“Tôi tin anh đã từng uống nhiều loại cà phê, của nhiều thương hiệu, ở nhiều nơi, nhưng chắc chắn anh chưa uống một ly cà phê đặc biệt như thế này. Nó không chỉ rất ngon, mà còn rất đẹp. Đó là kết quả của một quá trình canh tác tử tế”. Đó là lời giới thiệu của Hà Công Xã - Giám đốc Hợp tác xã (HTX) Nông sản hữu cơ beCHAMP Đắk Nông. Anh tiếp chúng tôi trong Văn phòng HTX, mời chúng tôi thưởng thức những ly cà phê mang tên “beCHAMP Nắng vàng” do chính HTX sản xuất và tự tay anh pha. Anh Hà Công Xã bên mô hình sản xuất cà phê hữu cơ thuộc HTX Nông sản hữu cơ beCHAMP Anh Hà Công Xã sinh năm 1975, vốn là một trí thức, từng có 13 năm công tác tại Huyện ủy Đắk Song; 10 năm công tác tại Liên minh HTX tỉnh Đắk Nông (trước sắp xếp). Năm 2021, anh Hà Công Xã quyết định rời môi trường Nhà nước để thành lập và tập trung phát triển HTX beCHAMP. Có nghiệp vụ sư phạm, lại có kiến thức khá sâu về loại hình HTX liên kết sản xuất, kinh doanh bền vững nên nhiều địa phương mời giảng dạy, chia sẻ kinh nghiệm tại các lớp tập huấn cho nông dân, trong đó có Tổ chức Phát triển Hợp tác xã Hà Lan (Agriterra). Quá trình đi dạy nhiều nơi, anh nhìn thấy một “bức tranh toàn cảnh” về lối canh tác mang tính truyền thống, phụ thuộc nhiều vào hóa học, thiếu tính bền vững của người nông dân. Qua tìm hiểu và đi học hỏi nhiều nơi, gia đình anh Xã cũng canh tác cà phê và hồ tiêu, nên đã nếm trải hết tất cả những khó khăn, vất vả của người nông dân, từ được mùa mất giá, canh tác hóa học độc hại,… Đó là động lực để anh Xã tập hợp những người bạn, đều là trí thức, có cùng tâm huyết, thành lập HTX Nông sản hữu cơ beCHAMP. Ban đầu, HTX chỉ có 08 thành viên với số vốn khoảng 24 triệu đồng, sau đó dần mở rộng lên 35 thành viên chính thức và khoảng 100 thành viên liên kết cùng chung chí hướng chia sẻ kỹ thuật canh tác hữu cơ, tạo vùng nguyên liệu ổn định, xây dựng chuỗi giá trị nông sản từ sản xuất đến chế biến và tiêu thụ. “Khi thành lập HTX, chúng tôi xác định mục tiêu giúp người nông dân thay đổi cách canh tác truyền thống sang sản xuất nông nghiệp sạch, sản xuất hữu cơ mang đến cho người tiêu dùng thực phẩm hữu cơ, chất lượng từ thiên nhiên, an toàn cho sức khỏe; khởi tạo những mối quan hệ tích cực, lâu dài và tin tưởng giữa beCHAMP với các đối tác và cộng đồng dựa trên sự ổn định, lợi ích và niềm tin; gia tăng lợi ích bền vững cho các thành viên, tạo lập môi trường và cuộc sống tốt đẹp hơn cho cộng đồng”, anh Xã nói. Hiện nay, sau gần 05 năm thành lập (ngày 23/5/2021), tổng diện tích đất sản xuất của các thành viên HTX beCHAMP hơn 120 ha, trong đó có 70 ha cà phê còn lại là hồ tiêu, sầu riêng, bơ canh tác theo hướng hữu cơ. Hiện nay, HTX có 18 ha/05 hộ trồng cà phê được chứng nhận sản xuất hữu cơ, sản lượng thu được 48 tấn nhân, giá bán chênh lệch khoảng 25 - 30% so với giá bán sản xuất cà phê thông thường. Nhờ có kiến thức khá sâu về canh tác nông nghiệp hữu cơ, ngay từ khi có ý tưởng thành lập HTX, anh Xã đã cùng các thành viên sáng lập soạn ra những trang tài liệu có giá trị thực