Việc chuyển đổi sang mô hình chính quyền địa phương hai cấp không chỉ là một cuộc cách mạng về hành chính mà còn tạo ra những thúc đẩy mới, buộc hệ thống khuyến nông tỉnh Lâm Đồng phải tự làm mới mình.  Thực hiện chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm tại Thông báo số 371-TB/VPTW ngày 04/10/2025 của Văn phòng Trung ương Đảng (trong buổi làm việc với Bộ Nội vụ về hệ thống đơn vị sự nghiệp công lập thực hiện nhiệm vụ khuyến nông ở địa phương khi vận hành mô hình chính quyền hai cấp), UBND tỉnh Lâm Đồng đã ban hành Phương án số 7177/PA-UBND ngày 14/11/2025 về việc thành lập Trung tâm Dịch vụ tổng hợp trực thuộc UBND cấp xã.   Anh hùng lao động Huỳnh Văn Thòn chia sẻ kinh nghiệm về Khuyến nông cộng đồng tại HTX Thanh Long Thanh Bình, xã Hàm Thuận, tỉnh Lâm Đồng Trong dòng chảy cải cách hành chính, Lâm Đồng đã ghi dấu ấn mạnh mẽ khi tiên phong sắp xếp bộ máy theo mô hình chính quyền hai cấp. Việc giảm tầng nấc trung gian đã đặt hệ thống khuyến nông trước một bài toán vận hành chưa có tiền lệ. Điểm mới đáng chú ý là các Trung tâm Dịch vụ tổng hợp cấp xã - được kỳ vọng sẽ trở thành đầu mối cung ứng các dịch vụ hỗ trợ nông nghiệp, thú y, bảo vệ thực vật và khuyến nông tại cơ sở. Tuy nhiên, qua 6 tháng thí điểm, các Trung tâm này mới chỉ dừng lại ở mô hình hành chính, chưa thực sự phát huy vai trò kỹ thuật và điều phối nguồn lực do thiếu cán bộ khuyến nông có năng lực. Thực tế cho thấy, Trung tâm Khuyến nông tỉnh hiện nay không còn đóng vai trò "trạm trung chuyển" đơn thuần, mà đã trở thành bộ não điều phối trực tiếp, chủ yếu làm nhiệm vụ hướng dẫn, đôn đốc, phối hợp và hỗ trợ cấp xã thực hiện công tác khuyến nông. Cụ thể, Trung tâm Khuyến nông tỉnh thông qua nội dung, phương thức, hình thức và chính sách hoạt động khuyến nông; tập trung tác động vào những ngành hàng chủ lực của tỉnh nhằm hình thành các vùng nguyên liệu lớn có tính liên vùng, liên xã. Định hướng quan trọng nhất trong bước ngoặt này chính là sự chuyển dịch từ "Khuyến nông kỹ thuật" sang "Khuyến nông kinh tế". Thay vì chỉ mải mê với câu chuyện năng suất, khuyến nông đang hướng tới đào tạo những "nông dân chuyên nghiệp" - những người biết quản trị trang trại, thạo liên kết chuỗi và am hiểu về thị trường. Sự thay đổi này giúp cắt giảm đáng kể thời gian và các khâu trung gian, giúp cấp xã/phường chủ động hơn trong hoạt động khuyến nông theo định hướng phát triển kinh tế của địa phương; tuy nhiên, cũng đặt ra áp lực lớn lên vai trò của đội ngũ khuyến nông thực thi tại xã, phường. Sau 6 tháng, thực hiện mô hình khuyến nông hai cấp vẫn còn không ít khó khăn và thách thức. Điểm nghẽn lớn nhất chính là nguồn nhân lực chất lượng cao. Khi tầng nấc cấp huyện bị lược bỏ, lực lượng khuyến nông tại xã và các Tổ khuyến nông cộng đồng bỗng chốc trở thành "tiền tuyến" duy nhất. Trong khi đó, trình độ cán bộ cơ sở còn chưa đồng đều, chưa qua đào tạo về khuyến nông kinh tế, khuyến nông số và quản trị chuỗi giá trị - đặc biệt là