Sầu riêng là cây ăn quả chủ lực có giá trị kinh tế cao của tỉnh Lâm Đồng, góp phần chuyển dịch cơ cấu cây trồng, nâng cao thu nhập cho người dân và thúc đẩy phát triển nông nghiệp. Hiện toàn tỉnh có 44.283,47 ha sầu riêng, trong đó diện tích thời kỳ kinh doanh đạt 22.850,8 ha, chiếm 51,6% tổng diện tích. Tổng sản lượng năm 2025 đạt khoảng 284.287,3 tấn, năng suất bình quân đạt 12,6 tấn/ha. Trong những năm gần đây, cùng với nhu cầu ngày càng tăng của thị trường trong nước và xuất khẩu, đặc biệt sau khi sầu riêng Việt Nam được xuất khẩu chính ngạch sang thị trường Trung Quốc, ngành hàng sầu riêng trên địa bàn tỉnh đã có bước phát triển vô cùng mạnh mẽ, trở thành một trong những ngành hàng mũi nhọn có tiềm năng tăng trưởng lớn. Tuy nhiên, cùng những thuận lợi, thực tiễn sản xuất sầu riêng đang đối mặt với nhiều áp lực. Sự phát triển nóng của diện tích canh tác, cùng với việc lạm dụng các loại vật tư nông nghiệp đã và đang kéo theo những hệ lụy về môi trường đất và an toàn nông sản. Một trong những thách thức kỹ thuật và tiêu chuẩn xuất khẩu mà bên nhập khẩu quan tâm là rệp sáp, mã số vùng trồng thì tình trạng nhiễm Cadimi (Cd) - một kim loại nặng độc hại vượt mức cho phép trên cây sầu riêng đang được báo động đỏ hiện nay. Việc ô nhiễm Cd trong đất đã trở thành vấn đề môi trường nghiêm trọng trên toàn cầu, Cd được xếp là một trong những kim loại nặng di động nhất trong môi trường. Cán bộ Khuyến nông hướng dẫn nông dân cách chăm sóc cây sầu riêng tại xã Cát Tiên 2 Cadimi (Cd) là gì, tác hại đến sầu riêng và con người Cadimi là một kim loại nặng chuyển tiếp, có ký hiệu hóa học là Cd. Trong tự nhiên, Cd thường tồn tại trong các mỏ quặng kẽm, chì hoặc đồng. Đối với thực vật và con người, Cd không phải là nguyên tố dinh dưỡng thiết yếu mà ngược lại, là một chất độc có tính tích lũy sinh học cao. Cd tích lũy lâu ngày trong cơ thể người qua đường ăn uống sẽ gây tổn thương thận nghiêm trọng (suy thận), loãng xương và là tác nhân gây ung thư. Vì thế, các thị trường nhập khẩu lớn như Trung Quốc, Nhật Bản và EU kiểm soát cực kỳ nghiêm ngặt hàm lượng kim loại nặng. Chỉ cần một lô hàng bị phát hiện nhiễm Cd vượt mức giới hạn cho phép (thường theo chuẩn CODEX là dưới 0.05 mg/kg đến 0.1 mg/kg tùy loại nông sản), toàn bộ vùng trồng hoặc doanh nghiệp có thể bị cấm xuất khẩu, gây thiệt hại hàng tỷ đồng. Mặc dù sầu riêng là loại cây có khả năng chống chịu khá tốt, nhưng khi hàm lượng Cd trong đất vượt quá ngưỡng chịu đựng, cây sẽ gặp các phản ứng tiêu cực như: Cd phá hủy các tế bào lông hút của rễ, làm giảm khả năng hấp thu nước và các chất dinh dưỡng thiết yếu như Kali (K), Canxi (Ca) và Magiê (Mg). Giảm hiệu suất quang hợp và suy giảm chất lượng, trái sầu riêng nhiễm Cd thường có cơm không đều, dễ bị sượng và giảm mùi vị đặc trưng. Thực trạng, nguyên nhân nhiễm Cd trên sầu riêng tại Lâm Đồng Qua các đợt khảo sát và kiểm nghiệm định kỳ của các cơ quan chức năng, xu hướng tích lũy Cd trong đất và mô