Theo Cục Thủy sản và Kiểm ngư, năm 2025, tổng sản lượng thủy sản đạt khoảng 10 triệu tấn, tăng 3% so với năm 2024, vượt kế hoạch đề ra với kim ngạch xuất khẩu đạt 11,3 tỷ USD. Trong đó, ngành nuôi trồng thủy sản khẳng định vai trò trụ cột với sản lượng đạt khoảng 6,1 triệu tấn, tăng 5,1% so với năm 2024 (5,81 triệu tấn). Tôm và cá tra là mặt hàng chủ lực, trong đó xuất khẩu tôm ghi nhận mốc kỷ lục lịch sử đạt 4,6 tỷ USD, tăng 19% so với năm 2024; riêng tôm thẻ chân trắng chiếm khoảng 60% tổng giá trị xuất khẩu. Để đóng góp vào thành công trên, ngành nuôi trồng thủy sản Việt Nam thời gian qua đã áp có nhiều bước đột phá mạnh mẽ nhờ đẩy mạnh ứng dụng công nghệ cao, chuyển đổi số và phát triển bền vững. Nổi bật là việc chuyển đổi sang mô hình nuôi thâm canh, siêu thâm canh; áp dụng công nghệ tuần hoàn nước (RAS); mở rộng quy hoạch nuôi biển xa bờ ứng dụng vật liệu mới; đồng thời tăng cường ứng dụng, công nghệ di truyền và cải tiến giống nhằm nâng cao năng suất, chất lượng sản phảm và bảo vệ môi trường. Công nghệ nuôi thâm canh và siêu thâm canh: Nuôi thâm canh và siêu thâm canh là hai phương thức nuôi trồng thủy sản hiện đại, tập trung vào việc tối ưu hóa năng suất trên cùng một đơn vị diện tích bằng cách đầu tư mạnh vào công nghệ và quản lý. Đặc biệt được áp dụng rộng rãi đối với các đối tượng thủy sản chủ lực như tôm thẻ chân trắng, tôm sú, cá rô phi và một số loài cá đặc sản. Công nghệ nuôi thâm canh/siêu thâm canh cho phép kiểm soát chặt chẽ môi trường nước, mật độ nuôi và dịch bệnh, giúp tăng năng suất vượt trội trên cùng một diện tích. Mô hình nuôi tôm thẻ chân trắng siêu thâm canh dao động từ 200 - 500 con/m2, thậm chí có thể lên tới 1.000 - 1.200 con/m2 - Ảnh nguồn internet Công nghệ tuần hoàn (RAS) và nuôi công nghệ cao: Công nghệ tuần hoàn (RAS) là “trái tim” của các mô hình nuôi thủy sản công nghệ cao hiện nay. Thay vì xả thải ra môi trường, nước được làm sạch và tái sử dụng liên tục trong một hệ thống kín. Sử dụng công nghệ tuần hoàn nước (RAS), công nghệ Biofloc và các hệ thống lọc tiên tiến giúp tiết kiệm nước, giảm ô nhiễm môi trường và quản lý an toàn dịch bệnh tốt hơn. Nuôi cá tầm áp dụng công nghệ tuần hoàn (RAS) tại tỉnh Lạng Sơn - Ảnh nguồn internet Phát triển nuôi biển xa bờ ứng dụng vật liệu mới: Trước những thách thức vì các lồng bè gỗ truyền thống dễ hư hại do thiên tai, tình trạng quá tải diện tích nuôi và ô nhiễm môi trường tại các vùng ven bờ được xem là giải pháp then chốt nhằm bảo vệ môi trường biển và nâng cao giá trị xuất khẩu thủy sản của Việt Nam. Đây cũng là bước đột phá trong quá trình chuyển đổi từ khai thác sang nuôi trồng thủy sản. Việc đầu tư vào các lồng nuôi chịu lực (HDPE) quy mô lớn là giải pháp nổi bật để nuôi các loài thủy sản với sản lượng lớn, có giá trị kinh tế cao tại các vùng biển xa theo hướng bền vững hơn. Nuôi cá biển bằng lồng tròn HDPE tại tỉnh Khánh Hòa - Ảnh nguồn internet Chuyển đổi số và AI: Chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo (AI) đang trở thành “đòn bẩy” thay đổi toàn bộ diện mạo ngành thủy sản Việt Nam, chuyển từ kinh nghiệm truyền thống sang quản lý dựa trên dữ liệu chính xác. Sử dụng các thiết bị IoT (Internet of Things), cảm biến tự động theo dõi chất lượng nước, cho ăn tự động bằng trí tuệ nhân tạo (AI), giúp giảm chi phí lao động và tối ưu hóa quy trình sản xuất. Nuôi tôm ứng dụng công nghệ IoT và AI tại thành phố Huế - Ảnh nguồn internet Công nghệ di truyền và giống: Là nền tảng để tạo ra các dòng giống có tốc độ tăng trưởng nhanh, kháng bệnh tốt và thích nghi với biến đổi khí hậu như chịu mặn, chịu nhiệt; đảm bảo an toàn sinh học (SPF) và truy xuất nguồn gốc (hồ sơ di truyền) giúp tối ưu hóa được chi phí sản xuất như nâng cao tỷ lệ sống, nâng cao chất lượng thương phẩm, giảm thời gian nuôi, giảm hệ số thức ăn (FCR) từ đó mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn cho người nuôi. Giống tôm thẻ chân trắng CPF Turbo G20 đạt trọng lượng kỷ lục 10,9 con/kg - Ảnh nguồn internet    Năm 2025 - Việt Nam là nước đầu tiên trên thế giới sản xuất thành công giống cá cam - Ảnh nguồn internet Đối với ngành nuôi trồng thủy sản, những đột phá này đã góp phần phá bỏ rào cản mùa vụ và địa lý; thúc đẩy chuyển dịch từ phương thức “sản xuất truyền thống” sang “công nghiệp chính xác”; đồng thời nâng cao hiệu quả bảo vệ môi trường hướng tới phát triển bền vững. Bên cạnh đó, các tiến bộ này còn giúp tối ưu hóa lợi nhuận, giảm thiểu rủi ro, đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế khắt khe, qua đó từng bước xây dựng ngành thủy sản theo hướng hiện đại, hiệu quả và bền vững./. Vũ Thanh Cao (t/h) - Trung tâm Khuyến nông tỉnh Lâm Đồng

Xã Sơn Mỹ với diện tích trên 200 ha nuôi thủy sản nước mặn, lợ, trong đó chủ lực là con tôm. Tuy nhiên, trong thời gian qua, giá cả biến động, chi phí đầu vào tăng cao nên có nhiều ao bỏ trống vì hộ nuôi không đủ khả năng đầu tư. Do đó, để ao không bị bỏ trống, người dân phải tìm đối tượng nuôi mới, có giá trị kinh tế nhằm đảm bảo thu nhập cho gia đình. Cá mú trân châu có ngoại hình đẹp, dễ tiêu thụ, tốc độ tăng trưởng nhanh, khả năng kháng bệnh và chống chịu tốt với điều kiện môi trường khắc nghiệt; là loài rộng muối, độ mặn từ 20 - 35‰ cá đều sinh trưởng, phát triển tốt và có thể sử dụng hoàn toàn bằng thức ăn công nghiệp. Chính vì vậy, cá mú trân châu được kỳ vọng là đối tượng có tiềm năng trong chuyển dịch cơ cấu vật nuôi, góp phần đem lại kinh tế cho người dân. Cá mú trân châu là con lai giữa cá mú nghệ đực (Epinephelus lanceolatus) và cá mú cọp cái (Epinephelus fuscoguttatus), thuộc nhóm