khả năng thích ứng với công nghệ số và kỹ năng quản trị kinh tế nông nghiệp còn yếu. Bên cạnh đó, việc ứng dụng khoa học công nghệ vẫn chưa tạo ra cú hích đủ mạnh để thay đổi diện mạo năng suất và chất lượng nông sản như kỳ vọng. Tình trạng chuyển đổi số còn "lúng túng", hạ tầng dữ liệu ngành chưa đồng bộ khiến công tác điều hành đôi lúc vẫn theo lối mòn kinh nghiệm, thiếu đi sự sắc bén của dữ liệu thời gian thực. Đáng ngại hơn, tại một số địa phương, tinh thần "dám nghĩ, dám làm" của một bộ phận cán bộ vẫn còn hạn chế. Tư tưởng né tránh, đùn đẩy trách nhiệm đang là lực cản vô hình làm chậm nhịp phát triển của một tỉnh vốn có nhiều tiềm năng như Lâm Đồng. Các văn bản quy phạm pháp luật về khuyến nông trong mô hình chính quyền hai cấp chưa được sửa đổi kịp thời, làm ảnh hưởng đến việc xây dựng kế hoạch và bố trí kinh phí triển khai khuyến nông cấp xã. Để thực sự bứt phá trong mô hình chính quyền hai cấp, Khuyến nông Lâm Đồng cần thực hiện đồng bộ các giải pháp: Thứ nhất, cần coi việc nâng cao năng lực cho đội ngũ Khuyến nông cộng đồng là nhiệm vụ sống còn. Họ không chỉ là cán bộ kỹ thuật mà phải là những chuyên gia tư vấn kinh tế, cầu nối tin cậy giữa doanh nghiệp và nông dân. Thứ hai, cần quyết liệt xây dựng hệ sinh thái số; việc sử dụng AI, video hướng dẫn trực quan và các nền tảng quản trị thông minh sẽ giúp bù đắp khoảng trống nhân sự, đưa kiến thức đến vùng sâu, vùng xa chỉ bằng một cú chạm. Đồng thời, tập trung phát triển nông nghiệp tuần hoàn để tối ưu hóa giá trị trên các cây trồng chủ lực như cà phê, hồ tiêu, thanh long, sầu riêng. Thứ ba, đẩy mạnh hợp tác công - tư (PPP). Nhà nước đóng vai trò định hướng, nhưng nguồn lực phải huy động từ doanh nghiệp và các Viện nghiên cứu. Việc kéo các tập đoàn nông nghiệp vào cùng "giải bài toán" khuyến nông sẽ giúp nông dân tiếp cận nhanh nhất với tiêu chuẩn thị trường quốc tế. Thứ tư, đẩy nhanh tiến độ xây dựng văn bản quy phạm pháp luật về khuyến nông, đảm bảo vận hành thông suốt các chương trình, kế hoạch và hoạt động khuyến nông trong mô hình chính quyền hai cấp. Tỉnh Lâm Đồng đang đứng trước cơ hội lớn để tái định nghĩa vai trò của khuyến nông trong kỷ nguyên mới. Nếu giải quyết đồng bộ các giải pháp trên, đây sẽ là hình mẫu lý tưởng về một nền nông nghiệp hiện đại, tinh gọn và hiệu quả./. Nguyễn Văn Chương - Trung tâm Khuyến nông tỉnh Lâm Đồng

Lâm Đồng hiện nay là tỉnh có diện tích sầu riêng lớn nhất cả nước với tổng diện tích hơn 44.283 ha, cùng với sự gia tăng nhanh về diện tích sản xuất, tỉnh đã chú trọng ứng dụng khoa học công nghệ trong canh tác và quản lý chất lượng. Hiện diện tích sầu riêng sản xuất ứng dụng công nghệ cao đạt khoảng 14.400 ha, chiếm gần 33% tổng diện tích; khoảng 1.015 ha đã được chứng nhận theo tiêu chuẩn VietGAP. Việc ứng dụng tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất như: Sử dụng hệ thống tưới tiết kiệm, tưới nước kết hợp dinh dưỡng, áp dụng quy trình sản xuất theo hướng an toàn, hữu cơ, từng