thực vật (lá, quả) sầu riêng đang có dấu hiệu gia tăng ở các vùng canh tác lâu năm. Tình trạng này không xảy ra đồng loạt mà xuất hiện cục bộ ở các nhà vườn có thói quen canh tác thâm canh quá mức, sử dụng phân bón vô cơ liên tục trong nhiều năm mà không bổ sung hữu cơ hoặc cải tạo đất đúng cách. Vấn đề Cd xuất hiện trong sầu riêng tại Lâm Đồng xuất phát từ sự kết hợp giữa yếu tố tự nhiên (thổ nhưỡng) và yếu tố nhân tạo (con người). Đây là các nguyên nhân chính và trực tiếp nhất dẫn đến hàm lượng Cd tăng cao trong đất. Vì thế, người trồng sầu riêng cần chú ý: Sử dụng phân lân, phân bón lá và chất kích thích không rõ nguồn gốc, kém chất lượng: Cd là tạp chất tự nhiên luôn đi kèm trong quặng đá phốt phát (apatite) dùng để sản xuất phân lân. Khi nông dân bón một lượng lớn phân lân bừa bãi để kích rễ, làm bông, vô tình tích tụ một lượng Cd khổng lồ vào đất. Nhiều loại phân bón vi lượng giá rẻ, kém chất lượng hoặc các loại chất kích thích tăng trưởng trôi nổi trên thị trường chứa hàm lượng kim loại nặng rất cao. Thuốc bảo vệ thực vật (BVTV): Việc phun thuốc trừ sâu, trừ bệnh liên tục với tần suất dày đặc khiến các hợp chất chứa kim loại nặng lắng đọng trên bề mặt lá và thấm xuống mô đất xung quanh gốc cây. Nguồn nước: Một số vùng trồng sầu riêng nằm gần khu vực dòng chảy nhận chất thải sinh hoạt hoặc chất thải từ các hoạt động đào bới, khai thác khoáng sản nhỏ lẻ, khiến nguồn nước tưới bị nhiễm một lượng nhỏ Cd. Sử dụng phân chuồng chưa ủ hoai: Việc sử dụng phân gà, phân bò tươi thu gom từ các trang trại chăn nuôi công nghiệp (nơi thức ăn chăn nuôi thường được bổ sung vi lượng chứa tạp chất kim loại nặng) cũng là con đường gián tiếp đưa Cd vào vườn sầu riêng. Biện pháp khắc phục và quản lý tình trạng nhiễm Cd Mục tiêu cốt lõi là cố định Cd, không cho nó hòa tan để rễ cây có thể hấp thụ bằng cách nâng cao và ổn định pH đất: Định kỳ bón vôi bột (CaCO3) hoặc vôi ngậm nước (Ca(OH)2), hoặc tốt nhất là sử dụng bột đá Dolomite. Đảm bảo duy trì pH đất trong vườn sầu riêng ở mức lý tưởng từ 6.0 đến 6.5. Khi pH > 6.0, khả năng hòa tan của Cd giảm đi đáng kể, giúp hạn chế tới 70% lượng Cd cây hấp thụ. Bên cạnh đó kết hợp trồng cây bạc hà trong vườn sầu riêng, đây là một giải pháp sinh học tự nhiên giúp cô lập và làm giảm sự hấp thu kim loại nặng (Cd) ở rễ sầu riêng. Chuyển dịch sang hướng hữu cơ sinh học: Giảm tối thiểu lượng phân bón hóa học, thay vào đó, áp dụng các dòng phân bón hữu cơ vi sinh, phân hữu cơ khoáng để cung cấp dinh dưỡng bền vững cho cây. Việc bón phân chuồng được ủ hoai kỹ bằng nấm Trichoderma hoặc chất hữu cơ cao cấp (Humic, Fulvic) có khả năng tạo phức bền (chelate hóa) với kim loại nặng. Các hạt keo hữu cơ này sẽ "bẫy" và giữ chặt ion Cd khiến chúng bị bất hoạt trong đất. Tuyệt đối không mua các loại phân bón gốc lân (Super lân, Lân nung chảy) mập mờ về nguồn gốc hoặc có giá thành rẻ bất thường. Ưu tiên chọn sản phẩm từ các nhà sản xuất uy tín, có cam kết hoặc chứng nhận hàm