Nghề nuôi tôm thẻ chân trắng đang từng bước chuyển sang phương thức sản xuất hiện đại, an toàn và bền vững. Tuy nhiên, người nuôi vẫn đối mặt với nhiều thách thức như thời tiết diễn biến thất thường, môi trường ao nuôi khó kiểm soát, dịch bệnh phức tạp, trong khi giá thức ăn, vật tư và các chi phí đầu vào ngày càng tăng. Những yếu tố này đặt ra yêu cầu phải thay đổi phương thức nuôi để giảm rủi ro và nâng cao hiệu quả sản xuất. Tại Lâm Đồng, người dân vẫn chủ yếu nuôi tôm bằng phương thức truyền thống một giai đoạn trong ao đất. Hình thức này có lợi thế là chi phí đầu tư ban đầu tương đối thấp, song việc kiểm soát chất lượng nước và môi trường đáy ao còn hạn chế. Khi điều kiện môi trường thay đổi, tôm dễ bị ảnh hưởng, làm gia tăng nguy cơ phát sinh dịch bệnh, giảm tỷ lệ sống và ảnh hưởng đến năng suất, hiệu quả của vụ nuôi. Hình ảnh tổng quan mô hình “Chuyển giao tiến bộ kỹ thuật nuôi tôm thẻ chân trắng hai giai đoạn” của Trung tâm Khuyến nông tỉnh Lâm Đồng Trước yêu cầu thực tế đó, từ tháng 4 - 9/2026, Trung tâm Khuyến nông tỉnh Lâm Đồng đã triển khai mô hình “Chuyển giao tiến bộ kỹ thuật nuôi tôm thẻ chân trắng hai giai đoạn” tại xã Tân Thành và xã Sơn Mỹ. Mô hình có 4 hộ tham gia, mỗi xã 2 hộ, với tổng diện tích 6.000 m², bình quân 1.500 m²/hộ. Theo dự toán, mỗi hộ được bố trí 360.000 con giống và lượng thức ăn phù hợp cho hai giai đoạn nuôi. Trong đó, nhà nước hỗ trợ 50% con giống và thức ăn, tương ứng 180.000 con giống cùng 50% lượng thức ăn theo định mức; 50% còn lại do hộ dân tham gia đối ứng. Như vậy, người dân tham gia mô hình được nhà nước hỗ trợ một nửa chi phí con giống và thức ăn, giúp giảm đáng kể chi phí đầu tư ban đầu. Qua đó, các hộ có điều kiện mạnh dạn áp dụng quy trình nuôi mới, trực tiếp thực hành, theo dõi quá trình nuôi và đánh giá hiệu quả ngay trên diện tích sản xuất của gia đình, từng bước nâng cao hiệu quả và ổn định sản xuất. Nuôi tôm 1 giai đoạn là phương thức thả tôm giống trực tiếp vào ao nuôi thương phẩm và chăm sóc, quản lý liên tục đến khi thu hoạch, không thực hiện bước chuyển tôm từ ao ương sang ao nuôi thương phẩm. Đặc điểm: Chỉ sử dụng một ao cho toàn bộ quá trình nuôi thương phẩm; không phải thực hiện chuyển tôm từ ao ương sang ao nuôi; quy trình tương đối đơn giản, dễ triển khai đối với hộ nuôi có quy mô nhỏ hoặc điều kiện đầu tư hạn chế; tôm giống phải thích nghi với điều kiện ao nuôi ngay từ đầu; nếu thả mật độ cao mà không kiểm soát tốt môi trường, nguy cơ phát sinh dịch bệnh và suy giảm chất lượng nước có thể tăng. Nuôi tôm 2 giai đoạn là phương thức chia quá trình nuôi thành hai giai đoạn chính: Giai đoạn ương tôm giống và giai đoạn nuôi thương phẩm. Tôm được ương trong ao hoặc bể ương trước, sau đó chuyển sang ao nuôi thương phẩm để tiếp tục chăm sóc đến khi thu hoạch. Đặc điểm: Có khu vực hoặc công trình dành riêng cho giai đoạn ương; tôm được chăm sóc trong giai đoạn đầu trước khi chuyển sang ao nuôi thương phẩm; có thể rút ngắn thời gian tôm hiện diện trong ao nuôi thương phẩm, tạo điều kiện vệ sinh và cải tạo ao giữa các vụ; Đòi hỏi thêm công trình ương, hệ thống cấp thoát nước và quy trình chuyển tôm; nếu quản lý tốt, phương thức này có thể nâng cao tỷ lệ sống và tính chủ động trong tổ chức sản xuất. Điểm mới của mô hình là chuyển từ nuôi một giai đoạn trong ao đất sang nuôi hai giai đoạn trong ao lót bạt. Cách làm này giúp quản lý tốt từng giai đoạn nuôi và tạo điều kiện kiểm soát tốt hơn môi trường nước, thức ăn và sức khỏe tôm, qua đó góp phần giảm stress, nâng tỷ lệ sống, rút ngắn thời gian nuôi và nâng cao năng suất. Trong suốt quá trình thực hiện, cán bộ kỹ thuật thường xuyên theo dõi, bám sát tình hình ao nuôi, kiểm tra, hướng dẫn và tổ chức tập huấn, giúp các hộ nắm vững quy trình và chủ động xử lý những vấn đề phát sinh. Hiệu quả bước đầu từ mô hình Sau 4 tháng triển khai, mô hình nuôi tôm thẻ chân trắng hai giai đoạn tại 4 hộ dân bước đầu ghi nhận kết quả tích cực. Trong đó, 2 hộ tại xã Tân Thành có tôm sinh trưởng tốt, tỷ lệ sống đạt 92% sau 1 tháng nuôi giai đoạn 1, với kích cỡ 500 - 600 con/kg. Sau 75 ngày nuôi giai đoạn 2, tôm đạt kích cỡ khoảng 50 con/kg, tỷ lệ sống đạt 82%, đủ điều kiện để thu tỉa hoặc thu toàn bộ. Theo ước tính, hai hộ có thể thu hoạch hơn 11 tấn tôm. Với giá bán khoảng 105.000 đồng/kg, doanh thu dự kiến đạt khoảng 1,2 tỷ đồng; lợi nhuận sau khi trừ chi phí sản xuất ước đạt hơn 435 triệu đồng/vụ, góp phần nâng cao thu nhập và hiệu quả kinh tế cho các hộ tham gia mô hình. Hình ảnh kỹ thuật thả tôm giống và thu hoạch toàn bộ tôm của mô hình Kết quả bước đầu từ mô hình cho thấy, chuyển từ nuôi tôm truyền thống trong ao đất sang nuôi hai giai đoạn trong ao lót bạt không chỉ giúp người dân chủ động hơn trong quản lý môi trường và dịch bệnh, mà còn góp phần nâng cao năng suất, giảm rủi ro và tăng hiệu quả kinh tế. Đây cũng là cơ sở thực tiễn để ngành nông nghiệp tiếp tục tuyên truyền, nhân rộng những tiến bộ kỹ thuật phù hợp, hướng người nuôi tôm đến phương thức sản xuất hiện đại, an toàn và bền vững. Khi khoa học kỹ thuật được áp dụng đúng cách, người nông dân có thêm cơ hội nâng cao thu nhập, ổn định sản xuất và từng bước xây dựng nghề nuôi tôm phát triển hiệu quả, lâu dài. Nguyễn Thành Hiếu - Trung tâm Khuyến nông tỉnh Lâm Đồng

