Xã Sơn Mỹ với diện tích trên 200 ha nuôi thủy sản nước mặn, lợ, trong đó chủ lực là con tôm. Tuy nhiên, trong thời gian qua, giá cả biến động, chi phí đầu vào tăng cao nên có nhiều ao bỏ trống vì hộ nuôi không đủ khả năng đầu tư. Do đó, để ao không bị bỏ trống, người dân phải tìm đối tượng nuôi mới, có giá trị kinh tế nhằm đảm bảo thu nhập cho gia đình. Cá mú trân châu có ngoại hình đẹp, dễ tiêu thụ, tốc độ tăng trưởng nhanh, khả năng kháng bệnh và chống chịu tốt với điều kiện môi trường khắc nghiệt; là loài rộng muối, độ mặn từ 20 - 35‰ cá đều sinh trưởng, phát triển tốt và có thể sử dụng hoàn toàn bằng thức ăn công nghiệp. Chính vì vậy, cá mú trân châu được kỳ vọng là đối tượng có tiềm năng trong chuyển dịch cơ cấu vật nuôi, góp phần đem lại kinh tế cho người dân.
Cá mú trân châu là con lai giữa cá mú nghệ đực (Epinephelus lanceolatus) và cá mú cọp cái (Epinephelus fuscoguttatus), thuộc nhóm cá dữ, thích sống riêng lẻ ở các khe đá, bụi rong và các rạn san hô. Cá có tập tính rình bắt mồi ở nơi trú ẩn, khi thiếu thức ăn, chúng có thể ăn thịt lẫn nhau. Nếu nuôi trong ao không bố trí nơi trú ẩn, cá sẽ đào hang xung quanh bờ hoặc đáy ao để tạo nơi ở, rình mồi và sau mỗi vụ nuôi ao phải được tu sửa để đảm bảo không bị rò rỉ nước trong quá trình nuôi. Do đó, việc làm nhà trú ẩn cho cá mú trân châu nhằm tạo môi trường sống thuận lợi, phù hợp với đặc tính của chúng sẽ giúp giảm được tình trạng cá phân đàn, cá lớn tranh ăn và tấn công cá nhỏ. Từ đó nâng cao tỷ lệ sống, tăng năng suất và sản lượng.
Cách làm nhà trú ẩn cho cá mú trân châu
Tận dụng những tấm tôn xi măng cũ lắp theo dạng mái nhà (chân cách nền đáy 0,3 m, đỉnh cách nền đáy 0,6 m), đặt dọc bờ ao và cách bờ 4 m. Mỗi cụm nhà có 02 ngôi nhà cách nhau 50 cm, khoảng cách giữa các cụm nhà 03 - 04 m. Ao có diện tích 2.500 m2 bố trí 25 - 30 cụm nhà để tạo nơi trú ẩn cho cá và 02 dàn quạt để cung cấp oxy cho cá vào buổi tối khi cá đạt trọng lượng ≥ 0,5 kg/con, thời gian chạy quạt từ 22 giờ đến 06 giờ sáng hôm sau.
Cách bố trí nhà trú ẩn cho cá mú trân châu trong ao đất
Ao nuôi cá mú trân châu tại thôn Gò Găng - xã Sơn Mỹ
Hiệu quả kinh tế
Mật độ thả 01 - 02 con/m2, kích cỡ cá giống ≥ 10cm/con. Sau thời gian nuôi 10 - 12 tháng cá đạt trọng lượng ≥ 1,2 kg/con thì tiến hành thu hoạch, tỷ lệ sống ≥ 80%, hệ số tiêu tốn thức ăn công nghiệp từ 1,7 - 2, còn đối với cá tạp từ 8 - 10, năng suất trên 8 tấn/ha, với giá bán dao động 200.00 - 240.000 đồng/kg, người nuôi có lãi khoảng 100 triệu đồng/vụ/2.500m2. Tùy theo giá thương phẩm và nhu cầu của thương lái mà người nuôi có thể thu tỉa hoặc thu toàn bộ để đạt lợi nhuận tối đa.
Cá thương phẩm đạt trọng lượng 1,2 kg/con
Cách thu hoạch cá mú trân châu trong ao đất
Ao không có nhà trú ẩn: Khó thu hoạch số lượng ít (thu tỉa) vì khi kéo lưới sẽ ảnh hưởng cả ao nuôi và cá dễ bị stress, giảm ăn. Do đó, người nuôi không chủ động được trong việc bán cá và dễ bị thương lái ép giá khi thị trường biến động.
Ao có nhà trú ẩn: Khi thu hoạch số lượng ít chỉ cần quây lưới xung quanh từng cụm nhà, gỡ các tấm tôn ra để thu hoạch cá mà không ảnh hưởng đến những đàn cá ở các cụm nhà khác. Đây là đặc điểm nổi bật khi làm nhà trú ẩn cho cá mú trân châu vì người nuôi có thể bán cá chủ động theo số lượng và theo yêu cầu của người mua.
Với cách làm nhà trú ẩn cho cá mú trân châu có nhiều ưu điểm như: Thiết kế đơn giản, vật liệu dễ tìm, chi phí thấp (tận dụng những tấm tôn cũ), môi trường sống thông thoáng nên cá luôn khỏe mạnh; hạn chế tình trạng cá lớn tấn công cá nhỏ gây ra các vết thương là nguyên nhân cá dễ nhiễm bệnh, ảnh hưởng đến tỷ lệ sống và năng suất nuôi. Vì vậy, khi làm nhà trú ẩn cho cá mú trân châu tỷ lệ sống đạt trên 80%, lượng thức ăn được quản lý tốt (chỉ cho cá ăn ở những cụm nhà) nên việc quản lý môi trường nuôi thuận lợi. Người nuôi chủ động trong khâu thu hoạch, số lượng ít hay nhiều cũng không ảnh hưởng đến cả ao nuôi, giúp tăng thêm lợi nhuận, có thể phát triển ở những ao bỏ trống, ao nuôi tôm kém hiệu quả.
Phan Thị Huệ - Trung tâm Khuyến nông tỉnh Lâm Đồng