cá dữ, thích sống riêng lẻ ở các khe đá, bụi rong và các rạn san hô. Cá có tập tính rình bắt mồi ở nơi trú ẩn, khi thiếu thức ăn, chúng có thể ăn thịt lẫn nhau. Nếu nuôi trong ao không bố trí nơi trú ẩn, cá sẽ đào hang xung quanh bờ hoặc đáy ao để tạo nơi ở, rình mồi và sau mỗi vụ nuôi ao phải được tu sửa để đảm bảo không bị rò rỉ nước trong quá trình nuôi. Do đó, việc làm nhà trú ẩn cho cá mú trân châu nhằm tạo môi trường sống thuận lợi, phù hợp với đặc tính của chúng sẽ giúp giảm được tình trạng cá phân đàn, cá lớn tranh ăn và tấn công cá nhỏ. Từ đó nâng cao tỷ lệ sống, tăng năng suất và sản lượng. Cách làm nhà trú ẩn cho cá mú trân châu Tận dụng những tấm tôn xi măng cũ lắp theo dạng mái nhà (chân cách nền đáy 0,3 m, đỉnh cách nền đáy 0,6 m), đặt dọc bờ ao và cách bờ 4 m. Mỗi cụm nhà có 02 ngôi nhà cách nhau 50 cm, khoảng cách giữa các cụm nhà 03 - 04 m. Ao có diện tích 2.500 m2 bố trí 25 - 30 cụm nhà để tạo nơi trú ẩn cho cá và 02 dàn quạt để cung cấp oxy cho cá vào buổi tối khi cá đạt trọng lượng ≥ 0,5 kg/con, thời gian chạy quạt từ 22 giờ đến 06 giờ sáng hôm sau.  Cách bố trí nhà trú ẩn cho cá mú trân châu trong ao đất Ao nuôi cá mú trân châu tại thôn Gò Găng - xã Sơn Mỹ Hiệu quả kinh tế Mật độ thả 01 - 02 con/m2, kích cỡ cá giống ≥ 10cm/con. Sau thời gian nuôi 10 - 12 tháng cá đạt trọng lượng ≥ 1,2 kg/con thì tiến hành thu hoạch, tỷ lệ sống ≥ 80%, hệ số tiêu tốn thức ăn công nghiệp từ 1,7 - 2, còn đối với cá tạp từ 8 - 10, năng suất trên 8 tấn/ha, với giá bán dao động 200.00 - 240.000 đồng/kg, người nuôi có lãi khoảng 100 triệu đồng/vụ/2.500m2. Tùy theo giá thương phẩm và nhu cầu của thương lái mà người nuôi có thể thu tỉa hoặc thu toàn bộ để đạt lợi nhuận tối đa. Cá thương phẩm đạt trọng lượng 1,2 kg/con Cách thu hoạch cá mú trân châu trong ao đất Ao không có nhà trú ẩn: Khó thu hoạch số lượng ít (thu tỉa) vì khi kéo lưới sẽ ảnh hưởng cả ao nuôi và cá dễ bị stress, giảm ăn. Do đó, người nuôi không chủ động được trong việc bán cá và dễ bị thương lái ép giá khi thị trường biến động. Ao có nhà trú ẩn: Khi thu hoạch số lượng ít chỉ cần quây lưới xung quanh từng cụm nhà, gỡ các tấm tôn ra để thu hoạch cá mà không ảnh hưởng đến những đàn cá ở các cụm nhà khác. Đây là đặc điểm nổi bật khi làm nhà trú ẩn cho cá mú trân châu vì người nuôi có thể bán cá chủ động theo số lượng và theo yêu cầu của người mua. Với cách làm nhà trú ẩn cho cá mú trân châu có nhiều ưu điểm như: Thiết kế đơn giản, vật liệu dễ tìm, chi phí thấp (tận dụng những tấm tôn cũ), môi trường sống thông thoáng nên cá luôn khỏe mạnh; hạn chế tình trạng cá lớn tấn công cá nhỏ gây ra các vết thương là nguyên nhân cá dễ nhiễm bệnh, ảnh hưởng đến tỷ lệ sống và năng suất nuôi. Vì vậy, khi làm nhà trú ẩn cho cá mú trân châu tỷ lệ sống đạt trên 80%, lượng thức ăn được quản lý tốt (chỉ cho cá ăn ở những cụm nhà) nên việc quản lý môi trường nuôi thuận lợi. Người nuôi chủ động trong khâu thu hoạch, số lượng ít hay nhiều cũng không ảnh hưởng đến cả ao nuôi, giúp tăng thêm lợi nhuận, có thể phát triển ở những ao bỏ trống, ao nuôi tôm kém hiệu quả.    Phan Thị Huệ - Trung tâm Khuyến nông tỉnh Lâm Đồng

Để tạo ra nguồn giống lúa chất lượng cao, bên cạnh việc chọn giống và áp dụng kỹ thuật canh tác, khử lẫn lúa trước thu hoạch là công đoạn đặc biệt quan trọng, quyết định đến độ thuần của giống. Những ngày trung tuần tháng 4/2026, khi nắng hè bắt đầu gay gắt, trên cánh đồng lớn trải dài ở các xã Tánh Linh, Bắc Ruộng, Đồng Kho, Nghị Đức, một màu vàng óng ả của lúa chín vụ Đông Xuân 2025 - 2026 phủ kín khắp nơi. Giữa cái nắng như đổ lửa, từng nhóm người vẫn miệt mài bám ruộng, cần mẫn thực hiện công việc khử lẫn lúa. Họ lặng lẽ đi giữa những thửa ruộng đang vào độ chín rộ, tỉ mỉ tìm kiếm và loại bỏ những bông lúa không đúng giống còn sót lại, nhằm giữ độ thuần chủng cho cả cánh đồng. Công việc tưởng chừng đơn giản nhưng lại đòi hỏi sự kiên trì, tinh mắt và kinh nghiệm. Người làm phải nhận diện được từng đặc điểm khác biệt rất nhỏ của bông lúa lẫn so với giống chính. Chỉ cần một chút sơ suất, những hạt lẫn lúa này khi thu hoạch và gieo trồng ở vụ sau sẽ làm giảm chất lượng giống, ảnh hưởng đến năng suất và hiệu quả sản xuất. Bà con nông dân tập trung khử lúa lẫn để chuẩn bị thu hoạch lúa giống  Để phục vụ công việc, người lao động chuẩn bị những vật dụng quen thuộc nhưng thiết thực như một chiếc liềm nhỏ dùng để cắt bỏ lúa lẫn, trên đầu là chiếc nón lá được nới rộng và gia cố để che bớt cái nắng chói chang của tháng Tư. Quần áo được mặc kín từ đầu đến chân, vừa chống nắng vừa hạn chế trầy xước khi di chuyển trong ruộng. Đôi tay mang găng để làm việc liên tục mà không bị rát. Bên người là chiếc bao nhựa tận dụng từ bao cám, bao phân hay bao lúa giống, được cắt quai đeo gọn gàng để chứa lúa lẫn. Các nhóm thường có từ 5 đến 7 người, dàn hàng ngang và từ từ tiến từng bước nhẹ trên ruộng. Ánh mắt họ chăm chú quan sát từng bụi lúa, từng bông lúa. Một tay vạch lúa, tay còn lại nhanh chóng phát hiện và cắt bỏ những bông lúa lẫn, bỏ vào bao đeo bên người. Công việc cứ lặp đi lặp lại như vậy suốt nhiều giờ liền. Từ sáng sớm tinh mơ, họ đã có mặt ngoài đồng. Đến trưa, khi mặt trời lên đỉnh, họ mới tạm dừng công việc và tìm đến những bóng cây ven đường để nghỉ ngơi, ăn vội bữa cơm đạm bạc mang theo, rồi lại tiếp tục công việc vào buổi chiều. Bà Nguyễn Thị Bông, một người có nhiều năm gắn bó với công việc khử lúa lẫn, chia sẻ: Đây là công việc làm thuê theo mùa vụ, chủ yếu tập trung vào vụ Đông Xuân - khi nhiều Tổ hợp tác, Hợp tác xã và hộ dân liên kết sản xuất lúa giống. Hiện bà