tiễn. Đó là nguyên lý “cân bằng sinh thái” với 06 nguyên tắc vận hành, bao gồm: “2 nền tảng” - Sử dụng vi sinh vật có lợi và xác bã động thực vật; “2 không” - Không sử dụng thuốc trừ sâu, thuốc diệt cỏ, phân bón hóa học; “2 bắt buộc” - Người nông dân tự lập, nhân nuôi các dòng vi sinh vật có lợi để phục vụ sản xuất, sử dụng vi sinh vật để sản xuất ra thuốc trừ nấm, trừ sâu, dựa trên 4 yếu tố cay, nóng, đắng, lợi khuẩn để giải quyết sâu bệnh; “2 khuyến khích” - Khuyến khích người nông dân trồng cây đa tầng nhằm mục đích cân bằng hệ sinh thái, hạn chế phá vỡ cấu trúc tự nhiên của đất; “2 kiểm soát” - Kiểm soát chặt chẽ quá trình từ đầu vào, thu hoạch đến chế biến, bảo quản sau thu hoạch; và nguyên tắc cuối cùng là “2 mục tiêu” - Giảm chi phí đầu vào trong quá trình sản xuất và đảm bảo chất lượng sản phẩm đồng đều. Anh Hà Công Xã cho biết: Sau một thời gian vận hành, đến nay, tất cả thành viên HTX đã quen và thuần thục các quy trình về phòng trừ sâu bệnh theo 4 yếu tố: Cay - đắng - nóng - lợi khuẩn bằng cách tự phân lập và nhân nuôi lợi khuẩn. Những loại lợi khuẩn khó tạo lập thì mua ngoài thị trường. Tự sản xuất phân hữu cơ dựa trên nguyên tắc tuần hoàn, nếu cần bổ sung thêm thì mua các sản phẩm tốt, có nguồn gốc nhưng phải thân thiện với môi trường. Anh Hà Công Xã đang hướng dẫn bà con tự làm chế phẩm sinh học Ông Đỗ Thành Ân - thành viên HTX, một trong những hộ canh tác cà phê đạt chuẩn hữu cơ nhiều năm qua cho biết: Lãnh đạo HTX tổ chức nhiều buổi tập huấn, chia sẻ cho nông dân quy trình tự nhân nuôi vi sinh vật có lợi để sản xuất phân vi sinh, thuốc trừ sâu, trừ nấm sinh học. Đạm hữu cơ được ủ từ cá, đậu tương; kali được tích hợp từ quá trình ủ thân và quả chuối; trung vi lượng từ bí đỏ; lân được tích hợp từ quá trình ngâm xương động vật, vỏ trứng, vỏ ốc. Áp dụng phương pháp này có thể giảm chi phí từ 10 - 15 triệu đồng/ha. Chỉ có điều, phải cần cù, chịu khó, hết lòng vì mảnh vườn của mình mới làm được. Chúng tôi đã lấy tên HTX Nông sản hữu cơ beCHAMP Đắk Nông để đặc biệt tôn trọng và ghi nhận công lao của nhà khoa học Antonie Bechamp (1816-1908) là một nhà hóa học, dược sĩ và nhà sinh vật học nổi tiếng người Pháp. Ông nổi tiếng vì quan điểm đối lập với Louis Pasteur, cho rằng bệnh tật phát sinh từ sự mất cân bằng bên trong cơ thể, thay vì chỉ do vi sinh vật ngoại lai. Sứ mệnh của chúng tôi không chỉ là sự tôn vinh một người, mà là việc thực hiện nguyên lý khoa học để xem lại hiệu quả và sự bền vững trong nông nghiệp, góp phần tạo ra môi trường sống tốt đẹp hơn cho cộng đồng và thiên nhiên. Từ những chia sẻ của anh Xã và kết quả hoạt động của HTX Nông sản hữu cơ beCHAMP Đắk Nông, cùng với những hiệu quả tích cực đem lại đối với môi trường và xã hội, chúng tôi tin tưởng và hy vọng rằng trong tương lai không xa sẽ có thêm nhiều hơn nữa các hợp tác xã sản xuất nông nghiệp hữu cơ, góp phần chung vào sự phát triển của ngành nông nghiệp theo hướng hiện đại và bền vững. Trịnh Đình Thâng - Trung tâm Khuyến nông tỉnh Lâm Đồng