Trong bối cảnh chi phí đầu vào leo thang cùng các yêu cầu bảo vệ môi trường ngày càng khắt khe, việc chuyển đổi sang chăn nuôi an toàn sinh học đã trở thành xu thế tất yếu. Giống vịt thương phẩm hướng thịt sở hữu nhiều ưu điểm vượt trội như năng suất cao (trọng lượng trung bình 3,2 - 3,5 kg), sức đề kháng tốt và khả năng thích nghi cao với điều kiện khí hậu địa phương. Tuy nhiên, nếu tiếp tục duy trì phương thức nuôi truyền thống, lợi nhuận của người dân sẽ bị thu hẹp đáng kể. Việc áp dụng đồng bộ các biện pháp an toàn sinh học giúp người chăn nuôi kiểm soát mầm bệnh, tối ưu hóa năng suất, đảm bảo chất lượng sản phẩm và nâng cao hiệu quả kinh tế bền vững. Từ tháng 4/2026 đến nay, Trung tâm Khuyến nông tỉnh Lâm Đồng triển khai mô hình “Nuôi vịt thương phẩm hướng thịt an toàn sinh học” tại xã Đinh Văn Lâm Hà và xã Nam Ban Lâm Hà, tỉnh Lâm Đồng với quy mô 9.000 con/18 hộ tham gia. Ngân sách Nhà nước hỗ trợ 50% chi phí mua con giống và thức ăn hỗn hợp giai đoạn 28 ngày tuổi đến xuất chuồng; các hộ dân tham gia đối ứng 50% còn lại. Trong suốt quá trình triển khai, cán bộ kỹ thuật của Trung tâm Khuyến nông thường xuyên bám sát địa bàn, tổ chức tập huấn và chuyển giao quy trình kỹ thuật nuôi vịt thương phẩm áp dụng các biện pháp an toàn sinh học cho các nông hộ tham gia mô hình…. Chế phẩm sinh học được phối trộn và ủ theo quy trình chuẩn dùng làm đệm lót nền chuồng. Sau quá trình chuyển hóa, chất thải chăn nuôi biến thành nguồn phân bón hữu cơ vi sinh tơi xốp, giàu dinh dưỡng và hoàn toàn không mùi. Quy trình khép kín này không chỉ triệt tiêu mầm bệnh tồn tại trong chuồng nuôi, mà còn giải quyết triệt để ô nhiễm môi trường tại các khu vực chăn nuôi. Ứng dụng chế phẩm sinh học làm đệm lót chăn nuôi vịt tại xã Nam Ban Lâm Hà Qua theo dõi các chỉ tiêu kinh tế - kỹ thuật, sau hơn 01 tháng nuôi, mô hình đã ghi nhận những kết quả rất khả quan. Tỷ lệ nuôi sống đạt 97,61%, cho thấy khả năng thích nghi tốt và quy trình chăm sóc nuôi dưỡng phù hợp. Trọng lượng bình quân đạt 3,5 kg/con. Người chăn nuôi đã làm chủ được kỹ thuật làm đệm lót từ chế phẩm sinh học để rải nền chuồng. Đặc biệt, việc áp dụng hiệu quả các biện pháp an toàn sinh học còn kích thích hệ miễn dịch tự nhiên của vịt, giúp đàn vịt khỏe mạnh, ít bệnh, dễ chăm sóc và tận dụng tốt lao động nhàn rỗi tại nông hộ. Sau 45 ngày nuôi, đàn vịt đã bắt đầu xuất bán, với giá bán 48.000 đồng/kg, nông hộ thu về khoảng 6 - 7 triệu đồng/mô hình (500 con) sau khi trừ các khoản chi phí. Bên cạnh đó, nguồn phân từ mô hình cũng góp phần tăng thêm hiệu quả kinh tế cho nông hộ. Nghiệm thu mô hình tại xã Đinh Văn Lâm Hà Mô hình nuôi vịt thương phẩm hướng thịt an toàn sinh học không chỉ giúp các nông hộ nâng cao thu nhập mà còn là giải pháp hữu hiệu trong thay đổi tập quán chăn nuôi truyền thống sang việc áp dụng toàn diện các biện pháp an toàn sinh học. Với những kết quả triển vọng ban đầu, mô hình này được kỳ vọng trở thành một hướng đi bền vững, giúp người nông dân làm giàu chính đáng trên mảnh đất của mình; đồng thời cung cấp cho cộng đồng nguồn thực phẩm sạch, an toàn và chất lượng.  Lại Thị Minh Trang - Trung tâm Khuyến nông tỉnh Lâm Đồng

Trong xu thế tất yếu của thị trường tiêu dùng hiện đại - nơi thực phẩm an toàn và minh bạch nguồn gốc được đặt lên hàng đầu - việc sử dụng kháng sinh đúng quy định không chỉ là yêu cầu khắt khe của riêng các doanh nghiệp chế biến và xuất khẩu. Hơn hết, tư duy này phải bắt nguồn từ chính người nuôi trồng. Chủ động phòng bệnh và tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về sử dụng thuốc chính là chìa khóa cốt lõi giúp thủy sản Việt Nam giữ vững vị thế trên trường quốc tế, đồng thời nâng cao giá trị gia tăng cho toàn ngành. Theo số liệu của Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP): Xuất khẩu thuỷ sản năm 2025 đạt giá trị 11,34 tỷ đô, tăng 13% so với năm 2024; tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực, 6 tháng đầu năm 2026 đạt khoảng 5,8 tỷ đô, tăng 12,8% so với cùng kỳ năm 2025. Năm 2025, tổng sản lượng thuỷ sản Việt Nam khoảng 9,75 triệu tấn nhưng trong đó xuất khẩu chỉ đạt 2,4 triệu tấn. Điều này cho thấy dư địa phát triển còn rất lớn, song để duy trì đà tăng trưởng thì ngành hàng xuất khẩu thuỷ sản vẫn phải đối mặt với nhiều áp lực từ các rào cản kỹ thuật, trong đó đặc biệt là kiểm soát dư lượng kháng sinh tồn dư trong sản phẩm. Năm 2025, Bộ Nông nghiệp và Môi trường công bố có 16 lô thủy sản xuất khẩu của Việt Nam bị các nước nhập khẩu cảnh báo về dư lượng kháng sinh, chiếm khoảng 0,1% tổng số lô hàng xuất khẩu. Các loại kháng sinh bị cảnh báo bao gồm: Chloramphenicol, Nitrofuran và các chất chuyển hóa (AOZ, AMOZ, SEM, AHD), Malachite Green và Leucomalachite Green, một số fluoroquinolone (FQs), dư lượng thuốc thú y vượt mức giới hạn tối đa (MRL). Mặc dù tỷ lệ lô hàng bị cảnh báo rất thấp, nhưng chỉ một lô hàng vi phạm bị trả về hoặc tiêu hủy cũng có thể làm gia tăng tần suất kiểm tra đối với các lô hàng xuất khẩu tiếp theo, gây thiệt hại kinh tế cho doanh nghiệp, ảnh hưởng đến uy tín của chuỗi sản xuất và tác động trực tiếp đến người nuôi. Nguyên nhân hình thành dư lượng kháng sinh Kháng sinh được sử dụng để phòng hoặc điều trị bệnh cho thủy sản. Nếu thủy sản được thu hoạch trước khi cơ thể kịp đào thải hoàn toàn lượng kháng sinh đã sử dụng, phần thuốc tồn dư sẽ còn lại trong cơ, gan, thận hoặc các mô khác. Khi hàm lượng tồn dư vượt quá mức dư lượng tối đa cho phép (Maximum Residue Limit - MRL), sản phẩm có nguy cơ bị các thị trường nhập khẩu từ chối. Nguyên nhân dẫn đến tình trạng tồn dư kháng sinh chủ yếu xuất phát từ việc người nuôi sử dụng thuốc chưa đúng quy định, như: Tự ý mua và sử dụng kháng sinh theo kinh nghiệm; lựa chọn thuốc không phù hợp với tác nhân gây bệnh; dùng sai liều lượng hoặc thời gian điều trị; trộn thuốc vào thức ăn không đúng kỹ thuật; không tuân thủ thời gian ngừng thuốc trước khi thu hoạch. Ngoài ra, việc sử dụng giống, thức ăn, chế phẩm không rõ nguồn gốc, để xảy ra ô nhiễm chéo từ môi trường nuôi hoặc sử dụng kháng sinh trong quá trình bảo quản, vận chuyển thủy sản cũng có thể làm gia tăng nguy cơ tồn dư kháng sinh trong sản phẩm. Những biện pháp cần thực hiện để kiểm soát dư lượng kháng sinh Để kiểm soát dư lượng kháng sinh, người nuôi cần tuân thủ một số biện pháp sau: Phòng bệnh hơn chữa bệnh: Đối với nuôi trồng thuỷ sản, thường nuôi với quy mô và mật độ lớn, thuỷ sản sống dưới nước không thể chữa trị riêng lẻ theo từng con nên khi chữa bệnh thường khó hơn so với động vật trên cạn, vì vậy phòng bệnh luôn hiệu quả và kinh tế hơn chữa bệnh. Người