Sức khỏe động vật thủy sản nuôi phụ thuộc vào ba yếu tố chính gồm môi trường nuôi, chế độ dinh dưỡng và mật độ mầm bệnh. Vào đầu mùa mưa, nước mưa có tính axit cao sẽ giảm đột ngột pH, độ kiềm và độ mặn của môi trường nước; đồng thời gây thiếu oxy hòa tan, làm gia tăng các khí độc như NH₃ và H2S,... Những biến động này khiến tôm, cá dễ bị sốc môi trường, giảm sức đề kháng, đây cũng là điều kiện thuận lợi cho các loại vi khuẩn, virus, nấm và ký sinh trùng phát triển mạnh, làm gia tăng nguy cơ bùng phát dịch bệnh trên tôm, cá nuôi. Để hạn chế thiệt hại, người nuôi cần thực hiện những biện pháp quản lý và chăm sóc ngay từ đầu mùa mưa.
Quản lý môi trường nuôi
Đối với ao nuôi, định kỳ rải vôi quanh bờ ao nhằm ổn định pH. Khi có mưa lớn, cần đóng các cống cấp nước, xả bớt lớp nước mặt để hạn chế nước bẩn từ bên ngoài tràn vào ao. Đối với nuôi lồng, bè trên sông, hồ hoặc vùng ven biển, cần kiểm tra và gia cố hệ thống neo, lưới, phao nổi; di chuyển lồng bè đến khu vực kín gió, tránh dòng chảy mạnh và sóng lớn.
Sau những đợt mưa lớn hoặc mưa kéo dài, người nuôi không nên chủ quan. Cần kiểm tra ngay các yếu tố môi trường, đặc biệt là pH và oxy hòa tan; tăng cường quạt nước, sục khí và hạn chế thay nước đột ngột. Đây là giai đoạn thủy sản dễ bị sốc môi trường và phát sinh dịch bệnh nhất, do đó cần theo dõi sức khỏe vật nuôi ít nhất 1-2 ngày sau mưa để có biện pháp xử lý kịp thời.
Test pH môi trường nuôi
Chế độ dinh dưỡng
Bên cạnh việc quản lý môi trường, chế độ dinh dưỡng hợp lý đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao sức đề kháng cho vật nuôi. Thời điểm giao mùa, sức ăn của tôm, cá thường giảm nên cần điều chỉnh lượng thức ăn phù hợp, tránh cho ăn dư thừa gây ô nhiễm môi trường nước. Tuyệt đối không sử dụng thức ăn ẩm mốc, kém chất lượng. Nên bổ sung vitamin C, khoáng chất, men vi sinh, enzyme tiêu hóa hoặc β-glucan (chất xơ hòa tan),… vào khẩu phần ăn để tăng cường miễn dịch và hỗ trợ hệ tiêu hóa.
Bổ sung Vitamin C vào khẩu phần ăn
Phòng, chống dịch bệnh
Người nuôi cũng cần thường xuyên theo dõi hoạt động bơi lội, bắt mồi của thủy sản để phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường như nổi đầu, bơi lờ đờ, xuất huyết, tróc vảy, tuột nhớt hoặc bỏ ăn. Một số bệnh thường xuất hiện trong mùa mưa gồm bệnh trùng bánh xe, trùng quả dưa, đốm đỏ, viêm ruột ở cá; bệnh đóng rong, đốm trắng, hoại tử gan tụy và đốm đen ở tôm. Trong đó, bệnh đốm trắng trên tôm do virus gây ra hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu. Vì vậy, việc phòng bệnh bằng con giống sạch bệnh, xử lý nguồn nước và quản lý môi trường là giải pháp quan trọng nhất.
Nuôi trồng thủy sản thời điểm đầu mùa mưa là giai đoạn nhiều thách thức đối với người nuôi. Tuy nhiên, nếu người nuôi chủ động chuẩn bị cơ sở nuôi, quản lý tốt môi trường nước, sử dụng thức ăn hợp lý, tăng cường sức đề kháng và theo dõi sức khỏe vật nuôi thường xuyên thì hoàn toàn có thể hạn chế đáng kể thiệt hại do dịch bệnh gây ra./.
Vũ Thanh Cao - Trung tâm Khuyến nông tỉnh Lâm Đồng