đang làm cho một Tổ hợp tác sản xuất giống lúa OM 18. Theo bà, công việc không quá nặng về sức lực nhưng lại rất vất vả vì phải lội ruộng cả ngày, đứng lâu dưới nắng nóng. Dù vậy, với mức thu nhập 270.000 đồng mỗi ngày công, công việc này vẫn là nguồn thu nhập ổn định, góp phần trang trải cuộc sống gia đình. Có thể nói, công đoạn khử lẫn lúa là một mắt xích quan trọng trong quy trình sản xuất lúa giống. Sự cần cù, tỉ mỉ và trách nhiệm của người nông dân không chỉ giúp đảm bảo chất lượng hạt giống mà còn góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất, hướng tới nền nông nghiệp bền vững. Giữa cái nắng tháng Tư bỏng rát, hình ảnh những người nông dân lặng lẽ cúi mình trên đồng ruộng, cần mẫn nhặt từng bông lúa lẫn là minh chứng rõ nét cho tinh thần lao động bền bỉ, sự tận tâm với nghề. Chính từ những công việc thầm lặng ấy đã góp phần tạo nên những mùa vàng bội thu, mang lại nguồn giống tốt, đảm bảo sinh kế lâu dài cho bà con nông dân địa phương. Nguyễn Ngọc Khánh - Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Nghị Đức

Trước những thách thức về an toàn thực phẩm, kháng sinh và chi phí chăn nuôi ngày càng gia tăng, ngành chăn nuôi Việt Nam nói chung và tỉnh Lâm Đồng nói riêng đang chuyển hướng chăn nuôi theo hướng an toàn sinh học, bền vững. Một trong những giải pháp được nhiều hộ chăn nuôi và trang trại áp dụng hiện nay là sử dụng men tỏi, một chế phẩm sinh học lên men từ tỏi. Không chỉ giúp tăng sức đề kháng, men tỏi còn góp phần nâng cao hiệu quả chăn nuôi và giảm thiểu ô nhiễm môi trường. Men tỏi là sản phẩm được tạo ra từ quá trình lên men tỏi tươi bằng các chủng vi sinh vật có lợi như Bacillus subtilis, Lactobacillus spp., Saccharomyces (nấm men). Men tỏi có khả năng ức chế vi khuẩn có hại: E. coli, Salmonella, Clostridium… Trong quá trình lên men, các hợp chất có hoạt tính sinh học trong tỏi - đặc biệt là Allicin được chuyển hóa thành các dạng dễ hấp thụ hơn đối với vật nuôi. Chế phẩm men tỏi thường được sản xuất dưới dạng lỏng hoặc bột, dễ phối trộn vào thức ăn hoặc nước uống, có một số công dụng như: Thứ nhất, tăng cường sức đề kháng và phòng bệnh: Men tỏi có khả năng kháng khuẩn, kháng virus và kháng nấm mạnh mẽ nhờ hoạt chất Allicin và các axit hữu cơ sinh ra trong quá trình lên men. Sử dụng thường xuyên giúp gia súc, gia cầm giảm nguy cơ mắc các bệnh về hô hấp, tiêu hóa nhất là trong thời điểm giao mùa hoặc khi thời tiết thay đổi thất thường. Thứ hai, kích thích tiêu hóa, tăng trọng nhanh: Men tỏi hỗ trợ cân bằng hệ vi sinh đường ruột, kích thích tiêu hóa giúp vật nuôi ăn ngon, hấp thu dinh dưỡng tốt hơn, bổ sung men tỏi đúng liều lượng, gia cầm có thể tăng trọng nhanh hơn 5-10% so với nhóm đối chứng, đồng thời giảm tỷ lệ hao hụt thức ăn. Thứ ba, giảm mùi hôi và ô nhiễm môi trường: Chăn nuôi tập trung thường đi kèm với vấn đề ô nhiễm do chất thải. Men tỏi giúp cải thiện quá trình tiêu hóa và hấp thu, nhờ đó giảm lượng phân thải và mùi hôi chuồng trại. Một số trang trại sử dụng men tỏi liên tục giúp giảm đáng kể mùi Amoniac và Hydro sulfua - những tác nhân chính gây ô nhiễm không khí trong chăn nuôi. Thứ tư, thay thế một phần kháng sinh: Trong bối cảnh việc lạm dụng kháng sinh trong chăn nuôi gây lo ngại về kháng thuốc và dư lượng trong thực phẩm, men tỏi được xem là một giải pháp thay thế hiệu quả và an toàn hơn. Không chỉ giúp giảm chi phí thuốc thú y, việc sử dụng men tỏi còn góp phần bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Chị Nguyễn Thị Thanh đang trộn men tỏi vào thức ăn bổ sung cho đàn gà Tại nhiều nơi trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng, một số hộ chăn nuôi đã áp dụng men tỏi vào mô hình nuôi gà, heo, bò vỗ béo và cho kết quả tốt. Điển hình hộ chị Nguyễn Thị Thanh - Chủ trang trại gà thả vườn tại xã Hàm Liêm, chia sẻ: Trước đây, mỗi lứa gà tôi đều phải dùng nhiều thuốc kháng sinh nhưng từ khi trộn men tỏi vào cám hoặc bắp, đàn gà khỏe mạnh, ít bệnh, chất lượng thịt thơm ngon. Trước khi sử dụng men tỏi, chi phí thức ăn cho 1.000 con gà dao động 5,0 - 5,3 tấn cám, bắp. Sau khi áp dụng, lượng thức ăn giảm còn 4,5 - 4,8 tấn. Anh Nguyễn Ngọc Ánh - chủ hộ chăn nuôi heo nái tại xã Hồng Sơn cùng chia sẻ: Với đàn heo nái 20 con và heo thịt hơn 50 con, men tỏi được sử dụng 3 lần/tuần. Men tỏi trộn với cám (7-12 ml/con/ngày) và kết hợp pha nước uống với liều 1-2 ml men tỏi/lít nước giúp đàn heo giảm bệnh. Từ đó giúp gia đình anh giảm 80% chi phí kháng sinh, giảm khoảng 60% mùi hôi chuồng trại, đối với heo thịt rút ngắn thời gian nuôi 0,5 tháng, giúp giảm lượng thức ăn đáng kể từ 10 - 12%, tăng hiệu quả kinh tế rõ rệt. Men tỏi cần được bảo quản nơi khô ráo, thoáng mát, tránh ánh nắng trực tiếp để đảm bảo hoạt tính vi sinh. Không thay thế hoàn toàn các biện pháp chăm sóc khác, men tỏi là chế phẩm hỗ trợ, cần kết hợp với chế độ dinh dưỡng, vệ sinh chuồng trại hợp lý để đạt hiệu quả tối ưu. Men tỏi chứa hoạt chất allicin - một “kháng sinh tự nhiên”, giúp tăng sức đề kháng và hạn chế một số bệnh thường gặp ở vật nuôi. Việc sử dụng định kỳ có thể giúp người nuôi tiết kiệm tới 40% chi phí thuốc kháng sinh và hóa chất điều trị các bệnh phổ biến như tiêu chảy, tụ huyết trùng hay hen khẹt. Men tỏi bổ sung enzyme và vi khuẩn có lợi, giúp cân bằng hệ vi sinh đường ruột và tăng cường tiêu hóa. Điều này giúp vật nuôi hấp thụ dinh dưỡng tốt hơn, giảm lượng thức ăn thừa thải ra môi trường. Gà và heo được bổ sung men tỏi thường ăn khỏe hơn, lớn đều và rút ngắn thời gian nuôi từ 10-15 ngày, giúp xoay vòng vốn nhanh. Việc hạn chế kháng sinh giúp sản phẩm đáp ứng tiêu chuẩn “thịt sạch”, dễ tiếp cận các thị trường khó tính hoặc bán trực tiếp cho người tiêu dùng với giá cao hơn. Heo ăn men tỏi thường có da hồng, lông mượt; gà chắc thịt, mã đẹp, từ đó dễ bán và được thương lái trả giá cao hơn so với nuôi thông thường. Men tỏi không chỉ là xu hướng, mà đang dần trở thành một phần thiết yếu trong chiến lược phát triển chăn nuôi sinh học tại Việt Nam nói chung và tỉnh Lâm Đồng nói riêng. Với chi phí hợp lý, dễ áp dụng và mang lại nhiều lợi ích kinh tế lẫn môi trường, cần được nhân rộng trong các mô hình chăn nuôi hiện đại.                          Quỳnh Long - Trung tâm Khuyến nông tỉnh Lâm Đồng