nuôi cần quản lý tốt môi trường nước, duy trì các yếu tố lý, hóa, sinh phù hợp với từng đối tượng nuôi. Sau mỗi vụ nuôi cần cải tạo ao, hồ, lồng, bè; loại bỏ chất thải và mầm bệnh còn tồn lưu. Trong quá trình nuôi phải thường xuyên theo dõi chất lượng nước, xử lý môi trường kịp thời, thả giống đúng mật độ nhằm hạn chế xây xát và giảm nguy cơ phát sinh dịch bệnh. Bên cạnh đó, cần bổ sung định kỳ vitamin C, khoáng chất, chế phẩm sinh học và men vi sinh vào khẩu phần ăn để tăng sức đề kháng, giúp thủy sản phát triển khỏe mạnh và hạn chế phải sử dụng kháng sinh. Chữa bệnh khi cần thiết: Không phải mọi bệnh trên thủy sản đều cần điều trị bằng kháng sinh. Kháng sinh chỉ có tác dụng đối với bệnh do vi khuẩn gây ra, hoàn toàn không có hiệu quả đối với bệnh do virus hoặc các bệnh phát sinh từ điều kiện môi trường. Việc sử dụng kháng sinh không đúng trường hợp vừa làm tăng chi phí sản xuất, vừa thúc đẩy hiện tượng kháng kháng sinh và làm gia tăng nguy cơ tồn dư thuốc trong sản phẩm. Đối với đàn thủy sản gần đến thời điểm thu hoạch, cần tách riêng những con bị bệnh để điều trị và chỉ thu hoạch sau khi đã hết thời gian ngừng thuốc theo quy định. Những con khỏe mạnh nên được thu hoạch riêng nhằm tránh lây nhiễm chéo. Sử dụng kháng sinh hiệu quả: Khi cần điều trị bệnh bằng kháng sinh, người nuôi phải xác định đúng nguyên nhân gây bệnh và thực hiện theo hướng dẫn của cán bộ kỹ thuật. Việc sử dụng thuốc cần tuân thủ nghiêm nguyên tắc 4 đúng, gồm: Đúng thuốc: Chỉ sử dụng kháng sinh khi xác định bệnh do vi khuẩn gây ra và lựa chọn đúng loại thuốc có phổ tác dụng phù hợp. Không sử dụng kháng sinh để điều trị các bệnh do virus, ký sinh trùng hoặc các nguyên nhân liên quan đến môi trường; Đúng liều lượng: Sử dụng đúng liều theo hướng dẫn của nhà sản xuất hoặc cán bộ chuyên môn. Việc tăng liều không giúp bệnh khỏi nhanh hơn mà có thể làm tăng nguy cơ tồn dư; ngược lại, giảm liều dễ dẫn đến điều trị không hiệu quả và làm gia tăng hiện tượng kháng kháng sinh; Đúng thời điểm: Điều trị ngay khi bệnh được chẩn đoán, không sử dụng kháng sinh để phòng bệnh định kỳ hoặc khi chưa xác định rõ nguyên nhân gây bệnh. Đồng thời, phải tuân thủ nghiêm thời gian ngừng thuốc trước thu hoạch để bảo đảm thuốc được đào thải xuống dưới mức dư lượng tối đa cho phép (MRL); Đúng phương pháp: Sử dụng thuốc đúng đường dùng và đúng kỹ thuật (trộn thức ăn, hòa nước hoặc các phương pháp khác theo hướng dẫn), bảo đảm thuốc phân bố đồng đều và đạt hiệu quả điều trị cao nhất. Ảnh minh hoạ: Sử dụng thuốc theo nguyên tắc 4 đúng Bên cạnh việc sử dụng kháng sinh đúng quy định, người nuôi nên liên kết thành các tổ hợp tác, hợp tác xã hoặc tham gia chuỗi liên kết với doanh nghiệp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý sản xuất. Đồng thời cần áp dụng các tiêu chuẩn như: VietGAP, ASC, BAP, GlobalGAP hoặc các hệ thống quản lý chất lượng tương đương để kiểm soát việc sử dụng thuốc, bảo đảm truy xuất nguồn gốc và đáp ứng yêu cầu của thị trường. Kiểm soát dư lượng kháng sinh trong sản phẩm thủy sản không chỉ là yêu cầu bắt buộc để đáp ứng các quy định của thị trường trong nước và quốc tế mà còn là trách nhiệm của mỗi người nuôi đối với sức khỏe cộng đồng và sự phát triển bền vững của ngành thủy sản. Bên cạnh sự nỗ lực của người nuôi, cần có sự đồng hành của cơ quan quản lý, doanh nghiệp và các tổ chức liên kết trong việc hướng dẫn kỹ thuật, giám sát việc sử dụng thuốc thú y thủy sản, xây dựng vùng nuôi an toàn và phát triển các chuỗi sản xuất có truy xuất nguồn gốc. Chỉ khi tất cả các mắt xích trong chuỗi giá trị cùng thực hiện tốt trách nhiệm thì mới có thể giảm thiểu nguy cơ tồn dư kháng sinh. Đây cũng là nền tảng để nâng cao chất lượng sản phẩm, củng cố niềm tin của người tiêu dùng và khẳng định vị thế của thủy sản Việt Nam trên thị trường quốc tế../. Vũ Thanh Cao - Trung tâm Khuyến nông tỉnh Lâm Đồng

Sầu riêng là cây ăn quả chủ lực có giá trị kinh tế cao của tỉnh Lâm Đồng, góp phần chuyển dịch cơ cấu cây trồng, nâng cao thu nhập cho người dân và thúc đẩy phát triển nông nghiệp. Hiện toàn tỉnh có 44.283,47 ha sầu riêng, trong đó diện tích thời kỳ kinh doanh đạt 22.850,8 ha, chiếm 51,6% tổng diện tích. Tổng sản lượng năm 2025 đạt khoảng 284.287,3 tấn, năng suất bình quân đạt 12,6 tấn/ha. Trong những năm gần đây, cùng với nhu cầu ngày càng tăng của thị trường trong nước và xuất khẩu, đặc biệt sau khi sầu riêng Việt Nam được xuất khẩu chính ngạch sang thị trường Trung Quốc, ngành hàng sầu riêng trên địa bàn tỉnh đã có bước phát triển vô cùng mạnh mẽ, trở thành một trong những ngành hàng mũi nhọn có tiềm năng tăng trưởng lớn. Tuy nhiên, cùng những thuận lợi, thực tiễn sản xuất sầu riêng đang đối mặt với nhiều áp lực. Sự phát triển nóng của diện tích canh tác, cùng với việc lạm dụng các loại vật tư nông nghiệp đã và đang kéo theo những hệ lụy về môi trường đất và an toàn nông sản. Một trong những thách thức kỹ thuật và tiêu chuẩn xuất khẩu mà bên nhập khẩu quan tâm là rệp sáp, mã số vùng trồng thì tình trạng nhiễm Cadimi (Cd) - một kim loại nặng độc hại vượt mức cho phép trên cây sầu riêng đang được báo động đỏ hiện nay. Việc ô nhiễm Cd trong đất đã trở thành vấn đề môi trường nghiêm trọng trên toàn cầu, Cd được xếp là một trong những kim loại nặng di động nhất trong môi trường. Cán bộ Khuyến nông hướng dẫn nông dân cách chăm sóc cây sầu riêng tại xã Cát Tiên 2 Cadimi (Cd) là gì, tác hại đến sầu riêng và con người Cadimi là một kim loại nặng chuyển tiếp, có ký hiệu hóa học là Cd. Trong tự nhiên, Cd thường tồn tại trong các mỏ quặng kẽm, chì hoặc đồng. Đối với thực vật và con người, Cd không phải là nguyên tố dinh dưỡng thiết yếu mà ngược lại, là một chất độc có tính tích lũy sinh học cao. Cd tích lũy lâu ngày trong cơ thể người qua đường ăn uống sẽ gây tổn thương thận nghiêm trọng (suy thận), loãng xương và là tác nhân gây ung thư. Vì thế, các thị trường nhập khẩu lớn như Trung Quốc, Nhật Bản và EU