Chiều ngày 05/3/2026, Đoàn công tác của Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lâm Đồng do ông Vũ Đình Cường - Phó Giám đốc Sở làm trưởng đoàn đã đến thăm mô hình trồng và thâm canh chanh dây theo hướng hữu cơ tại hộ ông Nguyễn Văn Được, phường Tiến Thành. Đây là mô hình cây trồng mới trên vùng đất cát đỏ ven biển do Trung tâm Khuyến nông tỉnh Bình Thuận (trước khi sắp xếp) thực hiện năm 2024. Mô hình được xuống giống từ tháng 9 năm 2024 với diện tích 0,5 ha, sử dụng giống chanh dây vàng ngọt Hoàng Kim, mô hình áp dụng các tiến bộ kỹ thuật như: Hệ thống tưới tiết kiệm, bón phân qua hệ thống tưới, lên luống và phủ bạt nông nghiệp nhằm giữ ẩm, hạn chế cỏ dại… Ngoài ra, nông hộ còn nuôi ong mật trong vườn chanh dây để tăng khả năng thụ phấn cho cây. Sau khoảng 05 tháng xuống giống, cây chanh dây bắt đầu cho thu hoạch. Đến nay sản lượng đạt gần 20 tấn với giá bán trung bình khoảng 45.000 đồng/kg mang lại lợi nhuận hơn 400 triệu đồng/0,5ha. Nhận thấy hiệu quả kinh tế khả quan, gia đình ông Được đã chủ động mở rộng thêm 1,3 ha diện tích trồng cây chanh dây và định hướng phát triển mô hình gắn với dịch vụ du lịch sinh thái tại địa phương. Ông Vũ Đình Cường - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường (thứ 3 từ phải sang) cùng lãnh đạo một số đơn vị thuộc Sở thăm mô hình trồng, thâm canh cây chanh dây theo hướng hữu cơ tại phường Tiến Thành Tại buổi thăm mô hình, lãnh đạo Sở cùng đại diện các đơn vị trong ngành Nông nghiệp đã trao đổi với nông hộ về kinh nghiệm trồng, chăm sóc cũng như những thuận lợi và khó khăn khi phát triển loại cây trồng mới trên vùng đất cát ven biển. Theo ông Nguyễn Văn Được, tiềm năng phát triển chanh dây tại địa phương khá lớn. Hiện đã có một số hộ dân trồng mới và chuyển đổi từ diện tích thanh long già cỗi, kém hiệu quả sang trồng cây chanh dây. Ông Được cũng kiến nghị trong thời gian tới cần có định hướng quy hoạch vùng sản xuất, đồng thời hỗ trợ xây dựng chuỗi liên kết sản xuất và tiêu thụ nhằm đảm bảo đầu ra ổn định khi người dân mở rộng diện tích. Ông Nguyễn Văn Chương - Giám đốc Trung tâm Khuyến nông tỉnh Lâm Đồng cho biết: Với điều kiện khí hậu và thổ nhưỡng đặc trưng nắng và gió của vùng đất cát đỏ ven biển, cây chanh dây tại đây sinh trưởng kém hơn so với các vùng khác nhưng vẫn cho năng suất khá cao và hương vị đậm đà, độ ngọt của quả đạt khoảng 17-18 Brix, cao hơn chanh dây tím nên phù hợp tiêu thụ tươi. Trong thời gian tới, Trung tâm Khuyến nông tỉnh Lâm Đồng sẽ tiếp tục hỗ trợ kết nối để nhân rộng mô hình sản xuất cây chanh dây theo hướng bền vững, gắn với liên kết chuỗi từ sản xuất đến tiêu thụ, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân và thích ứng với điều kiện biến đổi khí hậu tại địa phương. Anh Đào - Phạm Hồng, TTKN tỉnh Lâm Đồng

Sáng ngày 16/01/2026, tại xã Bảo Lâm 1, Trung tâm Khuyến nông tỉnh Lâm Đồng tổ chức Lễ bàn giao 12 Giấy chứng nhận đạt chuẩn hữu cơ theo Tiêu chuẩn Việt Nam (TCVN) cho các tổ chức, cá nhân sản xuất nông nghiệp trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng.