Những năm gần đây, cùng với việc mở rộng diện tích và nâng cao chất lượng sản xuất nông nghiệp, nhiều nông dân tỉnh Lâm Đồng đã thay đổi tư duy canh tác, chuyển từ việc sử dụng thuốc diệt cỏ sang các biện pháp quản lý cỏ dại thân thiện với môi trường, thích ứng với biến đổi khí hậu. Đây được xem là một bước chuyển quan trọng nhằm hướng tới nền nông nghiệp bền vững, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường trong nước và quốc tế. Tổng diện tích gieo trồng của tỉnh đạt khoảng 1.048.663 ha, gồm 425.790 ha cây hàng năm và 622.873 ha cây lâu năm. Trong số này, gần 150.000 ha đã được chứng nhận sản xuất bền vững, tạo nền tảng quan trọng cho việc nâng cao chất lượng nông sản, đáp ứng nhu cầu trong nước và mở rộng xuất khẩu. Để đạt được kết quả này, bên cạnh chính sách hỗ trợ, sự thay đổi trong phương thức sản xuất của người dân đóng vai trò quan trọng. Một trong những chuyển biến rõ nét là giảm dần và tiến tới loại bỏ thuốc diệt cỏ, thay bằng các biện pháp quản lý cỏ dại khoa học. Thực tế cho thấy, nếu xét về chi phí và công lao động, việc sử dụng thuốc diệt cỏ vẫn là giải pháp nhanh và đỡ tốn công. Với 01 ha đất, phun thuốc chỉ cần khoảng 01 công lao động, chi phí khoảng 800.000 đồng, định kỳ khoảng 3 tháng/lần. Trong khi đó, phát cỏ cần 5-6 công lao động/ha, chi phí nhiên liệu khoảng 01 triệu đồng/ha, định kỳ 01-1,5 tháng/lần. Tuy nhiên, hiện nay nhiều nông dân vẫn lựa chọn phương pháp phát cỏ bởi những lợi ích lâu dài đối với đất đai, cây trồng và môi trường. Tại thôn 9, xã Đức An, ông Lưu Như Bính đã áp dụng cách để cỏ phát triển tự nhiên trong vườn nhiều năm nay. Ông chia sẻ: Cỏ không hẳn là có hại, để cỏ tự nhiên giúp giữ ẩm đất, hạn chế xói mòn, cải thiện cấu trúc và giúp đất tơi xốp hơn nên cây phát triển ổn định. Từ khi áp dụng phương pháp này giảm được lượng phân bón hóa học, vào mùa khô vườn vẫn giữ ẩm tốt nên tiết kiệm chi phí tưới và cây trồng phát triển khỏe hơn. Trước đây, thuốc diệt cỏ được sử dụng phổ biến do hiệu quả nhanh và chi phí thấp. Theo thống kê của Tổng hội Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam, giai đoạn 2015 - 2020, mỗi năm nước ta chi từ 500 - 700 triệu USD để nhập khẩu hóa chất bảo vệ thực vật, trong đó 48% là thuốc diệt cỏ, tương đương khoảng 19.000 tấn/năm. Việc sử dụng kéo dài làm gia tăng tồn dư hóa chất trong đất, nước và nông sản, ảnh hưởng đến môi trường và sức khỏe người sản xuất. Trước thực trạng đó, ngành Nông nghiệp khuyến cáo nông dân chuyển sang các biện pháp quản lý cỏ dại thân thiện với môi trường bằng các biện pháp như: Cắt cỏ định kỳ 30 - 45 ngày/lần, giữ lại lớp thảm cỏ thấp để che phủ đất; che phủ gốc bằng cỏ khô, rơm rạ hoặc các vật liệu hữu cơ nhằm giữ ẩm và hạn chế cỏ mọc lại; trồng xen các cây che phủ như lạc dại, cây họ đậu vừa giúp hạn chế cỏ vừa cải tạo đất; đồng thời làm cỏ thủ công hoặc cơ giới kết hợp, tránh làm sạch hoàn toàn để ngăn xói mòn. Gia đình ông Hoàng Văn Phú (thôn 8, xã Nhân Cơ) là một điển hình. Trên diện tích sầu riêng hơn 10 năm tuổi, ông đã loại bỏ hoàn toàn thuốc diệt cỏ, thay bằng cắt cỏ định kỳ và trồng xen. Dù chi phí đầu tư tăng khoảng 1,5 - 2 lần, nhưng nền đất luôn tơi xốp, giữ ẩm tốt trong điều kiện thời tiết nắng nóng, khắc nghiệt như hiện nay, từ đó giúp cây trồng sinh trưởng ổn định. Đặc biệt, sản xuất theo hướng an toàn giúp vườn đủ điều kiện cấp mã số vùng trồng, thuận lợi cho xuất khẩu chính ngạch sang thị trường Trung Quốc. Hiện nay, nông sản Lâm Đồng đã xuất khẩu đến 56 quốc gia và vùng lãnh thổ. Các mặt hàng chủ lực gồm rau, hoa, cà phê, sầu riêng, hồ tiêu và chè. Thị trường truyền thống gồm Đông Bắc Á, Liên minh châu Âu (EU), Bắc Mỹ và các nước tham gia các hiệp định thương mại tự do như CPTPP, EVFTA, RCEP. Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lâm Đồng, toàn tỉnh có gần 150.000 ha cây trồng được chứng nhận sản xuất bền vững; trong đó 23.500 ha đạt tiêu chuẩn GAP và tương đương, 4.000 ha sản xuất hữu cơ, 122.000 ha (chủ yếu cà phê) đạt các chứng nhận RA và 4C. Đồng thời, tỉnh đã cấp gần 950 mã số vùng trồng xuất khẩu với diện tích gần 40.000 ha, chủ yếu là sầu riêng, chanh dây và thanh long. Những chứng nhận này vừa nâng cao giá trị nông sản, vừa mở rộng cơ hội tiếp cận thị trường quốc tế và góp phần tăng thu nhập cho nông dân. Để đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe của thị trường quốc tế, việc kiểm soát tồn dư hóa chất, đặc biệt là từ thuốc diệt cỏ, được chú trọng. Trong bối cảnh nông nghiệp ngày càng hướng tới an toàn, bền vững và thích ứng biến đổi khí hậu, quản lý cỏ dại theo hướng sinh thái được xem là giải pháp quan trọng. Việc thay đổi thói quen sử dụng thuốc diệt cỏ sang quản lý cỏ dại khoa học có thể cần thời gian, nhưng với kết quả tích cực từ thực tiễn, đây là hướng đi tất yếu. Để nhân rộng mô hình, hàng năm Trung tâm Khuyến nông tỉnh đẩy mạnh tuyên truyền, tập huấn kỹ thuật cho nông dân, đồng thời xây dựng và nhân rộng các mô hình quản lý cỏ dại hiệu quả, góp phần xây dựng nền nông nghiệp Lâm Đồng phát triển bền vững, an toàn và nâng cao giá trị nông sản trên thị trường trong nước và quốc tế. Nguyễn Thị Thảo - Trung tâm Khuyến nông tỉnh Lâm Đồng