kiểm soát cực kỳ nghiêm ngặt hàm lượng kim loại nặng. Chỉ cần một lô hàng bị phát hiện nhiễm Cd vượt mức giới hạn cho phép (thường theo chuẩn CODEX là dưới 0.05 mg/kg đến 0.1 mg/kg tùy loại nông sản), toàn bộ vùng trồng hoặc doanh nghiệp có thể bị cấm xuất khẩu, gây thiệt hại hàng tỷ đồng. Mặc dù sầu riêng là loại cây có khả năng chống chịu khá tốt, nhưng khi hàm lượng Cd trong đất vượt quá ngưỡng chịu đựng, cây sẽ gặp các phản ứng tiêu cực như: Cd phá hủy các tế bào lông hút của rễ, làm giảm khả năng hấp thu nước và các chất dinh dưỡng thiết yếu như Kali (K), Canxi (Ca) và Magiê (Mg). Giảm hiệu suất quang hợp và suy giảm chất lượng, trái sầu riêng nhiễm Cd thường có cơm không đều, dễ bị sượng và giảm mùi vị đặc trưng. Thực trạng, nguyên nhân nhiễm Cd trên sầu riêng tại Lâm Đồng Qua các đợt khảo sát và kiểm nghiệm định kỳ của các cơ quan chức năng, xu hướng tích lũy Cd trong đất và mô thực vật (lá, quả) sầu riêng đang có dấu hiệu gia tăng ở các vùng canh tác lâu năm. Tình trạng này không xảy ra đồng loạt mà xuất hiện cục bộ ở các nhà vườn có thói quen canh tác thâm canh quá mức, sử dụng phân bón vô cơ liên tục trong nhiều năm mà không bổ sung hữu cơ hoặc cải tạo đất đúng cách. Vấn đề Cd xuất hiện trong sầu riêng tại Lâm Đồng xuất phát từ sự kết hợp giữa yếu tố tự nhiên (thổ nhưỡng) và yếu tố nhân tạo (con người). Đây là các nguyên nhân chính và trực tiếp nhất dẫn đến hàm lượng Cd tăng cao trong đất. Vì thế, người trồng sầu riêng cần chú ý: Sử dụng phân lân, phân bón lá và chất kích thích không rõ nguồn gốc, kém chất lượng: Cd là tạp chất tự nhiên luôn đi kèm trong quặng đá phốt phát (apatite) dùng để sản xuất phân lân. Khi nông dân bón một lượng lớn phân lân bừa bãi để kích rễ, làm bông, vô tình tích tụ một lượng Cd khổng lồ vào đất. Nhiều loại phân bón vi lượng giá rẻ, kém chất lượng hoặc các loại chất kích thích tăng trưởng trôi nổi trên thị trường chứa hàm lượng kim loại nặng rất cao. Thuốc bảo vệ thực vật (BVTV): Việc phun thuốc trừ sâu, trừ bệnh liên tục với tần suất dày đặc khiến các hợp chất chứa kim loại nặng lắng đọng trên bề mặt lá và thấm xuống mô đất xung quanh gốc cây. Nguồn nước: Một số vùng trồng sầu riêng nằm gần khu vực dòng chảy nhận chất thải sinh hoạt hoặc chất thải từ các hoạt động đào bới, khai thác khoáng sản nhỏ lẻ, khiến nguồn nước tưới bị nhiễm một lượng nhỏ Cd. Sử dụng phân chuồng chưa ủ hoai: Việc sử dụng phân gà, phân bò tươi thu gom từ các trang trại chăn nuôi công nghiệp (nơi thức ăn chăn nuôi thường được bổ sung vi lượng chứa tạp chất kim loại nặng) cũng là con đường gián tiếp đưa Cd vào vườn sầu riêng. Biện pháp khắc phục và quản lý tình trạng nhiễm Cd Mục tiêu cốt lõi là cố định Cd, không cho nó hòa tan để rễ cây có thể hấp thụ bằng cách nâng cao và ổn định pH đất: Định kỳ bón vôi bột (CaCO3) hoặc vôi ngậm nước (Ca(OH)2), hoặc tốt nhất là sử dụng bột đá Dolomite. Đảm bảo duy trì pH đất trong vườn sầu riêng ở mức lý tưởng từ 6.0 đến 6.5. Khi pH > 6.0, khả năng hòa tan của Cd giảm đi đáng kể, giúp hạn chế tới 70% lượng Cd cây hấp thụ. Bên cạnh đó kết hợp trồng cây bạc hà trong vườn sầu riêng, đây là một giải pháp sinh học tự nhiên giúp cô lập và làm giảm sự hấp thu kim loại nặng (Cd) ở rễ sầu riêng. Chuyển dịch sang hướng hữu cơ sinh học: Giảm tối thiểu lượng phân bón hóa học, thay vào đó, áp dụng các dòng phân bón hữu cơ vi sinh, phân hữu cơ khoáng để cung cấp dinh dưỡng bền vững cho cây. Việc bón phân chuồng được ủ hoai kỹ bằng nấm Trichoderma hoặc chất hữu cơ cao cấp (Humic, Fulvic) có khả năng tạo phức bền (chelate hóa) với kim loại nặng. Các hạt keo hữu cơ này sẽ "bẫy" và giữ chặt ion Cd khiến chúng bị bất hoạt trong đất. Tuyệt đối không mua các loại phân bón gốc lân (Super lân, Lân nung chảy) mập mờ về nguồn gốc hoặc có giá thành rẻ bất thường. Ưu tiên chọn sản phẩm từ các nhà sản xuất uy tín, có cam kết hoặc chứng nhận hàm lượng tạp chất kim loại nặng nằm trong ngưỡng an toàn. Áp dụng nguyên tắc "4 đúng" trong sử dụng thuốc BVTV: Hạn chế tối đa việc lạm dụng thuốc hóa học, tăng cường sử dụng các chế phẩm sinh học bảo vệ thực vật để giảm áp lực tích lũy hóa chất độc hại xuống nền đất. Kiểm tra, quản lý chất lượng đất và nước tưới: Đối với các vùng trồng có nguy cơ ô nhiễm hoặc phát hiện hàm lượng Cd trong quả vượt ngưỡng cho phép, cần lấy mẫu đất, nước tưới và quả sầu riêng để phân tích tại các phòng thử nghiệm hoặc đơn vị có đủ năng lực. Kết quả phân tích là cơ sở để xác định nguyên nhân và áp dụng các biện pháp quản lý phù hợp như điều chỉnh nguồn vật tư đầu vào, cải tạo đất và quản lý nguồn nước tưới. Đối với các vườn gần sông, suối, kênh, rạch hoặc khu vực có nguy cơ ô nhiễm, cần định kỳ kiểm tra chất lượng nước tưới trước khi đưa vào sử dụng. Đồng thời, cần xây dựng hệ thống thoát nước, tránh để vườn bị ngập úng kéo dài nhằm bảo vệ bộ rễ và duy trì điều kiện sinh trưởng thuận lợi. Ngoài ra, cần duy trì độ pH đất ở mức phù hợp (khoảng 5,5 - 6,5 đối với cây sầu riêng), vì đất chua làm tăng tính linh động của Cd, từ đó làm gia tăng khả năng cây hấp thu kim loại này. Xây dựng bản đồ cảnh báo rủi ro kim loại nặng và siết chặt quản lý vật tư đầu vào: Cơ quan quản lý nông nghiệp tỉnh Lâm Đồng cần triển khai lấy mẫu đất diện rộng tại các vùng trồng trọng điểm để đưa ra bản đồ cảnh báo, giúp người dân biết chính xác thực trạng đất của mình. Tăng cường thanh tra, kiểm tra chất lượng các đại lý phân bón, thuốc BVTV trên địa bàn, xử phạt nghiêm các đơn vị phân phối sản phẩm chứa tạp chất kim loại nặng vượt ngưỡng. Nhân rộng mô hình VietGAP, GlobalGAP và Hữu cơ: Khuyến khích các Hợp tác xã liên kết chặt chẽ với doanh nghiệp, thực hiện nghiêm túc quy trình nhật ký canh tác để sản phẩm sầu riêng khi thu hoạch có đầy đủ chứng nhận truy xuất nguồn gốc rõ ràng, tự tin vượt qua mọi hàng rào kỹ thuật của các thị trường khó tính. Để sầu riêng Lâm Đồng khẳng định vị thế vững chắc trên bản đồ xuất khẩu thế giới, việc giải quyết bài toán Cd không thể chỉ dừng lại ở nỗ lực đơn lẻ của từng hộ nông dân mà cần có sự chung tay của toàn ngành. Việc kiểm soát hàm lượng Cd trên cây sầu riêng tại Lâm Đồng là một chiến dịch dài hạn đòi hỏi sự kiên trì và thay đổi tư duy triệt để từ phía người nông dân. Bằng cách thực hiện tốt việc quản lý pH đất, ngưng lạm dụng hóa chất độc hại và đưa các giải pháp sinh học hữu cơ vào nhà vườn, việc kiểm soát tốt nguồn phát sinh Cd và áp dụng đồng bộ các giải pháp kỹ thuật sẽ góp phần hạn chế nguy cơ tích lũy Cd trong đất và sản phẩm, hướng tới sản xuất sầu riêng an toàn, bền vững. Điều này không chỉ bảo vệ sức khỏe cho người tiêu dùng, bảo vệ môi trường sinh thái đất của tỉnh nhà mà là yếu tố quan trọng góp phần đáp ứng yêu cầu của thị trường và nâng cao giá trị, khả năng xuất khẩu bền vững của ngành hàng sầu riêng./.   