lượng tạp chất kim loại nặng nằm trong ngưỡng an toàn. Áp dụng nguyên tắc "4 đúng" trong sử dụng thuốc BVTV: Hạn chế tối đa việc lạm dụng thuốc hóa học, tăng cường sử dụng các chế phẩm sinh học bảo vệ thực vật để giảm áp lực tích lũy hóa chất độc hại xuống nền đất. Kiểm tra, quản lý chất lượng đất và nước tưới: Đối với các vùng trồng có nguy cơ ô nhiễm hoặc phát hiện hàm lượng Cd trong quả vượt ngưỡng cho phép, cần lấy mẫu đất, nước tưới và quả sầu riêng để phân tích tại các phòng thử nghiệm hoặc đơn vị có đủ năng lực. Kết quả phân tích là cơ sở để xác định nguyên nhân và áp dụng các biện pháp quản lý phù hợp như điều chỉnh nguồn vật tư đầu vào, cải tạo đất và quản lý nguồn nước tưới. Đối với các vườn gần sông, suối, kênh, rạch hoặc khu vực có nguy cơ ô nhiễm, cần định kỳ kiểm tra chất lượng nước tưới trước khi đưa vào sử dụng. Đồng thời, cần xây dựng hệ thống thoát nước, tránh để vườn bị ngập úng kéo dài nhằm bảo vệ bộ rễ và duy trì điều kiện sinh trưởng thuận lợi. Ngoài ra, cần duy trì độ pH đất ở mức phù hợp (khoảng 5,5 - 6,5 đối với cây sầu riêng), vì đất chua làm tăng tính linh động của Cd, từ đó làm gia tăng khả năng cây hấp thu kim loại này. Xây dựng bản đồ cảnh báo rủi ro kim loại nặng và siết chặt quản lý vật tư đầu vào: Cơ quan quản lý nông nghiệp tỉnh Lâm Đồng cần triển khai lấy mẫu đất diện rộng tại các vùng trồng trọng điểm để đưa ra bản đồ cảnh báo, giúp người dân biết chính xác thực trạng đất của mình. Tăng cường thanh tra, kiểm tra chất lượng các đại lý phân bón, thuốc BVTV trên địa bàn, xử phạt nghiêm các đơn vị phân phối sản phẩm chứa tạp chất kim loại nặng vượt ngưỡng. Nhân rộng mô hình VietGAP, GlobalGAP và Hữu cơ: Khuyến khích các Hợp tác xã liên kết chặt chẽ với doanh nghiệp, thực hiện nghiêm túc quy trình nhật ký canh tác để sản phẩm sầu riêng khi thu hoạch có đầy đủ chứng nhận truy xuất nguồn gốc rõ ràng, tự tin vượt qua mọi hàng rào kỹ thuật của các thị trường khó tính. Để sầu riêng Lâm Đồng khẳng định vị thế vững chắc trên bản đồ xuất khẩu thế giới, việc giải quyết bài toán Cd không thể chỉ dừng lại ở nỗ lực đơn lẻ của từng hộ nông dân mà cần có sự chung tay của toàn ngành. Việc kiểm soát hàm lượng Cd trên cây sầu riêng tại Lâm Đồng là một chiến dịch dài hạn đòi hỏi sự kiên trì và thay đổi tư duy triệt để từ phía người nông dân. Bằng cách thực hiện tốt việc quản lý pH đất, ngưng lạm dụng hóa chất độc hại và đưa các giải pháp sinh học hữu cơ vào nhà vườn, việc kiểm soát tốt nguồn phát sinh Cd và áp dụng đồng bộ các giải pháp kỹ thuật sẽ góp phần hạn chế nguy cơ tích lũy Cd trong đất và sản phẩm, hướng tới sản xuất sầu riêng an toàn, bền vững. Điều này không chỉ bảo vệ sức khỏe cho người tiêu dùng, bảo vệ môi trường sinh thái đất của tỉnh nhà mà là yếu tố quan trọng góp phần đáp ứng yêu cầu của thị trường và nâng cao giá trị, khả năng xuất khẩu bền vững của ngành hàng sầu riêng./.   Phạm Thanh Sơn  - Trung tâm Khuyến nông tỉnh Lâm Đồng

