năm 2045, với mục tiêu phát triển ngành theo hướng hiện đại, hiệu quả và thân thiện với môi trường. Đề án được xây dựng trên cơ sở các chủ trương, chính sách của Trung ương và địa phương về phát triển kinh tế biển, bảo vệ nguồn lợi thủy sản, chống khai thác bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU), gắn với mục tiêu tăng trưởng bền vững của tỉnh trong giai đoạn mới. Đề án xác định phát triển ngành thủy sản theo hướng toàn diện, bền vững; trở thành ngành sản xuất hàng hóa lớn, minh bạch, có trách nhiệm và năng lực cạnh tranh cao, thích ứng với biến đổi khí hậu và phát triển theo kinh tế xanh. Đến năm 2030, ngành phấn đấu đạt tốc độ tăng trưởng giá trị gia tăng từ 4,5-5%/năm; sản lượng khai thác đạt khoảng 262.000 tấn; sản lượng nuôi trồng đạt 85.000 tấn; sản xuất giống đạt 37 tỷ con; kim ngạch xuất khẩu đạt từ 350-400 triệu USD. Thu nhập của lao động thủy sản dự kiến tăng từ 1,5-1,7 lần so với năm 2025. Tỉnh đặt mục tiêu 100% tàu cá vùng lộng và vùng khơi được trang bị thiết bị giám sát, bảo đảm an toàn và bảo quản sản phẩm; 100% sản lượng khai thác được kiểm soát tại cảng, không để thủy sản bất hợp pháp tham gia chuỗi xuất khẩu. Tầm nhìn đến năm 2045, ngành thủy sản của tỉnh trở thành ngành kinh tế hiện đại, giá trị gia tăng cao, phát triển theo hướng kinh tế xanh, bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu, là trung tâm lớn về khai thác, nuôi biển, cá nước lạnh và sản xuất giống thủy sản của cả nước. Mô hình nuôi thủy sản trên biển bằng lồng HDPE Để đạt được các mục tiêu trên, Đề án đề ra nhiều nhóm nhiệm vụ, giải pháp đồng bộ, tập trung cơ cấu lại sản xuất toàn ngành, nâng cao hiệu quả từ khai thác, nuôi trồng đến chế biến và dịch vụ hậu cần. Trong đó, tỉnh tập trung giảm dần khai thác ven bờ, phát triển khai thác xa bờ, hiện đại hóa đội tàu cá, tăng cường giám sát hành trình, bảo đảm truy xuất nguồn gốc và tuân thủ nghiêm các quy định về chống khai thác IUU. Đối với nuôi trồng thủy sản, Lâm Đồng ưu tiên phát triển nuôi biển công nghiệp, nuôi cá nước lạnh, nuôi thủy sản công nghệ cao, áp dụng các tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP gắn với bảo vệ môi trường sinh thái và an toàn dịch bệnh. Trong lĩnh vực chế biến, tỉnh khuyến khích doanh nghiệp đầu tư đổi mới công nghệ, nâng cao chất lượng sản phẩm, phát triển các mặt hàng giá trị gia tăng, từng bước hình thành các chuỗi liên kết từ khai thác, nuôi trồng đến tiêu thụ. Công tác xây dựng thương hiệu và xúc tiến thương mại tiếp tục được chú trọng, đặc biệt là giữ vững và phát huy giá trị thương hiệu nước mắm Phan Thiết, mở rộng thị trường trong nước và xuất khẩu sang các thị trường truyền thống và tiềm năng như: EU, Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Đông và Châu Phi. Hoàn thiện hạ tầng, nâng cao chất lượng dịch vụ nghề cá. Cùng với đó, tỉnh ưu tiên hoàn thiện hạ tầng nghề cá, nâng cấp cảng cá, khu neo đậu tránh trú bão, chợ đầu mối, kho lạnh và hệ thống dịch vụ hậu cần, góp phần giảm tổn thất sau thu hoạch, nâng cao hiệu quả sản xuất và năng lực cạnh tranh của ngành. Việc triển khai Đề án được kỳ vọng tạo động lực phát triển ngành thủy sản theo hướng xanh, hiện đại và bền vững; nâng cao thu nhập cho ngư dân, góp phần bảo đảm quốc phòng, an ninh và phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Văn Đắc (t/h) - Trung tâm Khuyến nông tỉnh Lâm Đồng