Phạm Thanh Sơn  - Trung tâm Khuyến nông tỉnh Lâm Đồng

Lâm Đồng là vùng sản xuất cà phê Robusta trọng điểm của cả nước, đồng thời cũng là địa phương chịu nhiều tác động của biến đổi khí hậu trong quá trình sản xuất. Mưa trái mùa, mưa kéo dài vào thời điểm thu hoạch làm gia tăng tỷ lệ rụng quả, ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng cà phê. Trong bối cảnh đó, việc nghiên cứu, tuyển chọn các giống cà phê có năng suất cao, thích ứng với điều kiện bất lợi đang trở thành yêu cầu cấp thiết. Giống Robusta Thiên Phúc vừa được công nhận lưu hành được xem là một trong những giống mới có nhiều tiềm năng cho sản xuất. Từ một cây đột biến đến giống cà phê được công nhận lưu hành Giống Robusta Thiên Phúc có nguồn gốc từ một cây cà phê đột biến được phát hiện trong vùng chuyên canh cà phê tại xã Bảo Lâm 1. Cây thể hiện nhiều đặc tính nổi bật như sinh trưởng khỏe, năng suất vượt trội và đặc biệt không bị rụng quả khi gặp mưa lớn hoặc gió mạnh. Anh Vũ Minh Thái (bên phải) bên vườn cây đầu dòng được công nhận Nhận thấy tiềm năng của giống cây này, anh Vũ Minh Thái (sinh năm 1989) - Giám đốc HTX Nông nghiệp Miền Cao Nguyên, chủ tác giả cây cà phê giống mới Thiên Phúc tại Tổ 19, xã Bảo Lâm 1, tỉnh Lâm Đồng đã dành hơn một thập kỷ nghiên cứu, tuyển chọn, ghép chồi, nhân giống và đánh giá trên quy mô sản xuất. Sau quá trình thực nghiệm kéo dài khoảng 12 năm, giống Robusta Thiên Phúc đã hoàn thiện quy trình nhân giống, được cấp chứng nhận cây đầu dòng và chính thức được công nhận lưu hành giống vào tháng 4 năm 2026 (theo Quyết định số 587/QĐ-SNNMT ngày 28/4/2026 của Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lâm Đồng). Việc được công nhận lưu hành giống tạo cơ sở pháp lý để giống Robusta Thiên Phúc được sản xuất, kinh doanh theo quy định và từng bước đưa vào sản xuất. Năng suất cao, thích ứng tốt với điều kiện sản xuất Qua nhiều năm theo dõi tại các mô hình sản xuất ở xã Bảo Lâm 1, giống Robusta Thiên Phúc bước đầu cho thấy giống có nhiều đặc điểm đáng chú ý. Trên diện tích 3.500m² của gia đình anh Vũ Minh Thái, năm 2025 đã thu hoạch khoảng 12 tấn cà phê tươi, tương đương khoảng 03 tấn cà phê nhân, quy đổi đạt trên 8,5 tấn cà phê nhân/ha. Mức năng suất này cao hơn mặt bằng sản xuất của nhiều vườn Robusta hiện nay. Giống cà phê Robusta Thiên Phúc tại HTX Nông nghiệp Miền Cao Nguyên Theo đánh giá thực tế, giống Thiên Phúc có khả năng đạt năng suất từ 8-9 tấn cà phê nhân/ha, cây sinh trưởng khỏe, khả năng chống chịu sâu bệnh tốt, tỷ lệ rụng quả thấp ngay cả khi gặp mưa lớn hoặc gió mạnh. Đặc biệt, giống có thời gian chín muộn hơn so với nhiều giống Robusta phổ biến, thường thu hoạch vào khoảng tháng 01, giúp người dân chủ động hơn trong thu hoạch, giảm áp lực nhân công và thuận lợi cho công đoạn phơi, sấy sau thu hoạch. Đây là những đặc tính có ý nghĩa trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng diễn biến phức tạp, góp phần giảm thiểu thất thoát sản lượng và nâng cao hiệu quả kinh tế cho người sản xuất. Tuy nhiên, các đặc tính của giống cần tiếp tục được theo dõi, đánh giá trong điều kiện sản xuất ở nhiều vùng sinh thái và quy trình canh tác khác nhau nhằm có cơ sở khoa học đầy đủ cho việc nhân rộng. Hướng đến sản xuất cà phê chất lượng cao Không chỉ chú trọng năng suất, HTX Nông nghiệp Miền Cao Nguyên còn định hướng phát triển Thiên Phúc theo tiêu chí chất lượng và giá trị gia tăng. Theo anh Thái, toàn bộ quy trình sản xuất giống được xây dựng theo hướng bài bản, có nghiên cứu khoa học, bảo hộ giống và đáp ứng các yêu cầu về truy xuất nguồn gốc. HTX cũng đang triển khai thực hiện các tiêu chuẩn liên quan đến Quy định chống phá rừng của Liên minh châu Âu (EUDR), hướng tới xây dựng vùng nguyên liệu đáp ứng yêu cầu xuất khẩu. Một dấu mốc đáng chú ý là tại cuộc thi Vietnam Amazing Cup 2026 tổ chức ở Buôn Ma Thuột, cà phê chế biến từ giống Robusta Thiên Phúc đã được ghi nhận trong nhóm cà phê đặc sản Việt Nam với sản phẩm Fine Robusta Anaerobic Natural đạt 85 điểm và Fine Robusta Red Honey đạt 83,22 điểm theo tiêu chí đánh giá của Coffee Quality Institute (CQI). Kết quả này cho thấy, giống Thiên Phúc không chỉ có tiềm năng về năng suất, mà còn đáp ứng yêu cầu phát triển phân khúc cà phê chất lượng cao và chế biến sâu. Bước đầu được nhân rộng tại địa phương Sau khi được công nhận lưu hành giống, HTX Nông nghiệp Miền Cao Nguyên là đơn vị trực tiếp quản lý vườn cây đầu dòng, tổ chức nhân giống và cung ứng cây giống ra thị trường. Đến nay, hơn 10.000 cây giống đã được cung cấp cho các hộ sản xuất. Diện tích trồng giống Thiên Phúc tại khu vực Bảo Lâm đã mở rộng khoảng 15 ha. Riêng HTX hiện có trên 32 ha liên kết sản xuất với các thành viên, trong đó khoảng 04 ha đang phát triển giống Thiên Phúc. Anh Vũ Minh Thái chia sẻ, nhu cầu của người dân đối với giống mới này đang tăng nhanh, tuy nhiên năng lực sản xuất cây giống hiện vẫn chưa đáp ứng đủ nhu cầu của thị trường. Triển vọng cho ngành cà phê Lâm Đồng Trong bối cảnh ngành cà phê đang chuyển mạnh từ mục tiêu tăng sản lượng sang nâng cao chất lượng và giá trị gia tăng, việc nghiên