Theo Đài khí tượng thủy văn tỉnh Lâm Đồng (bản tin số DIEM-184/15h30/LDON ngày 02/4/2026), trong 10 ngày tới trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng hiện tượng nắng nóng có xu hướng gia tăng, nhiệt độ ban ngày cao, chênh lệch nhiệt độ lớn giữa ngày và đêm. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, khả năng sinh trưởng và năng suất của vật nuôi. Để chủ động phòng chống các tác động bất lợi của thời tiết, giảm thiểu thiệt hại người chăn nuôi cần thực hiện tốt các biện pháp sau: Về chuồng trại và mật độ nuôi Bố trí chuồng trại: Nơi cao ráo, thoáng mát, có mái che chống nắng, tránh đọng nước. Hướng chuồng phù hợp là Đông Nam hoặc Nam để đón gió mát, tránh ánh nắng chiếu trực tiếp vào buổi chiều. Sử dụng lưới che, trồng cây xanh xung quanh chuồng để tạo bóng mát tự nhiên, có thể lắp thêm trần cách nhiệt hoặc phun nước lên mái. Thiết kế chuồng hở, có cửa thông thoáng hai bên để tạo dòng lưu thông không khí, chuồng kín cần lắp quạt hút và giàn mát để giảm nhiệt độ và độ ẩm trong chuồng. Đối với trâu, bò bố trí khu vực tắm, ao nước hoặc phun trực tiếp lên cơ thể vào thời điểm nắng nóng. Theo dõi nhiệt độ trong chuồng để điều chỉnh biện pháp làm mát phù hợp, tránh thay đổi đột ngột gây sốc cho vật nuôi. Mật độ nuôi: Giảm mật độ nuôi 10-20% so với bình thường trong mùa nắng nóng và tăng diện tích để giảm tích nhiệt, cần bố trí mật độ phù hợp với từng loại vật nuôi. Đối với gia cầm: gà thịt 5-6 con/m2, gà đẻ 4-5 con/m2, vịt 4-6 con/m2 và cần có nước tắm hoặc khu vực làm mát. Đối với gia súc: heo thịt 0,8-1,2 m2/con, heo nái 3-5 m2/con, heo con 0,3-0,5 m2/con, bò thịt 4-6 m2/con, bò sữa 6-8 m2/con. Hệ thống quạt hút và giàn mát trong chăn nuôi vịt thịt công nghiệp tại xã Hàm Tân Về chăm sóc nuôi dưỡng Cung cấp nước uống đầy đủ và hợp lý: Đảm bảo luôn có nước sạch cho vật nuôi uống tự do, tăng số lần kiểm tra thay nước trong ngày đặc biệt là vào buổi trưa, bổ sung điện giải, vitamin C, khoáng chất vào nước uống giúp chống mất nước, giảm stress nhiệt. Điều chỉnh khẩu phần ăn: Khẩu phần ăn nên giảm lượng thức ăn tinh tăng thức ăn thô xanh dễ tiêu hóa. Gia súc cần tăng cỏ xanh, thức ăn ủ chua chất lượng tốt. Gia cầm sử dụng thức ăn đảm bảo dinh dưỡng, tránh dư thừa năng lượng gây sinh nhiệt. Thời điểm cho ăn vào lúc sáng sớm (trước 7h) và chiều mát (sau 17h), hạn chế cho ăn vào lúc trời nắng gắt. Bổ sung dinh dưỡng tăng đề kháng và giảm stress nhiệt: Cần bổ sung vitamin A, D, E, C và khoáng vi lượng để tăng khả năng chống chịu thời tiết, có thể thêm men tiêu hóa, chế phẩm sinh học giúp vật nuôi hấp thu tốt hơn. Hạn chế thay đổi thức ăn đột ngột, tránh tiếng ồn và xua đuổi mạnh làm vật nuôi hoảng loạn, không vận chuyển, tiêm phòng và phối giống vào thời điểm nhiệt độ tăng cao. Vệ sinh và khử trùng: Dọn phân, rửa chuồng thường xuyên giảm sinh nhiệt và hạn chế vi khuẩn phát triển, định kỳ tiêu độc khử trùng nhằm phòng chống dịch dễ phát sinh trong điều kiện nhiệt độ cao. Theo dõi và xử lý kịp thời: Khi phát hiện các biểu hiện như bỏ ăn, thở nhanh, uống nhiều nước, nằm tụm,… có dấu hiệu bất thường cần can thiệp sớm và liên hệ thú y để được hướng dẫn cụ thể. Việc áp dụng đồng bộ các biện pháp trên sẽ góp phần bảo vệ sức khỏe vật nuôi, nâng cao hiệu quả chăn nuôi trong điều kiện thời tiết nắng nóng. Minh Trang - Trung tâm Khuyến nông tỉnh Lâm Đồng  

STT Tên đơn vị Cấp 1 Xã Hải Ninh Cấp III 2 Xã Phan Sơn Cấp III 3 Xã Ninh Gia Cấp III 4 Xã Hàm Thuận Bắc Cấp III 5 Xã Suối Kiết Cấp III 6 Xã Hòa Bắc Cấp III 7 Xã Quảng Tân Cấp III 8 Xã Vĩnh Hảo Cấp III 9 Xã Đam Rông 3 Cấp III 10 Xã Quảng Phú Cấp III 11 Xã Đắk song Cấp III 12 Xã Đức An Cấp III 13 Xã D'Ran Cấp III 14 Xã Nam Hà-Lâm Hà Cấp III 15 Xã Hiệp Thạnh Cấp III 16 Phường Nam Gia Nghĩa Cấp III 17 Xã Tuyên Quang Cấp III 18 Xã Hàm Liêm Cấp III 19 Xã Tân Hà-Lâm Hà Cấp III 20 Xã Tân Hải Cấp III 21 Xã Đam Rông 2 Cấp III 22 Xã Nhân Cơ Cấp III 23 Xã Đạ Huoai 2 Cấp III 24 Phường TiếnThành Cấp III 25 Xã Hàm Thuận Nam Cấp III 26 Xã Quảng Tín Cấp III 27 Xã Tánh Linh Cấp III 28 Xã Bắc Ruộng Cấp III 29 Xã Quảng Trực Cấp III 30 Xã Phúc Thọ-Lâm Hà Cấp III 31 Phường Phước Hội Cấp III 32 Xã Bảo Lâm 1 Cấp III 33 Xã Bảo Lâm 2 Cấp III 34 Xã Quảng Hòa Cấp III 35 Xã Đạ Tẻh 2 Cấp III 36 Xã Đạ Huoai 3 Cấp III 37 Xã Bắc Bình Cấp V 38 Xã Sông Lũy Cấp V 39 Phường Phú Thuỷ Cấp V 40 Xã Đạ Tẻh Cấp V 41 Xã Hàm Kiệm Cấp V 42 Xã Tân Hội Cấp V 43 Xã Liên Hương Cấp V 44 Xã Đơn Dương Cấp V 45 Xã Nghị Đức Cấp V 46 Xã Đức Linh Cấp V 47 Xã Bảo Lâm 5 Cấp V 48 Xã Đinh Văn-Lâm Hà Cấp V 49 Xã Đông Giang Cấp V 50 Xã Nam Dong Cấp V 51 Xã Tuy Đức Cấp V 52 Xã Trường Xuân Cấp V 53 Xã Phú Sơn-Lâm Hà Cấp V 54 Xã Lương Sơn Cấp V 55 Xã Hồng Thái Cấp V 56 Xã Hàm Thạnh Cấp V 57 Xã Hồng Sơn Cấp V 58 Xã Quảng Lập Cấp V 59 Xã Sơn Điền Cấp V 60 Phường Phan Thiết Cấp V 61 Phường Hàm Thắng Cấp V 62 Xã Hoài Đức Cấp V 63 Xã Hàm Thuận Cấp V 64 Xã La Dạ Cấp V 65 Xã Quảng Khê Cấp V 66 Xã Đam Rông 4 Cấp V 67 Phường Xuân Hương - Đà Lạt Cấp V 68 Phường Xuân Trường - Đà Lạt Cấp V 69 Phường Cam Ly - Đà Lạt Cấp V 70 Phường Lang Biang - Đà Lạt Cấp V 71 Phường Lâm Viên - Đà Lạt Cấp V 72 Xã Tà Hine Cấp V 73 Xã Đức Trọng Cấp V 74 Xã Tà Năng Cấp V 75 Phường B'Lao Cấp V 76 Phường 3 Bảo Lộc Cấp V 77 Xã Bảo Lâm 3 Cấp V 78 Phường 2 Bảo Lộc Cấp V 79 Phường 1 Bảo Lộc Cấp V 80 Xã Cát Tiên 2 Cấp V 81 Xã Cát Tiên Cấp V 