Lâm Đồng là vùng sản xuất cà phê Robusta trọng điểm của cả nước, đồng thời cũng là địa phương chịu nhiều tác động của biến đổi khí hậu trong quá trình sản xuất. Mưa trái mùa, mưa kéo dài vào thời điểm thu hoạch làm gia tăng tỷ lệ rụng quả, ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng cà phê. Trong bối cảnh đó, việc nghiên cứu, tuyển chọn các giống cà phê có năng suất cao, thích ứng với điều kiện bất lợi đang trở thành yêu cầu cấp thiết. Giống Robusta Thiên Phúc vừa được công nhận lưu hành được xem là một trong những giống mới có nhiều tiềm năng cho sản xuất. Từ một cây đột biến đến giống cà phê được công nhận lưu hành Giống Robusta Thiên Phúc có nguồn gốc từ một cây cà phê đột biến được phát hiện trong vùng chuyên canh cà phê tại xã Bảo Lâm 1. Cây thể hiện nhiều đặc tính nổi bật như sinh trưởng khỏe, năng suất vượt trội và đặc biệt không bị rụng quả khi gặp mưa lớn hoặc gió mạnh. Anh Vũ Minh Thái (bên phải) bên vườn cây đầu dòng được công nhận Nhận thấy tiềm năng của giống cây này, anh Vũ Minh Thái (sinh năm 1989) - Giám đốc HTX Nông nghiệp Miền Cao Nguyên, chủ tác giả cây cà phê giống mới Thiên Phúc tại Tổ 19, xã Bảo Lâm 1, tỉnh Lâm Đồng đã dành hơn một thập kỷ nghiên cứu, tuyển chọn, ghép chồi, nhân giống và đánh giá trên quy mô sản xuất. Sau quá trình thực nghiệm kéo dài khoảng 12 năm, giống Robusta Thiên Phúc đã hoàn thiện quy trình nhân giống, được cấp chứng nhận cây đầu dòng và chính thức được công nhận lưu hành giống vào tháng 4 năm 2026 (theo Quyết định số 587/QĐ-SNNMT ngày 28/4/2026 của Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lâm Đồng). Việc được công nhận lưu hành giống tạo cơ sở pháp lý để giống Robusta Thiên Phúc được sản xuất, kinh doanh theo quy định và từng bước đưa vào sản xuất. Năng suất cao, thích ứng tốt với điều kiện sản xuất Qua nhiều năm theo dõi tại các mô hình sản xuất ở xã Bảo Lâm 1, giống Robusta Thiên Phúc bước đầu cho thấy giống có nhiều đặc điểm đáng chú ý. Trên diện tích 3.500m² của gia đình anh Vũ Minh Thái, năm 2025 đã thu hoạch khoảng 12 tấn cà phê tươi, tương đương khoảng 03 tấn cà phê nhân, quy đổi đạt trên 8,5 tấn cà phê nhân/ha. Mức năng suất này cao hơn mặt bằng sản xuất của nhiều vườn Robusta hiện nay. Giống cà phê Robusta Thiên Phúc tại HTX Nông nghiệp Miền Cao Nguyên Theo đánh giá thực tế, giống Thiên Phúc có khả năng đạt năng suất từ 8-9 tấn cà phê nhân/ha, cây sinh trưởng khỏe, khả năng chống chịu sâu bệnh tốt, tỷ lệ rụng quả thấp ngay cả khi gặp mưa lớn hoặc gió mạnh. Đặc biệt, giống có thời gian chín muộn hơn so với nhiều giống Robusta phổ biến, thường thu hoạch vào khoảng tháng 01, giúp người dân chủ động hơn trong thu hoạch, giảm áp lực nhân công và thuận lợi cho công đoạn phơi, sấy sau thu hoạch. Đây là những đặc tính có ý nghĩa trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng diễn biến phức tạp, góp phần giảm thiểu thất thoát sản lượng và nâng cao hiệu quả kinh tế cho người sản xuất. Tuy nhiên, các đặc tính của giống cần