cứu, tuyển chọn các giống mới có năng suất cao, thích ứng với biến đổi khí hậu và đáp ứng yêu cầu thị trường là hết sức cần thiết. Việc nghiên cứu, tuyển chọn và đưa vào sản xuất các giống cà phê mới là một trong những giải pháp quan trọng nhằm nâng cao năng suất, chất lượng và khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu của ngành cà phê Lâm Đồng. Robusta Thiên Phúc là một trường hợp bước đầu cho thấy tiềm năng từ quá trình chọn lọc giống trong thực tiễn sản xuất. Tuy nhiên, để đánh giá đầy đủ hiệu quả của giống trên phạm vi rộng, ngành nông nghiệp cần tiếp tục theo dõi, khảo nghiệm tại nhiều vùng sinh thái khác nhau, đồng thời xây dựng các mô hình trình diễn, đánh giá khả năng thích nghi, hiệu quả kinh tế và chất lượng sản phẩm trong điều kiện canh tác thực tế. Nếu tiếp tục được khảo nghiệm, đánh giá và khẳng định tính ổn định trên nhiều vùng sinh thái, giống Robusta Thiên Phúc có thể trở thành một trong những giống Robusta triển vọng, góp phần đa dạng nguồn giống phục vụ tái canh và phát triển vùng nguyên liệu cà phê theo hướng bền vững../.  Văn Thọ - Trung tâm Khuyến nông tỉnh Lâm Đồng

Nhờ mạnh dạn chuyển đổi tư duy và nhạy bén với thị trường, anh Nguyễn Văn Sáu ở thôn 11, xã Nam Dong đã thành công với mô hình nuôi dê vỗ béo quy mô lớn, mở ra hướng đi đầy triển vọng cho ngành chăn nuôi địa phương. Trước đây, cũng như nhiều hộ dân khác tại địa phương, kinh tế gia đình anh Nguyễn Văn Sáu phụ thuộc chủ yếu vào các loại cây trồng sản xuất truyền thống. Nguồn thu nhập bấp bênh khiến anh luôn trăn trở tìm hướng đi mới. Sau thời gian dài tìm tòi, khảo sát thị trường và trực tiếp tham quan các mô hình chăn nuôi hiệu quả, anh Sáu nhận thấy nuôi dê vỗ béo là hướng sản xuất phù hợp với điều kiện của gia đình và nhu cầu thị trường. Sau khi cân nhắc kỹ lưỡng, anh quyết định đầu tư xây dựng mô hình. Trên diện tích chuồng trại rộng 1.000m², anh xây dựng 2 dãy chuồng kiên cố, thông thoáng, bảo đảm các tiêu chuẩn nghiêm ngặt về vệ sinh môi trường. Anh Nguyễn Văn Sáu tại thôn 11, xã Nam Dong chăm sóc đàn dê Toàn bộ nguồn dê giống thịt ban đầu (quy mô hơn 700 con/lứa nuôi) đều được anh nhập từ các cơ sở uy tín để đảm bảo chất lượng và sức đề kháng tốt. Điểm cốt lõi giúp mô hình của anh Sáu đạt hiệu quả kinh tế cao nằm ở phương thức quản lý nguồn thức ăn. Anh bố trí 1 ha đất để trồng cỏ chuyên canh. Bên cạnh đó, anh áp dụng kỹ thuật ủ chua thức ăn thô xanh, kết hợp linh hoạt với các nguồn thức ăn tự nhiên sẵn có tại địa phương như cỏ, lá cây và phụ phẩm nông nghiệp. Anh Nguyễn Văn Sáu chia sẻ: "Nuôi dê vỗ béo có rất nhiều lợi thế. Vốn đầu tư ban đầu không quá lớn, chi phí chăm sóc thấp và đặc biệt là thời gian quay vòng vốn rất nhanh. Thức ăn cho dê lại dễ kiếm, giúp người nuôi chủ động được nguồn thức ăn, giảm thiểu tối đa rủi ro bệnh tật". Nhờ kỹ thuật chăm sóc khoa học, đàn dê của trang trại phát triển rất tốt, tỷ lệ hao hụt không đáng kể. Thông thường, chỉ sau từ 3 đến 4 tháng nuôi nhốt vỗ béo, dê đã đạt trọng lượng tiêu chuẩn và có thể xuất bán. Với việc gối đầu nhiều lứa trong năm và đầu ra tiêu thụ ổn định, mô hình này đã mang lại nguồn thu nhập cao, sau khi trừ các khoản chi phí đầu tư và công chăm sóc, mang lại lợi nhuận cho gia đình anh hơn 700 triệu đồng/năm. Không chỉ làm giàu cho bản thân, trang trại nuôi dê vỗ béo của anh Nguyễn Văn Sáu giờ đây đã trở thành điểm tham quan, học tập kinh nghiệm quen thuộc của bà con nông dân trong và ngoài xã Nam Dong. Với hiệu quả kinh tế mang lại, mô hình nuôi dê vỗ béo của anh Nguyễn Văn Sáu đang góp phần đa dạng hóa đối tượng vật nuôi tại địa phương, tạo thêm việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân nông thôn. Đây cũng là mô hình có thể tham khảo để nhân rộng ở những khu vực có điều kiện phù hợp. Lệ Chiêm - Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Nam Dong

Xã Tân Thành là xã ven biển của tỉnh Lâm Đồng nằm trong vùng khô hạn, mùa khô kéo dài; ở đây chủ yếu nuôi thủy sản nước mặn, lợ, trong đó chủ lực là con tôm. Do thổ nhưỡng ở khu vực này phần lớn là đất cát, việc nuôi thủy sản nước ngọt còn gặp nhiều hạn chế. Nguồn nước ngọt để sản xuất và nuôi trồng thủy sản đều phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn nước ngầm; vì vậy, để phát triển nuôi thủy sản nước ngọt thì yếu tố tiết kiệm nước và chất lượng nguồn nước được xem là quyết định thành bại của vụ nuôi. Thực tế cho thấy, trước tình hình biến động giá cả và dịch bệnh đang diễn biến phức tạp, kèm theo đó là sự thiếu hụt về nguồn nước nuôi trên địa bàn, việc tìm hiểu, ứng dụng công nghệ cùng đối tượng nuôi mới vào sản xuất đang trở thành xu hướng tất yếu. Nhận thấy điều đó, trên địa bàn xã Tân Thành, mô hình nuôi cá chình bông, chình mun theo hệ thống tuần hoàn đã được ứng dụng và dần mang lại hiệu quả đáng ghi nhận cho người nuôi tại đây.  Điển hình như hộ ông Nguyễn Quang Trang trên địa bàn xã, đây là một trong những hộ tiên phong, dám thay đổi phương thức và đối tượng nuôi. Trước đây, ông từng nuôi ếch và lươn thương phẩm nhưng hiệu quả kinh tế thấp, dẫn đến thường xuyên bị thua lỗ. Với tinh thần dám nghĩ dám làm, ông quyết định chuyển đổi sang nuôi cá chình giống và chình thương phẩm theo hệ thống tuần hoàn. Ông Trang cho biết, những phương thức và đối tượng nuôi trước kia mặc dù dễ vận hành, thời gian nuôi ngắn ngày nhưng kết quả nhận lại chưa thực sự tốt. Năm 2024, ông đã tìm tòi, học hỏi để nuôi đối tượng mới là cá chình bông, chình mun và dần hoàn thiện mô hình theo công nghệ tuần hoàn. Mô hình này giúp kiểm soát chất lượng nước tốt hơn, cá sinh trưởng ổn định, ít dịch bệnh, tỷ lệ hao hụt giảm và kích cỡ cá nuôi lớn đồng đều. Trên diện tích khoảng 1.000 m², ông tận dụng các bể nuôi lươn bằng xi măng cũ, đồng thời đầu tư xây dựng thêm các bể lót bạt nhỏ để nhập cá bột về nuôi dưỡng. Qua thời gian tìm hiểu, ông nhận thấy nguồn cá chình giống chủ yếu được đánh bắt ngoài tự nhiên, kỹ thuật sản xuất nhân