Hợp tác xã Nông nghiệp Đoàn Kết (HTX) tại thôn 9, xã Đức An, tỉnh Lâm Đồng được thành lập ngày 05/11/2014, ban đầu có 25 thành viên chính thức, do ông Lưu Như Bính, sinh năm 1968 làm Giám đốc. Với diện tích đất sản xuất nông nghiệp ban đầu của HTX là 75 ha, trong đó cà phê có 70 ha, sản lượng khoảng 200 tấn/năm; hồ tiêu 05 ha, sản lượng khoảng 20 tấn/năm. Khi mới thành lập đi vào sản xuất, HTX gặp nhiều khó khăn như thiếu vốn, kỹ thuật canh tác,... trong đó khó khăn lớn nhất là tập quán canh tác của nông dân, sản xuất theo hướng truyền thống, chạy theo năng suất, sản lượng, lạm dụng phân bón hóa học, thuốc bảo vệ thực vật, thuốc diệt cỏ... Điều này đã làm ảnh hưởng rất lớn đến sức khỏe người lao động, môi trường sinh thái và chất lượng nông sản xuất khẩu. Ngoài ra, chưa có sự liên kết chặt chẽ giữa sản xuất hàng hóa và tiêu thụ sản phẩm, do đó hiệu quả kinh tế chưa cao. Trước những khó khăn thách thức kể trên, đầu năm 2017 Ban Quản trị HTX đã chủ động, tiên phong tìm hiểu, học hỏi từ các doanh nghiệp trong và ngoài tỉnh, đồng thời được sự hỗ trợ tích cực từ phía các cơ quan ban ngành của tỉnh và địa phương, HTX đã mạnh dạn chuyển đổi từ phương thức sản xuất nông nghiệp truyền thống sang sản xuất nông nghiệp hữu cơ bền vững, áp dụng biện pháp quản lý dịch hại tổng hợp (IPM) trong quản lý dịch hại cây trồng; ưu tiên lựa chọn các loại phân bón, thuốc bảo vệ thực vật hữu cơ, sinh học trong phòng trừ dịch hại; sử dụng máy phát cỏ quản lý cỏ dại, tạo môi trường sinh thái bền vững trên đồng ruộng. Hạn chế tối đa sử dụng các chất hóa học độc hại trong quá trình canh tác. Qua 02 năm áp dụng các biện pháp canh tác hữu cơ, đến năm 2019 HTX đã cho ra thị trường dòng sản phẩm cà phê sạch, hữu cơ chất lượng cao. Đến năm 2023, HTX đã có 05 thành viên sản xuất hồ tiêu đạt chứng nhận hữu cơ với diện tích 11,4 ha, sản lượng 42 tấn, bán với giá cộng thưởng 25% so với giá thị trường. Để đảm bảo chất lượng an toàn thực phẩm xuất khẩu, HTX đã đầu tư xây dựng hệ thống nhà kính phơi, chế biến cà phê Honey trên giàn trong nhà màng với quy mô khoảng 1.000m2, sử dụng hệ thống nhà máy rang xay, đóng gói hiện đại, sản xuất cà phê hạt rang và cà phê bột mang nhãn hiệu “Cà phê Rừng lạnh” với sản lượng khoảng 50 - 100 tấn/năm. Vườn hồ tiêu đạt chứng nhận hữu cơ của HTX Nông nghiệp Đoàn Kết Các sản phẩm của HTX Nông nghiệp Đoàn Kết luôn đảm bảo về chất lượng và an toàn thực phẩm được nhiều người ưa chuộng, chiếm thị phần lớn tiêu thụ trong nước và xuất khẩu. Trong những năm qua, HTX không ngừng phát triển, từ 25 thành viên ban đầu đến nay đã có 75 thành viên chính thức và 60 thành viên liên kết với diện tích đạt 450 ha. Trong đó: Diện tích cà phê là 300 ha, sản lượng khoảng 900 tấn/năm với 17 thành viên đã đạt chứng nhận cà phê hữu cơ (diện tích 31,3 ha, sản lượng đạt 107 tấn); Chứng nhận cà phê 4C (diện tích 101 ha, sản lượng đạt 300 tấn); Cà phê chất lượng cao (đạt 50 tấn). Diện tích hồ tiêu đạt chứng nhận RA - Tiêu chuẩn nông nghiệp bền vững là 150 ha, sản lượng đạt 450 tấn/năm (Hồ tiêu đạt chứng nhận hữu cơ ORGANIC USDA - NOP là 42,2 ha, sản lượng đạt 150 tấn/năm, với 22 thành viên tham gia). Tổng doanh thu hồ tiêu và cà phê năm 2024 đạt 186 tỷ đồng. Để