bước được người dân áp dụng rộng rãi, đáp ứng các yêu cầu ngày càng cao của thị trường xuất khẩu. Bên cạnh đó, công tác quản lý, cấp mã số vùng trồng (MSVT), mã số cơ sở đóng gói (MSCSĐG) phục vụ xuất khẩu cũng đang được các cấp, ngành đặc biệt quan tâm. Để kết nối thông tin, trao đổi, chia sẻ các giải pháp kỹ thuật, quản lý sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm và phát triển ngành hàng sầu riêng theo hướng bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu và đáp ứng các tiêu chuẩn xuất khẩu; được sự đồng ý, thống nhất giữa Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lâm Đồng và UBND xã Đạ Huoai, ngày 25/6/2026, Trung tâm Khuyến nông tỉnh Lâm Đồng đã tổ chức Diễn đàn Khuyến nông @ Nông nghiệp với chủ đề “Giải pháp phát triển sầu riêng bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu, đáp ứng các tiêu chuẩn xuất khẩu”, tại hội trường UBND xã Đạ Huoai. Toàn cảnh Diễn đàn   Tham dự Diễn đàn có Lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường; Lãnh đạo UBND xã Đạ Huoai, Đạ Huoai 2; Đại diện Phòng Kinh tế, Trung tâm Dịch vụ tổng hợp, Hội Nông dân và 160 đại biểu đại diện các Hợp tác xã, Tổ Khuyến nông cộng đồng, hộ dân trồng sầu riêng tại các xã: Đạ Huoai, Đạ Huoai 2, Đạ Huoai 3, Đạ Tẻh, Đạ Tẻh 2, Đạ Tẻh 3 và La Dạ. Phát biểu khai mạc, ông Vũ Đình Cường - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lâm Đồng nhấn mạnh: Sự tăng trưởng "nóng" về diện tích đang đặt ra áp lực lớn về kiểm soát chất lượng xuất khẩu; Biến đổi khí hậu gây hạn hán, thiên tai cùng tình hình dịch bệnh trên cây sầu riêng và đặc biệt là yêu cầu về chất lượng ngày các cao từ các nước nhập khẩu,... đang là những khó khăn, thách thức cho ngành hàng sầu riêng. Để ngành hàng sản xuất sầu riêng vượt qua những khó khăn, thách thức nói trên, hướng đến phát triển bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu, thông qua diễn đàn cần tập trung thảo luận một số nội dung sau: 1) Ứng dụng cơ giới hóa, chuyển đổi số trong sản xuất; 2) Chuẩn hóa quy trình canh tác; quản lý nâng cao sức khỏe đất; 3) Tăng cường sự liên kết chặt chẽ giữa doanh nghiệp đầu vào, đầu ra với người sản xuất. Diễn đàn là dịp để các nhà quản lý, nhà khoa học, doanh nghiệp và bà con nông dân cùng trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm, cùng tháo gỡ khó khăn, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất và phát triển bền vững ngành hàng sầu riêng của tỉnh đáp ứng các yêu cầu để xuất khẩu. Ông Vũ Đình Cường - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường phát biểu khai mạc Diễn đàn   Hội nghị lần lượt được nghe các báo cáo tham luận của đại biểu, nhà khoa học, doanh nghiệp và nông dân, tập trung các nội dung quan trọng như: Thực trạng sản xuất sầu riêng trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng; Kết quả cấp mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói và các giải pháp canh tác bền vững thích ứng với biến đổi khí hậu, đáp ứng các tiêu