tạo còn nhiều khó khăn; vì vậy, để đảm bảo an toàn, ông đã nhập cá bột từ nước ngoài (Philippines, Indonesia) về nuôi. Bên cạnh đó, ông còn xây thêm các bể lót bạt lớn để nuôi thương phẩm, kết hợp với hệ thống lọc cơ học, lọc sinh học và sục khí liên tục nhằm đảm bảo môi trường nước luôn được duy trì ổn định. Nguyên lý vận hành hệ thống tuần hoàn nước: Nước từ bể nuôi sẽ được thải ra qua một kênh xử lý gồm nhiều lớp lưới có kích thước mắt lưới nhỏ, xếp theo hình zích zắc để loại bỏ phân và thức ăn thừa. Tiếp đến, nước chảy qua bồn lọc cơ học nhằm loại bỏ hoàn toàn các chất thải rắn; sau đó đi qua các bể lọc sinh học được sục khí liên tục. Tại đây, ông tận dụng các thúng đi biển để làm bể lọc sinh học, nơi các vi sinh vật có lợi (như vi khuẩn Bacillus, vi khuẩn nhóm Nitro) sẽ chuyển hóa các hợp chất độc hại như amoniac (NH3) thành dạng ít độc hơn (NO3-). Sau khi xử lý xong, nước sẽ được kiểm tra các thông số cần thiết trước khi cấp ngược lại cho bể nuôi. Nhờ nguyên lý vận hành này, hệ thống nuôi không cần thay nước hoàn toàn mà chỉ cấp thêm một lượng nhỏ để bù vào phần hao hụt do quá trình vận hành và bốc hơi, từ đó giúp giảm thiểu ô nhiễm môi trường, hạn chế mầm bệnh và nâng cao hiệu quả nuôi. Bể nuôi cá chình thương phẩm của ông Nguyễn Quang Trang, xã Tân Thành Đối với cá chình giống: Từ khi nhập cá bột về đến khi có thể xuất bán cá giống là 20 ngày trở lên, với trọng lượng cá đạt khoảng 1.500 - 3.000 con/kg và tỉ lệ sống 60%. Giá bán dao động từ 6.000 - 8.000 đồng/con; do đó, mỗi tháng ông có thể xuất bán từ 3.000 - 5.000 con giống. Trong đó, chi phí sản xuất chiếm khoảng 50 - 60% trên tổng nguồn thu. Đối với 5 bể cá chình thương phẩm (mỗi bể 20m³), ông thả nuôi khoảng 2.000 con giống với kích cỡ trung bình khoảng 100 g/con. Thời gian nuôi kéo dài từ 01 đến hơn 02 năm, tỷ lệ sống đạt trên 85% và trọng lượng cá khi thu hoạch đạt từ 1,2 – 2 kg/con. Mỗi vụ nuôi, ông ước tính thu hoạch được khoảng 2.000 kg cá thương phẩm. Nhờ giá trị kinh tế cao, giá bán sỉ và lẻ của cá chình trên thị trường hiện dao động từ 300.000 – 500.000 đồng/kg, mang lại tổng doanh thu đạt trên 600 triệu đồng. Sau khi trừ toàn bộ chi phí sản xuất, gia đình ông Trang thu về lợi nhuận trên 300 triệu đồng mỗi vụ nuôi. Có thể thấy, mô hình nuôi cá chình tuần hoàn này không chỉ mở ra hướng đi kinh tế mới cho người dân mà còn là nền móng để phát triển thủy sản nước ngọt bền vững ở địa phương. Với những hiệu quả vượt trội về năng suất và sự ổn định của môi trường nước nuôi, mô hình này hứa hẹn sẽ được nhân rộng trong thời gian tới trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng. Nguyễn Thành Hiếu - Trung tâm Khuyến nông tỉnh Lâm Đồng

Sức khỏe động vật thủy sản nuôi phụ thuộc vào ba yếu tố chính gồm môi trường nuôi, chế độ dinh dưỡng và mật độ mầm bệnh. Vào đầu mùa mưa, nước mưa có tính axit cao sẽ giảm đột ngột pH, độ kiềm và độ mặn của môi trường nước; đồng thời gây thiếu oxy hòa tan, làm gia tăng các khí độc như NH₃ và H2S,... Những biến động này khiến tôm, cá dễ bị sốc môi trường, giảm sức đề kháng, đây cũng là điều kiện thuận lợi cho các loại vi khuẩn, virus, nấm và ký sinh trùng phát triển mạnh, làm gia tăng nguy cơ bùng phát dịch bệnh trên tôm, cá nuôi. Để hạn chế thiệt hại, người nuôi cần thực hiện những biện pháp quản lý và chăm sóc ngay từ đầu mùa mưa. Quản lý môi trường nuôi Đối với ao nuôi, định kỳ rải vôi quanh bờ ao nhằm ổn định pH. Khi có mưa lớn, cần đóng các cống cấp nước, xả bớt lớp nước mặt để hạn chế nước bẩn từ bên ngoài tràn vào ao. Đối với nuôi lồng, bè trên sông, hồ hoặc vùng ven biển, cần kiểm tra và gia cố hệ thống neo, lưới, phao nổi; di chuyển lồng bè đến khu vực kín gió, tránh dòng chảy mạnh và sóng lớn. Sau những đợt mưa lớn hoặc mưa kéo dài, người nuôi không nên chủ quan. Cần kiểm tra ngay các yếu tố môi trường, đặc biệt là pH và oxy hòa tan; tăng cường quạt nước, sục khí và hạn chế thay nước đột ngột. Đây là giai đoạn thủy sản dễ bị sốc môi trường và phát sinh dịch bệnh nhất, do đó cần theo dõi sức khỏe vật nuôi ít nhất 1-2 ngày sau mưa để có biện pháp xử lý kịp thời.  Chế độ dinh dưỡng Bên cạnh việc quản lý môi trường, chế độ dinh dưỡng hợp lý đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao sức đề kháng cho vật nuôi. Thời điểm giao mùa, sức ăn của tôm, cá thường giảm nên cần điều chỉnh lượng thức ăn phù hợp, tránh cho ăn dư thừa gây ô nhiễm môi trường nước. Tuyệt đối không sử dụng thức ăn ẩm mốc, kém chất lượng. Nên bổ sung vitamin C, khoáng chất, men vi sinh, enzyme tiêu hóa hoặc β-glucan (chất xơ hòa tan),… vào khẩu phần ăn để tăng cường miễn dịch và hỗ trợ hệ tiêu hóa. Bổ sung Vitamin C vào khẩu phần ăn Phòng, chống dịch bệnh Người nuôi cũng cần thường xuyên theo dõi hoạt động bơi lội, bắt mồi của thủy sản để phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường như nổi đầu, bơi lờ đờ, xuất huyết, tróc vảy, tuột nhớt hoặc bỏ ăn. Một số bệnh thường xuất hiện trong mùa mưa gồm bệnh trùng bánh xe, trùng quả dưa, đốm đỏ, viêm ruột ở cá; bệnh đóng rong, đốm trắng, hoại tử gan tụy và đốm đen ở tôm. Trong đó, bệnh đốm trắng trên tôm do virus gây ra hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu. Vì vậy, việc phòng bệnh bằng con giống sạch bệnh, xử lý nguồn nước và quản lý môi trường là giải pháp quan trọng nhất. Nuôi trồng thủy sản thời điểm đầu mùa mưa là giai đoạn nhiều thách thức đối với người nuôi. Tuy nhiên, nếu người nuôi chủ động chuẩn bị cơ sở nuôi, quản lý tốt môi trường nước, sử dụng thức ăn hợp lý, tăng cường sức đề kháng và theo dõi sức khỏe vật nuôi thường xuyên thì hoàn toàn có thể hạn chế đáng kể thiệt hại do dịch bệnh gây ra./. Vũ Thanh Cao - Trung tâm Khuyến nông tỉnh Lâm Đồng