tiếp tục được theo dõi, đánh giá trong điều kiện sản xuất ở nhiều vùng sinh thái và quy trình canh tác khác nhau nhằm có cơ sở khoa học đầy đủ cho việc nhân rộng. Hướng đến sản xuất cà phê chất lượng cao Không chỉ chú trọng năng suất, HTX Nông nghiệp Miền Cao Nguyên còn định hướng phát triển Thiên Phúc theo tiêu chí chất lượng và giá trị gia tăng. Theo anh Thái, toàn bộ quy trình sản xuất giống được xây dựng theo hướng bài bản, có nghiên cứu khoa học, bảo hộ giống và đáp ứng các yêu cầu về truy xuất nguồn gốc. HTX cũng đang triển khai thực hiện các tiêu chuẩn liên quan đến Quy định chống phá rừng của Liên minh châu Âu (EUDR), hướng tới xây dựng vùng nguyên liệu đáp ứng yêu cầu xuất khẩu. Một dấu mốc đáng chú ý là tại cuộc thi Vietnam Amazing Cup 2026 tổ chức ở Buôn Ma Thuột, cà phê chế biến từ giống Robusta Thiên Phúc đã được ghi nhận trong nhóm cà phê đặc sản Việt Nam với sản phẩm Fine Robusta Anaerobic Natural đạt 85 điểm và Fine Robusta Red Honey đạt 83,22 điểm theo tiêu chí đánh giá của Coffee Quality Institute (CQI). Kết quả này cho thấy, giống Thiên Phúc không chỉ có tiềm năng về năng suất, mà còn đáp ứng yêu cầu phát triển phân khúc cà phê chất lượng cao và chế biến sâu. Bước đầu được nhân rộng tại địa phương Sau khi được công nhận lưu hành giống, HTX Nông nghiệp Miền Cao Nguyên là đơn vị trực tiếp quản lý vườn cây đầu dòng, tổ chức nhân giống và cung ứng cây giống ra thị trường. Đến nay, hơn 10.000 cây giống đã được cung cấp cho các hộ sản xuất. Diện tích trồng giống Thiên Phúc tại khu vực Bảo Lâm đã mở rộng khoảng 15 ha. Riêng HTX hiện có trên 32 ha liên kết sản xuất với các thành viên, trong đó khoảng 04 ha đang phát triển giống Thiên Phúc. Anh Vũ Minh Thái chia sẻ, nhu cầu của người dân đối với giống mới này đang tăng nhanh, tuy nhiên năng lực sản xuất cây giống hiện vẫn chưa đáp ứng đủ nhu cầu của thị trường. Triển vọng cho ngành cà phê Lâm Đồng Trong bối cảnh ngành cà phê đang chuyển mạnh từ mục tiêu tăng sản lượng sang nâng cao chất lượng và giá trị gia tăng, việc nghiên cứu, tuyển chọn các giống mới có năng suất cao, thích ứng với biến đổi khí hậu và đáp ứng yêu cầu thị trường là hết sức cần thiết. Việc nghiên cứu, tuyển chọn và đưa vào sản xuất các giống cà phê mới là một trong những giải pháp quan trọng nhằm nâng cao năng suất, chất lượng và khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu của ngành cà phê Lâm Đồng. Robusta Thiên Phúc là một trường hợp bước đầu cho thấy tiềm năng từ quá trình chọn lọc giống trong thực tiễn sản xuất. Tuy nhiên, để đánh giá đầy đủ hiệu quả của giống trên phạm vi rộng, ngành nông nghiệp cần tiếp tục theo dõi, khảo nghiệm tại nhiều vùng sinh thái khác nhau, đồng thời xây dựng các mô hình trình diễn, đánh giá khả năng thích nghi, hiệu quả kinh tế và chất lượng sản phẩm trong điều kiện canh tác thực tế. Nếu tiếp tục được khảo nghiệm, đánh giá và khẳng định tính ổn định trên nhiều vùng sinh thái, giống Robusta Thiên Phúc có thể trở thành một trong những giống Robusta triển vọng, góp phần đa dạng nguồn giống phục vụ tái canh và phát triển vùng nguyên liệu cà phê theo hướng bền vững../.  Văn Thọ - Trung tâm Khuyến nông tỉnh Lâm Đồng