chuẩn xuất khẩu; Ứng dụng hệ thống tưới thông minh thích ứng với biến đổi khí hậu trong canh tác sầu riêng bền vững; Giải pháp sử dụng thuốc bảo vệ thực vật trên cây sầu riêng theo hướng an toàn bền vững; Giải pháp quản lý sức khỏe đất trên cây sầu riêng theo hướng bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu, kiểm soát tồn dư cadimi trong đất và nâng cao chất lượng sầu riêng phục vụ xuất khẩu… Đặc biệt, Diễn đàn là cơ hội để người sản xuất, doanh nghiệp thu mua xuất khẩu chia sẻ những khó khăn, thuận lợi trong quá trình sản xuất, thu mua và xuất khẩu hiện nay. Những rào cản, khó khăn cần được các ban ngành, cơ quan quản lý Nhà nước và doanh nghiệp chung tay tháo gỡ… Đại biểu, trao đổi thảo luận tại Diễn đàn   Thông qua Diễn đàn:“Giải pháp phát triển sầu riêng bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu, đáp ứng các tiêu chuẩn xuất khẩu” đã đánh giá được thực trạng, thuận lợi, khó khăn trong việc sản xuất sầu riêng hiện nay và các điều kiện cần phải đáp ứng để phục vụ xuất khẩu. Qua đó đưa ra được những giải pháp nhằm tiếp tục phát triển ngành hàng sầu riêng bền vững trong thời gian tiếp theo, đồng thời Diễn đàn cũng đã tập trung phân tích những nguy cơ ảnh hưởng đến an toàn thực phẩm trong xuất khẩu hiện nay, từ đó đề ra được biện pháp để khắc phục. Tại Diễn đàn, các ý kiến của đại biểu tham dự đều được Ban cố vấn trao đổi, trả lời cụ thể, người trồng sầu riêng được tiếp cận với các tiến bộ kỹ thuật trong sản xuất thích ứng với biến đổi khí hậu, hạn chế kim loại nặng, chất vàng ô, các đối tượng kiểm dịch thực vật mà nước nhập khẩu quan tâm. Đồng thời là dịp để người sản xuất, doanh nghiệp cung ứng vật tư, thu mua xuất khẩu hợp tác liên kết theo chuỗi giá trị gắn với mã số vùng trồng, hướng đến phát triển bền vững, đáp ứng các tiêu chuẩn của thị trường xuất khẩu. Là đơn vị chuyển giao tiến bộ kỹ thuật và đồng hành cùng người dân trong phát triển sản xuất nông nghiệp, trong thời gian tới, Trung tâm Khuyến nông tỉnh Lâm Đồng sẽ tiếp tục: Là cầu nối tuyên truyền, hướng dẫn, hỗ trợ người dân liên kết sản xuất theo chuỗi thông qua các mô hình Hợp tác xã, Tổ sản xuất, Câu lạc bộ,... cùng áp dụng đồng bộ quy trình sản xuất, kỹ thuật canh tác đáp ứng các yêu cầu để đăng ký mã số vùng trồng xuất khẩu; Vận động các doanh nghiệp thu mua, sơ chế đáp ứng các yêu cầu về cơ sở đóng gói (CSĐG) xuất khẩu, liên kết với các vùng trồng đã cấp mã số tiêu thụ sản phẩm; đồng thời duy trì và sử dụng có trách nhiệm đối với MSVT, MSCSĐG đã được cấp; tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền, tập huấn, chuyển giao khoa học kỹ thuật, hỗ trợ xây dựng các mô hình sản xuất hiệu quả, nâng cao chất lượng sản phẩm, xây dựng thương hiệu sầu riêng của địa phương, mở rộng thị trường tiêu thụ trong và ngoài nước. Từ đó gia tăng giá trị sản phẩm, tăng thu nhập và hướng đến sự phát triển ổn định, bền vững cho người trồng sầu riêng./.   Nguyễn Thị Thảo - Trung tâm Khuyến nông tỉnh Lâm Đồng