Theo chỉ đạo sản xuất vụ Hè Thu, vụ Mùa năm 2026 trên địa bàn tỉnh của Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lâm Đồng tại Công văn số 4397/SNNMT-TTBVTV ngày 14/4/2026; hầu hết UBND các xã, phường, đặc khu đã có kế hoạch bố trí lịch thời vụ cụ thể cho vụ Hè Thu năm 2026 và kết thúc gieo trồng trước ngày 30/6. Vì vậy, xã Nam Dong có Kế hoạch gieo cấy trên 1.530 ha lúa nước, diện tích tập trung ở cánh đồng 82, Cư Pu, Đắk Đrông và Ea Đier... Để diện tích gieo cấy đạt kế hoạch đề ra, ngay sau khi thu hoạch cây lúa vụ Đông Xuân, UBND xã Nam Dong đã chỉ đạo Phòng Kinh tế, đơn vị chức năng xây dựng lịch thời vụ; khuyến cáo bà con nông dân tranh thủ làm đất, chuẩn bị giống, phân bón, vật tư nông nghiệp để đồng loạt xuống giống vụ lúa Hè Thu năm 2026. Nhờ sự chủ động của người dân và sự hướng dẫn của chính quyền địa phương, tính đến thời điểm hiện tại, toàn xã đã gieo sạ đạt 100% diện tích lúa theo kế hoạch đề ra. Các giống lúa được bà con ưu tiên lựa chọn đưa vào sản xuất chủ yếu là những giống cho năng suất và chất lượng cao như: OM 18, Đài thơm 8 và LH12. Ông Nông Văn Khoanh (thôn 28, xã Nam Dong) đang sạ lúa Theo khung lịch thời vụ của UBND xã Nam Dong, kế hoạch xuống giống được chia làm 2 đợt tập trung: Đợt 1 từ ngày 10/4 đến ngày 30/4/2026, Đợt 2 từ ngày 15/5 đến ngày 10/6/2026. Hiện tại, đối với diện tích còn lại tại các thôn 28, 29, bà con nông dân đang tích cực tận dụng những cơn mưa đầu mùa, khẩn trương làm đất để tập trung xuống giống dứt điểm, đảm bảo kịp tiến độ và đúng khung lịch thời vụ tốt nhất. Bên cạnh những thuận lợi, đầu vụ sản xuất năm nay thời tiết cũng có nhiều biến động phức tạp. Một số trận mưa lớn cục bộ xảy ra trong thời gian qua đã gây ảnh hưởng nhất định đến một số diện tích lúa mới gieo sạ. Trước tình hình trên, UBND xã Nam Dong đã chỉ đạo các đơn vị chuyên môn, tập trung thực hiện tốt các giải pháp như: Đẩy mạnh công tác dự báo thời tiết, theo dõi sát sao nguồn nước và tiến độ sản xuất nông nghiệp, thực hiện chế độ báo cáo tổng hợp thường xuyên theo từng tuần. Cử cán bộ bám sát đồng ruộng, kịp thời hướng dẫn bà con nông dân các biện pháp chăm sóc lúa giai đoạn đầu và kỹ thuật tiêu úng khi có mưa lớn. Đẩy mạnh tuyên truyền người dân áp dụng nghiêm ngặt các biện pháp quản lý dịch hại tổng hợp (IPM); hạn chế tối đa việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, ưu tiên sử dụng các biện pháp sinh học an toàn để bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng nông sản. Với sự chỉ đạo sâu sát của chính quyền địa phương cùng tinh thần chủ động, khẩn trương của bà con nông dân, xã Nam Dong quyết tâm hoàn thành thắng lợi chỉ tiêu diện tích và hướng tới một vụ Hè Thu 2026 đạt trên cả 3 mặt “diện tích, năng suất và chất lượng sản phẩm”./.   Lệ Chiêm - Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Nam Dong

Trong những năm gần đây, việc luân canh cây trồng ngắn ngày trên diện tích đất lúa đang trở thành hướng đi phù hợp tại nhiều địa phương. Thay vì tiếp tục canh tác lúa với năng suất thấp, chi phí sản xuất cao và lợi nhuận không ổn định, nhiều hộ dân đã mạnh dạn chuyển sang trồng sen, bước đầu mang lại hiệu quả kinh tế tích cực và cải thiện đời sống. Nông dân xã Hồng Sơn, tỉnh Lâm Đồng đã mạnh dạn đưa vào sản xuất các loại cây trồng lợi thế trên chân ruộng sản xuất theo phương thức luân canh “sen - lúa” hoặc ngược lại đã mang lại nguồn thu nhập ổn định. Không dừng lại ở các loại cây trồng truyền thống, hiện nay nhiều nông dân ở thôn Liêm An, xã Hồng Sơn đã mạnh dạn đầu tư trồng sen trên diện tích đất lúa, góp phần nâng cao thu nhập và đa dạng hóa sản xuất nông nghiệp của địa phương. Vườn sen hộ ông Lê Xuân Sang tại thôn Liêm An, xã Hồng Sơn Trước đây 5 năm, một số hộ dân ở xã Hồng Sơn trồng cây sen ở diện tích nhỏ đủ để phục vụ sinh hoạt gia đình và góp phần làm đẹp cảnh quan môi trường xung quanh. Nhưng từ năm 2025 đến nay, sản phẩm hạt sen tươi và khô được thương lái thu mua với giá dao động từ 20.000 - 40.000 đồng/kg. Theo người dân nơi đây, với 01 ha sen mang lại hiệu quả kinh tế cao gấp 2 - 3 lần so với trồng lúa nước. Nhận thấy hiệu quả kinh tế từ cây sen, nhiều hộ nông dân xã Hồng Sơn đã mạnh dạn chuyển đổi luân canh trồng sen trên đất lúa. Cây sen khá phù hợp với điều kiện khí hậu và thổ nhưỡng tại địa phương, ít sâu bệnh và không tốn nhiều công chăm sóc. Cây sen từ khi xuống giống đến khi thu hoạch lứa đầu tiên khoảng 3 tháng. Sau đó, sen cho thu hoạch định kỳ 3 ngày/lần, trung bình mỗi lần thu khoảng 20 kg/sào sen đài tùy theo tình hình sinh trưởng. Sản phẩm được thương lái thu mua ổn định. Ông Lê Xuân Sang ở thôn Liêm An, xã Hồng Sơn cho biết, vài năm trước, gia đình ông trồng lúa với diện tích 1,2 ha, mỗi năm trồng 3 vụ nhờ thuận lợi nước tưới. Nhưng thời gian gần đây, giá lúa thấp, trong khi chi phí đầu tư tăng nên ông quyết định chuyển sang trồng sen vì đầu tư ít hơn cho lợi nhuận cao hơn, sau khi trồng 3 tháng, sen cho thu hoạch, mỗi năm 3 - 4 vụ, thu lợi nhuận từ 5 - 7 triệu đồng/sào/vụ. Vào vụ nghịch, giá bán hạt sen tươi trên 40.000 đồng/kg nên lãi cao, vào chính vụ (bắt đầu từ cuối tháng 3 dương lịch), giá hạt sen tươi khoảng 17.000 - 20.000 đồng/kg, nhưng năng suất cao nên vẫn có lãi. Theo đánh giá của địa phương, việc luân canh trồng lúa và trồng sen không chỉ giúp nhiều hộ dân xã Hồng Sơn nâng cao thu nhập mà còn mở ra hướng sản xuất mới phù hợp với điều kiện địa phương. Nếu được định hướng phát triển bài bản, gắn với liên kết tiêu thụ và chế biến sản phẩm, cây sen hứa hẹn sẽ trở thành cây trồng mang lại giá trị kinh tế bền vững cho người dân nơi đây. Bên cạnh đó, việc luân canh trồng sen trên đất lúa là giải pháp nâng cao hiệu quả kinh tế trên cùng đơn vị diện tích sản xuất, nâng cao thu nhập cho các hộ gia đình, đặc biệt ở các vùng đất lúa kém hiệu quả. Đồng thời sen cũng là cây trồng cạn, ngắn ngày, có thể sản xuất luân canh với các loại cây trồng khác nhưng không phá vỡ cấu trúc sản xuất nông nghiệp. Hơn nữa, việc trồng sen luân canh với lúa sẽ góp phần cải tạo đất, giảm sâu bệnh, tăng năng suất cây trồng, giúp cho cây lúa sau này phát triển tốt hơn. Quỳnh Long - Trung tâm Khuyến nông tỉnh Lâm Đồng