82 Xã Cát Tiên 3 Cấp V 83 Xã Tân Minh Cấp V 84 Xã Hàm Tân Cấp V 85 Xã Sơn Mỹ Cấp V 86 Đặc khu Phú Quý Cấp V 87 Phường Mũi Né Cấp V 88 Xã Hòa Thắng Cấp V 89 Xã Thuận An Cấp V 90 Xã Đắk Mil Cấp V 91 Xã Đức Lập Cấp V 92 Xã Tà Đùng Cấp V 93 Xã Quảng Sơn Cấp V 94 Phường Bắc Gia Nghĩa Cấp V 95 Xã Di Linh Cấp IV 96 Xã Phan Rí Cửa Cấp IV 97 Xã Tuy Phong Cấp IV 98 Phường Bình Thuận Cấp IV 99 Xã Đồng Kho Cấp IV 100 Xã NamThành Cấp IV 101 Xã Bảo Lâm 4 Cấp IV 102 Xã Hòa Ninh Cấp IV 103 Xã Kiến Đức Cấp IV 104 Xã Bảo Thuận Cấp IV 105 Xã Lạc Dương Cấp IV 106 Xã Cư Jút Cấp IV 107 Xã Krông Nô Cấp IV 108 Xã Thuận Hạnh Cấp IV 109 Xã Đắk Wil Cấp IV 110 Xã Nam Đà Cấp IV 111 Xã Nâm Nung Cấp IV 112 Xã Ka Đô Cấp IV 113 Phường La Gi Cấp IV 114 Xã Gia Hiệp Cấp IV 115 Xã Đinh Trang Thượng Cấp IV 116 Phường Đông Gia Nghĩa Cấp IV 117 Xã Đam Rông 1 Cấp IV 118 Xã Tân Lập Cấp IV 119 Xã TânThành Cấp IV 120 Xã Trà Tân Cấp IV 121 Xã Nam Ban-Lâm Hà Cấp IV 122 Xã Đắk Sắk Cấp IV 123 Xã Đạ Tẻh 3 Cấp IV 124 Xã Đạ Huoai Cấp IV

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng gia tăng, tình trạng nắng nóng kéo dài với cường độ cao đang ảnh hưởng rõ rệt đến nhiều lĩnh vực sản xuất, trong đó có ngành nuôi trồng thủy sản. Tại Lâm Đồng - một tỉnh có thế mạnh về nuôi biển, nuôi cá nước lạnh, nuôi cá nước ngọt,… thời tiết nắng nóng không chỉ làm suy giảm năng suất mà còn tiềm ẩn nhiều rủi ro về dịch bệnh và môi trường nuôi. Đặc biệt với những loài nuôi theo hình thức thâm canh trong môi trường nước nhỏ, ít được thay nước thường xuyên là đối tượng chịu ảnh hưởng rõ rệt nhất. Vì vậy, việc áp dụng các biện pháp phòng chống nắng nóng hiệu quả là yêu cầu cấp thiết nhằm đảm bảo phát triển bền vững ngành thủy sản địa phương. Trước hết, nhiệt độ nước tăng cao là một trong những tác động trực tiếp và nguy hiểm nhất đối với thủy sản. Thủy sản là động vật biến nhiệt nên thân nhiệt của chúng phụ thuộc vào nhiệt độ môi trường. Khi nhiệt độ vượt ngưỡng thích hợp, hàm lượng ôxy hòa tan trong nước giảm mạnh, làm rối loạn hoạt động sinh lý gây hiện tượng nổi đầu, giảm ăn, thậm chí chết hàng loạt. Để khắc phục tình trạng này, người nuôi cần thường xuyên theo dõi nhiệt độ nước, đặc biệt vào những ngày nắng gắt. Việc sử dụng hệ thống sục khí, quạt nước hoặc bơm tuần hoàn là giải pháp hiệu quả giúp tăng cường ôxy và ổn định môi trường nuôi. Bên cạnh đó, cần chủ động điều chỉnh mật độ nuôi hợp lý. Mật độ quá dày sẽ làm tăng mức tiêu thụ ôxy và dễ gây ô nhiễm nước trong điều kiện nhiệt độ cao. Người nuôi nên thả nuôi với mật độ vừa phải, phù hợp với từng loại thủy sản và diện tích nuôi. Đồng thời, cần định kỳ thay nước hoặc bổ sung nguồn nước mới để duy trì chất lượng môi trường. Một biện pháp quan trọng khác là che chắn để tạo bóng mát, hạn chế ánh nắng chiếu trực tiếp xuống mặt nước, từ đó giảm nhiệt cho môi trường nuôi. Đối với các mô hình nuôi cá nước lạnh như cá tầm, cá hồi tại khu vực cao nguyên, việc duy trì nhiệt độ ổn định là yếu tố đặc biệt quan trọng. Làm mái che để hạn chế nắng nóng tại mô hình nuôi tôm công nghệ cao Ngoài yếu tố môi trường, chế độ dinh dưỡng và chăm sóc cũng cần được điều chỉnh trong mùa nắng nóng. Khi nhiệt độ cao, sức đề kháng của thủy sản giảm, dễ mắc các bệnh do vi khuẩn, nấm và ký sinh trùng. Vì vậy, cần giảm lượng thức ăn vào thời điểm nắng gắt, tránh cho ăn vào giữa trưa mà nên cho ăn vào sáng sớm hoặc chiều mát. Công tác phòng bệnh cũng đóng vai trò đặc biệt quan trọng. Người nuôi cần thường xuyên kiểm tra tình trạng sức khỏe của thủy sản, phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường để có biện pháp xử lý kịp thời. Việc sử dụng chế phẩm sinh học để cải thiện môi trường nước là hướng đi hiệu quả và thân thiện với môi trường. Đối với hình thức nuôi cá trong ao Che phủ một phần diện tích nuôi để làm chỗ trú ẩn, tránh nắng nóng cho cá (bèo tây, lưới đen,...) khi nắng nóng kéo dài. Đối với nuôi ao, chủ động nâng và duy trì mức nước ở mức dao động từ 1,3 - 1,5 m. Sử dụng các thiết bị làm giàu ôxy như máy quạt nước, máy sục khí, máy phun, máy bơm… đặc biệt là vào ban đêm từ 22h đêm đến 4h sáng để tăng ôxy hòa tan và đảo nước nhằm tăng cường hàm lượng ôxy hoà tan, đặc biệt là tầng đáy, tạo điều kiện cho vi sinh vật hiếu khí phát triển sẽ làm giảm thiểu lượng khí độc trong ao. Nâng cao sức khỏe cho thủy sản bằng cách: Sử dụng các loại thức ăn chất lượng cao. Trong những ngày nắng nóng cần giảm lượng thức ăn từ 30 - 40%, thường xuyên bổ sung các loại vitamin, khoáng chất, men tiêu hóa… vào thức ăn để tăng cường sức đề kháng cho vật nuôi. Đảm bảo mật độ nuôi hợp lý, nguồn nước sạch, không bị ô nhiễm, tránh nguồn nước thải sinh hoạt. Quản lý tốt môi trường ao nuôi, định kỳ thay nước và sử dụng chế phẩm sinh học, thường xuyên kiểm tra các thông số môi trường, đảm bảo các điều kiện môi trường nằm trong giới hạn thích hợp cho thủy sản nuôi như: Nhiệt độ nước từ 26 - 28oC; độ trong 30 - 40 cm; pH 6,5 - 8 (đối với ao nước ngọt), 7,5 - 8,5 (đối với ao mặn lợ); ôxy hoà tan > 03 mg/lít; độ kiềm 80 - 120 mg/l,... Hạn chế đánh bắt, san thưa, thả giống vào thời điểm nắng nóng trong ngày. Chủ động thu hoạch thủy sản nuôi đạt kích thước thương phẩm khi có hiện tượng thiếu nước, hạn hán. Đối với hình thức nuôi cá lồng bè Vệ sinh lồng bè thường xuyên, đảm bảo lồng nuôi thông thoáng, sạch sẽ để nước trong và ngoài lồng được lưu thông tốt. Kiểm tra, gia cố các vị trí xung yếu bảo đảm lồng vững chắc, di chuyển lồng về nơi râm mát. Nếu không thể di chuyển cần hạ thấp lồng, đảm bảo độ sâu của lồng luôn ở mức >2,5 - 03 m. Có thể dùng vôi bột cho vào túi vải treo ở các góc lồng nuôi để phòng bệnh. Nâng cao sức khỏe cho thủy sản nuôi trong lồng bằng cách bổ sung Vitamin B1, C vào thức ăn, cho cá ăn 02 lần/ngày lúc sáng sớm và chiều mát. Với những ngày nắng nóng có nhiệt độ nước trên 35oC thì giảm khẩu phần ăn hoặc ngừng cho ăn. Có thể thấy rằng, nắng nóng là một thách thức lớn đối với ngành thủy sản tại Lâm Đồng. Tuy nhiên, nếu áp dụng đồng bộ các biện pháp kỹ thuật và quản lý phù hợp, người nuôi hoàn toàn có thể giảm thiểu thiệt hại và duy trì hiệu quả sản xuất. Vũ Thanh Cao - Trung tâm Khuyến nông tỉnh Lâm Đồng

Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng thủy văn Quốc gia, năm 2026 được dự báo là năm có diễn biến thời tiết phức tạp, tiềm ẩn nhiều hiện tượng cực đoan. Đối với khu vực Tây Nguyên nói chung và Lâm Đồng nói riêng, nắng nóng có xu hướng xuất hiện sớm hơn, cường độ gay gắt và kéo dài hơn so với trung bình nhiều năm, đồng thời lượng mưa phân bố không đều dẫn đến nguy cơ khô hạn, thiếu nước cục bộ từ tháng 4 đến tháng 6/2026. Thực tế sản xuất cho thấy, bước vào giai đoạn cao điểm mùa khô, nhiều diện tích cây trồng chủ lực như cà phê, sầu riêng, hồ tiêu, bơ, thanh long, chanh dây… đã bắt đầu chịu tác động rõ rệt với các hiện tượng héo tạm thời, cháy lá, cây sinh trưởng kém, rụng hoa, quả non và trước nguy cơ bị thiệt hại nặng nề. Khô nóng cũng là điều kiện lý tưởng để các đối tượng dịch hại như nhện đỏ, bọ trĩ, rầy xanh và rệp sáp bùng phát mạnh, tấn công từ cả bên trong lẫn bên ngoài, khiến cây suy kiệt, mất khả năng phục hồi, thậm chí chết hàng loạt. Nếu không có biện pháp chăm sóc kịp thời và phù hợp, cây trồng rất dễ rơi vào trạng thái “stress hạn”, suy giảm sinh trưởng, khó phục hồi và ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất, chất lượng nông sản. Trước bối cảnh thời tiết ngày càng khắc nghiệt, việc chủ động áp dụng đồng bộ các giải pháp kỹ thuật là yếu tố then chốt giúp cây trồng vượt qua giai đoạn khô hạn, duy trì sức sống và ổn định sản xuất. Giải pháp chăm sóc cây trồng trong điều kiện nắng nóng, khô hạn Thứ nhất, quản lý nguồn nước tưới khoa học và tiết kiệm: Nước là yếu tố sống còn, cần được ưu tiên tập trung cho các vườn đang nuôi quả non hoặc cây mới trồng. Khuyến khích áp dụng các phương pháp tưới tiên tiến như nhỏ giọt hoặc phun mưa tại gốc để đưa nước trực tiếp đến vùng rễ, giúp giảm thất thoát do bay hơi và tiết kiệm từ 40-60% lượng nước so với tưới tràn truyền thống. Nên tưới vào lúc sáng sớm hoặc chiều mát, duy trì độ ẩm đất ổn định ở mức 60-70%, tuyệt đối tránh tình trạng để đất khô kiệt rồi mới tưới đẫm gây sốc sinh lý, nứt thân hoặc rụng quả hàng loạt. Khi có các đợt nắng nóng cực đoan, có thể áp dụng tưới phun nhẹ lên tán lá để hạ nhiệt độ.  Thứ hai, chú trọng nền tảng dinh dưỡng hữu cơ và bón phân cân đối: Đây là giải pháp cốt lõi để tăng sức đề kháng cho cây từ bên trong. Trong điều kiện khô hạn, cần đặc biệt tăng cường sử dụng phân hữu cơ, hữu cơ vi sinh nhằm cải thiện cấu trúc đất, giúp đất tơi xốp, từ đó nâng cao khả năng giữ nước (giữ ẩm) và thúc đẩy hoạt động của hệ vi sinh vật có lợi. Việc kết hợp phân hữu cơ hoai mục với các chế phẩm sinh học (như nấm đối kháng Trichoderma) sẽ tạo ra “hệ thống miễn dịch” tự nhiên, bảo vệ bộ rễ khỏi các tác nhân nấm bệnh gây thối rễ khi cây bị suy yếu do stress nhiệt. Bên cạnh đó, cần kiểm soát chặt chẽ việc bón phân đạm để tránh kích thích cây ra lá non làm tăng nhu cầu tiêu thụ nước. Thay vào đó, tăng cường bón Kali, Lân và các nguyên tố trung - vi lượng (Canxi, Magie, Silic, Bo) giúp làm dày lá, cứng cây, giảm thoát hơi nước và tăng sức chịu hạn. Có thể linh hoạt sử dụng thêm phân bón lá chứa axit amin hoặc chất điều hòa sinh trưởng để giúp cây giảm stress sinh lý và phục hồi nhanh chóng. Thứ ba, duy trì thảm thực vật và che phủ giữ ẩm (tủ gốc) cho đất: Đây là biện pháp đặc biệt quan trọng để điều hòa vi khí hậu vườn cây trong mùa khô. Trước hết, tuyệt đối không làm sạch cỏ hoàn toàn mà chỉ cắt thấp để duy trì một “lớp đệm xanh” hay thảm thực vật tự nhiên trên mặt đất. Lớp thảm cỏ này có tác dụng cực kỳ lớn trong việc giảm bức xạ nhiệt phản xạ từ mặt đất lên tán lá, từ đó hạn chế hiện tượng cháy lá và rụng chùm hoa, quả. Mô hình ứng dụng công nghệ tưới phun mưa tại gốc thích ứng biến đổi khí hậu trên cây Sầu riêng tại xã Quảng Tín Đặc biệt, tận dụng tối đa các vật liệu hữu cơ, phụ phẩm nông nghiệp sẵn có (như rơm rạ, cỏ khô, xác bã thực vật, vỏ cà phê...) để che phủ quanh gốc. Lớp phủ hữu cơ này đóng vai trò như một màng cách nhiệt, giúp giảm thiểu tối đa sự bốc thoát hơi nước, hạ và ổn định nhiệt độ đất, đồng thời duy trì độ ẩm thường xuyên để tạo môi trường thuận lợi nhất cho bộ rễ cám phát triển trong những ngày nắng nóng gay gắt. Trong quá trình thực hiện tủ gốc, lưu ý rải lớp phủ với độ dày vừa phải từ 10-20 cm và bắt buộc phải cách cổ rễ từ 15-20 cm. Việc để khoảng trống thông thoáng ở cổ rễ sẽ giúp ngăn ngừa nấm bệnh sinh sôi và tấn công vùng rễ khi độ ẩm cục bộ tăng cao. Thứ tư, cắt tỉa cành hợp lý để tiết giảm tiêu hao nước: Chủ động cắt tỉa cành, tạo tán thông thoáng, loại bỏ ngay các cành vô hiệu và chồi vượt nhằm giảm diện tích thoát hơi nước, tập trung dinh dưỡng nuôi các bộ phận quan trọng của cây. Đặc biệt, đối với những cây đang mang quá nhiều quả, cần tỉa bớt quả để tránh tình trạng cây bị suy kiệt trong điều kiện thiếu nước kéo dài. Thứ năm, tăng cường phòng trừ dịch hại tổng hợp: Trong điều kiện khô nóng, cây trồng bị suy yếu sẽ rất dễ bị các đối tượng chích hút tấn công. Do đó, người dân cần thường xuyên thăm vườn, phát hiện và xử lý sớm