tiếp tục nâng cao kiến thức về kỹ năng liên kết, hướng dẫn từ khâu sản xuất đến thu hoạch chế biến cà phê và hồ tiêu cho các thành viên trong HTX, năm 2025 HTX đã tổ chức được 07 lớp tập huấn (hồ tiêu 04 lớp, cà phê 03 lớp); phối hợp với Trung tâm Khuyến nông tỉnh Lâm Đồng hỗ trợ xây dựng và thực hiện mô hình sản xuất cà phê theo hướng hữu cơ với 26 ha (26 hộ sản xuất tham gia). Qua đó, đã góp phần nâng cao kiến thức về lý thuyết cũng như thực hành trên đồng ruộng sản xuất cà phê cho các thành viên của HTX. Nhờ nỗ lực trong điều hành, áp dụng các biện pháp kỹ thuật trong sản xuất nông nghiệp hữu cơ, các sản phẩm của HTX Đoàn Kết luôn đạt các tiêu chuẩn về chất lượng. HTX đã trở thành đơn vị chuyên cung cấp nguyên liệu cà phê nhân xô, cà phê chất lượng cao cho thị trường trong và ngoài tỉnh như: Thành phố Hồ Chí Minh, Long An, Đắk Lắk,... và đặc biệt, HTX được Công ty Chế biến Gia vị NEDSPICE Việt Nam chọn làm đối tác phát triển sản xuất hồ tiêu hữu cơ, đảm bảo đầu ra ổn định với giá cao. Ngoài tập trung sản xuất, nâng cao thu nhập cho các thành viên của HTX, HTX Đoàn Kết luôn quan tâm, chia sẻ thực hiện các hoạt động an sinh xã hội như: Ủng hộ nhân dân vùng lũ ở miền Bắc; quà Tết cho hộ nghèo; tài trợ cho các giải thể thao tại địa phương và ủng hộ xây dựng cơ sở vật chất, sân vận động, khu thể thao tại địa bàn dân cư. Hàng năm, HTX chi quỹ để đóng Bảo hiểm xã hội cho Ban Quản trị HTX gồm 07 thành viên với số tiền trên 25 triệu đồng. Đặc biệt, đã hơn 10 năm nay, các thành viên trong Ban Giám đốc, Hội đồng quản trị chỉ hoạt động và phục vụ cho HTX chứ không nhận lương, phụ cấp. Nhờ hoạt động có hiệu quả, đời sống và thu nhập của các thành viên trong HTX ngày càng tăng cao, điều đó đã thu hút số lượng các thành viên tham gia ngày càng đông và diện tích cây trồng được sản xuất theo hướng hữu cơ bền vững ngày càng gia tăng. Trong những năm qua, nhờ kiên trì áp dụng sản xuất hữu cơ, tuần hoàn nên sản phẩm của HTX luôn đạt chất lượng về tiêu chuẩn xuất khẩu, được ghi nhận ở một số kết quả sau: Sản phẩm Cà phê bột Rừng Lạnh và Hạt tiêu đen Rừng Lạnh đã được UBND tỉnh công nhận sản phẩm OCOP 3 sao; Sản phẩm hồ tiêu được Công ty chế biến gia vị NEDSPICE Việt Nam chọn làm đối tác phát triển hồ tiêu hữu cơ; Diện tích sản xuất của HTX được nằm trong vùng sản xuất đã được cấp chứng nhận vùng sản xuất cà phê ứng dụng công nghệ cao; UBND tỉnh tặng Bằng khen vì đã có thành tích xuất sắc trong phong trào thi đua yêu nước giữa các cụm, khối thi đua năm 2022 và thành tích xuất sắc trong phong trào thi đua xây dựng Hợp tác xã, Quỹ tín dụng Nhân dân điển hình tiên tiến giai đoạn 2021 - 2023; Tặng cờ thi đua đơn vị dẫn đầu phong trào thi đua năm 2023,… Trong những năm tiếp theo, HTX tiếp tục chú trọng áp dụng sản xuất nông nghiệp bền vững, phát triển thêm diện tích Hồ tiêu và Cà phê hữu cơ nhằm mang lại cho môi trường xanh, sạch, giảm phát thải khí nhà kính, tạo nên sản phẩm chất lượng, có giá trị kinh tế cao phục vụ xuất khẩu, nâng cao đời sống nông dân. Ngoài ra, mô hình sản xuất của HTX còn là địa chỉ để rất nhiều đoàn công tác của các tổ chức, cá nhân trong và ngoài tỉnh tham quan học tập kinh nghiệm.   Nguyễn Thị Thảo - TTKN tỉnh Lâm Đồng