Theo chỉ đạo sản xuất vụ Hè Thu, vụ Mùa năm 2026 trên địa bàn tỉnh của Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lâm Đồng tại Công văn số 4397/SNNMT-TTBVTV ngày 14/4/2026; hầu hết UBND các xã, phường, đặc khu đã có kế hoạch bố trí lịch thời vụ cụ thể cho vụ Hè Thu năm 2026 và kết thúc gieo trồng trước ngày 30/6. Vì vậy, xã Nam Dong có Kế hoạch gieo cấy trên 1.530 ha lúa nước, diện tích tập trung ở cánh đồng 82, Cư Pu, Đắk Đrông và Ea Đier... Để diện tích gieo cấy đạt kế hoạch đề ra, ngay sau khi thu hoạch cây lúa vụ Đông Xuân, UBND xã Nam Dong đã chỉ đạo Phòng Kinh tế, đơn vị chức năng xây dựng lịch thời vụ; khuyến cáo bà con nông dân tranh thủ làm đất, chuẩn bị giống, phân bón, vật tư nông nghiệp để đồng loạt xuống giống vụ lúa Hè Thu năm 2026. Nhờ sự chủ động của người dân và sự hướng dẫn của chính quyền địa phương, tính đến thời điểm hiện tại, toàn xã đã gieo sạ đạt 100% diện tích lúa theo kế hoạch đề ra. Các giống lúa được bà con ưu tiên lựa chọn đưa vào sản xuất chủ yếu là những giống cho năng suất và chất lượng cao như: OM 18, Đài thơm 8 và LH12. Ông Nông Văn Khoanh (thôn 28, xã Nam Dong) đang sạ lúa Theo khung lịch thời vụ của UBND xã Nam Dong, kế hoạch xuống giống được chia làm 2 đợt tập trung: Đợt 1 từ ngày 10/4 đến ngày 30/4/2026, Đợt 2 từ ngày 15/5 đến ngày 10/6/2026. Hiện tại, đối với diện tích còn lại tại các thôn 28, 29, bà con nông dân đang tích cực tận dụng những cơn mưa đầu mùa, khẩn trương làm đất để tập trung xuống giống dứt điểm, đảm bảo kịp tiến độ và đúng khung lịch thời vụ tốt nhất. Bên cạnh những thuận lợi, đầu vụ sản xuất năm nay thời tiết cũng có nhiều biến động phức tạp. Một số trận mưa lớn cục bộ xảy ra trong thời gian qua đã gây ảnh hưởng nhất định đến một số diện tích lúa mới gieo sạ. Trước tình hình trên, UBND xã Nam Dong đã chỉ đạo các đơn vị chuyên môn, tập trung thực hiện tốt các giải pháp như: Đẩy mạnh công tác dự báo thời tiết, theo dõi sát sao nguồn nước và tiến độ sản xuất nông nghiệp, thực hiện chế độ báo cáo tổng hợp thường xuyên theo từng tuần. Cử cán bộ bám sát đồng ruộng, kịp thời hướng dẫn bà con nông dân các biện pháp chăm sóc lúa giai đoạn đầu và kỹ thuật tiêu úng khi có mưa lớn. Đẩy mạnh tuyên truyền người dân áp dụng nghiêm ngặt các biện pháp quản lý dịch hại tổng hợp (IPM); hạn chế tối đa việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, ưu tiên sử dụng các biện pháp sinh học an toàn để bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng nông sản. Với sự chỉ đạo sâu sát của chính quyền địa phương cùng tinh thần chủ động, khẩn trương của bà con nông dân, xã Nam Dong quyết tâm hoàn thành thắng lợi chỉ tiêu diện tích và hướng tới một vụ Hè Thu 2026 đạt trên cả 3 mặt “diện tích, năng suất và chất lượng sản phẩm”./.   Lệ Chiêm - Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Nam Dong