các đối tượng dịch hại thường bùng phát mạnh trong mùa khô như nhện đỏ, bọ trĩ, rầy xanh, rệp sáp, mọt đục cành. Khi xử lý, nên ưu tiên sử dụng các chế phẩm sinh học, thuốc bảo vệ thực vật có nguồn gốc sinh học và thực hiện phun vào thời điểm mát mẻ trong ngày (sáng sớm hoặc chiều mát) để nâng cao hiệu quả phòng trừ cũng như đảm bảo an toàn cho hệ sinh thái. Về lâu dài, trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng gay gắt, việc áp dụng đồng bộ các giải pháp kỹ thuật, đặc biệt là củng cố nền tảng dinh dưỡng hữu cơ và bảo vệ thảm thực vật, không chỉ giúp cây trồng “vượt hạn” thành công mà còn cải tạo hệ sinh thái đất. Đây là hướng đi mang tính chiến lược, giúp ngành nông nghiệp Lâm Đồng thích ứng hiệu quả với thiên tai, đảm bảo phát triển bền vững và mang lại hiệu quả kinh tế cao cho người nông dân trong năm 2026 và những năm tiếp theo.                                Nguyễn Thắm - Trung tâm Khuyến nông tỉnh Lâm Đồng

Trong những năm gần đây, sản xuất nông nghiệp đang đối mặt với nhiều khó khăn do biến động giá vật tư đầu vào và tác động của thời tiết cực đoan. Toàn tỉnh Lâm Đồng hiện có tổng diện tích gieo trồng đạt khoảng 1.048.663 ha, trong đó 425.790 ha cây hàng năm và 622.873 ha cây lâu năm. Nhiều loại cây trồng chủ lực chiếm diện tích lớn như: Cà phê 328.650 ha, điều 50.215 ha, hồ tiêu 37.193 ha, cao su 75.381 ha và sầu riêng gần 43.000 ha. Đáng chú ý, gần 150.000 ha đã được chứng nhận sản xuất bền vững, tạo nền tảng quan trọng để nâng cao chất lượng nông sản, đáp ứng nhu cầu tiêu thụ trong nước và mở rộng xuất khẩu. Tuy nhiên, từ đầu năm 2026 đến nay, giá các loại vật tư nông nghiệp có xu hướng tăng mạnh. So với thời điểm tháng 01 - 02/2026, khi giá xăng dầu chưa tăng, thuốc bảo vệ thực vật tăng bình quân khoảng 10 - 15%, phân bón tăng khoảng 17 - 20%. Dự báo trong nửa cuối năm 2026, chi phí sản xuất nông nghiệp có thể tăng thêm từ 3 - 5%. Bên cạnh đó, những bất ổn về địa chính trị trên thế giới có thể làm chi phí vận chuyển tăng từ 20 - 50%, gây áp lực lớn đối với các mặt hàng có biên lợi nhuận thấp như cà phê nhân, hồ tiêu,… Ngoài yếu tố chi phí đầu vào, sản xuất nông nghiệp còn chịu tác động của biến đổi khí hậu. Hiện tượng El Nino gây khô hạn kéo dài hoặc mưa trái mùa vào thời điểm trổ bông có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến các loại cây trồng nhạy cảm như cà phê, sầu riêng, hồ tiêu, bơ, chanh dây. Dự báo thời gian tới, nguy cơ thiên tai, bão, ngập úng cục bộ vào cuối năm có thể làm giảm sản lượng rau màu, cây ăn quả. Trước bối cảnh đó, việc chăm sóc cây trồng hợp lý, sử dụng vật tư tiết kiệm và hiệu quả là giải pháp quan trọng giúp nông dân giảm chi phí, duy trì năng suất và nâng cao hiệu quả sản xuất. Áp dụng các giải pháp: Thảm cỏ, trồng trên cây trụ sống, chứng nhận hữu cơ và liên kết tiêu thụ để nâng cao hiệu quả, chất lượng hồ tiêu tại hộ ông Lưu Thanh Bình ở thôn 9, xã Đức An Giải pháp chăm sóc cây trồng khi giá vật tư tăng cao Thứ nhất, sử dụng phân bón hợp lý, tiết kiệm và cân đối: Nông dân cần áp dụng nguyên tắc “4 đúng” (đúng loại, đúng nồng độ/liều lượng, đúng thời điểm, đúng phương pháp). Tăng cường sử dụng phân hữu cơ, phân vi sinh, tận dụng phụ phẩm nông nghiệp như vỏ cà phê, phân chuồng ủ hoai để cải tạo đất, giảm phụ thuộc vào phân bón hóa học. Đồng thời, áp dụng bón phân theo nhu cầu dinh dưỡng từng giai đoạn sinh trưởng của cây trồng nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng phân bón. Thứ hai, tăng cường các biện pháp canh tác bền vững: Áp dụng các kỹ thuật như che phủ gốc, trồng cây che bóng, tưới nước tiết kiệm (tưới nhỏ giọt, tưới phun mưa), quản lý cỏ dại hợp lý giúp giữ ẩm cho đất, hạn chế rửa trôi dinh dưỡng và giảm chi phí sản xuất. Đối với cây lâu năm như cà phê, hồ tiêu, sầu riêng, cần chú trọng tỉa cành, tạo tán, vệ sinh vườn cây để hạn chế sâu bệnh và nâng cao năng suất. Thứ ba, chủ động phòng trừ sâu bệnh hại theo hướng an toàn, hiệu quả: Tăng cường theo dõi diễn biến sâu bệnh trên đồng ruộng, áp dụng biện pháp quản lý dịch hại tổng hợp (IPM), ưu tiên sử dụng thuốc sinh học, thảo mộc và các chế phẩm sinh học nhằm giảm chi phí và bảo vệ môi trường. Chỉ sử dụng thuốc bảo vệ thực vật khi thật sự cần thiết và tuân thủ đúng hướng dẫn kỹ thuật. Thứ tư, chủ động nguồn nước tưới và phòng chống hạn: Rà soát, nạo vét hệ thống kênh mương nội đồng, tích trữ nước trong ao hồ, bể chứa; sử dụng các biện pháp tưới tiết kiệm nhằm đảm bảo đủ nước cho cây trồng trong điều kiện thời tiết khô hạn kéo dài. Thứ năm, tăng cường liên kết sản xuất và ứng dụng khoa học kỹ thuật: Đẩy mạnh ứng dụng cơ giới hóa, chuyển đổi số trong sản xuất nông nghiệp; tham gia các mô hình sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP hoặc các chương trình chứng nhận bền vững để nâng cao giá trị sản phẩm và khả năng tiêu thụ trên thị trường. Ngoài các giải pháp về kỹ thuật trên, ngành Nông nghiệp và Môi trường cần tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra hoạt động sản xuất, kinh doanh vật tư nông nghiệp; khuyến cáo nông dân sử dụng vật tư tiết kiệm, hiệu quả và lựa chọn sản phẩm có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng, đảm bảo chất lượng theo quy định. Trong bối cảnh giá vật tư nông nghiệp tăng cao và thời tiết diễn biến phức tạp, việc áp dụng đồng bộ các giải pháp kỹ thuật, quản lý chi phí hợp lý và sản xuất theo hướng bền vững sẽ là yếu tố then chốt giúp người nông dân duy trì hiệu quả sản xuất, nâng cao thu nhập và phát triển nông nghiệp ổn định trong thời gian tới. Nguyễn Thị Thảo  - Trung tâm Khuyến nông tỉnh Lâm Đồng