Trong những năm gần đây, việc luân canh cây trồng ngắn ngày trên diện tích đất lúa đang trở thành hướng đi phù hợp tại nhiều địa phương. Thay vì tiếp tục canh tác lúa với năng suất thấp, chi phí sản xuất cao và lợi nhuận không ổn định, nhiều hộ dân đã mạnh dạn chuyển sang trồng sen, bước đầu mang lại hiệu quả kinh tế tích cực và cải thiện đời sống. Nông dân xã Hồng Sơn, tỉnh Lâm Đồng đã mạnh dạn đưa vào sản xuất các loại cây trồng lợi thế trên chân ruộng sản xuất theo phương thức luân canh “sen - lúa” hoặc ngược lại đã mang lại nguồn thu nhập ổn định. Không dừng lại ở các loại cây trồng truyền thống, hiện nay nhiều nông dân ở thôn Liêm An, xã Hồng Sơn đã mạnh dạn đầu tư trồng sen trên diện tích đất lúa, góp phần nâng cao thu nhập và đa dạng hóa sản xuất nông nghiệp của địa phương. Vườn sen hộ ông Lê Xuân Sang tại thôn Liêm An, xã Hồng Sơn Trước đây 5 năm, một số hộ dân ở xã Hồng Sơn trồng cây sen ở diện tích nhỏ đủ để phục vụ sinh hoạt gia đình và góp phần làm đẹp cảnh quan môi trường xung quanh. Nhưng từ năm 2025 đến nay, sản phẩm hạt sen tươi và khô được thương lái thu mua với giá dao động từ 20.000 - 40.000 đồng/kg. Theo người dân nơi đây, với 01 ha sen mang lại hiệu quả kinh tế cao gấp 2 - 3 lần so với trồng lúa nước. Nhận thấy hiệu quả kinh tế từ cây sen, nhiều hộ nông dân xã Hồng Sơn đã mạnh dạn chuyển đổi luân canh trồng sen trên đất lúa. Cây sen khá phù hợp với điều kiện khí hậu và thổ nhưỡng tại địa phương, ít sâu bệnh và không tốn nhiều công chăm sóc. Cây sen từ khi xuống giống đến khi thu hoạch lứa đầu tiên khoảng 3 tháng. Sau đó, sen cho thu hoạch định kỳ 3 ngày/lần, trung bình mỗi lần thu khoảng 20 kg/sào sen đài tùy theo tình hình sinh trưởng. Sản phẩm được thương lái thu mua ổn định. Ông Lê Xuân Sang ở thôn Liêm An, xã Hồng Sơn cho biết, vài năm trước, gia đình ông trồng lúa với diện tích 1,2 ha, mỗi năm trồng 3 vụ nhờ thuận lợi nước tưới. Nhưng thời gian gần đây, giá lúa thấp, trong khi chi phí đầu tư tăng nên ông quyết định chuyển sang trồng sen vì đầu tư ít hơn cho lợi nhuận cao hơn, sau khi trồng 3 tháng, sen cho thu hoạch, mỗi năm 3 - 4 vụ, thu lợi nhuận từ 5 - 7 triệu đồng/sào/vụ. Vào vụ nghịch, giá bán hạt sen tươi trên 40.000 đồng/kg nên lãi cao, vào chính vụ (bắt đầu từ cuối tháng 3 dương lịch), giá hạt sen tươi khoảng 17.000 - 20.000 đồng/kg, nhưng năng suất cao nên vẫn có lãi. Theo đánh giá của địa phương, việc luân canh trồng lúa và trồng sen không chỉ giúp nhiều hộ dân xã Hồng Sơn nâng cao thu nhập mà còn mở ra hướng sản xuất mới phù hợp với điều kiện địa phương. Nếu được định hướng phát triển bài bản, gắn với liên kết tiêu thụ và chế biến sản phẩm, cây sen hứa hẹn sẽ trở thành cây trồng mang lại giá trị kinh tế bền vững cho người dân nơi đây. Bên cạnh đó, việc luân canh trồng sen trên đất lúa là giải pháp nâng cao hiệu quả kinh tế trên cùng đơn vị diện tích sản xuất, nâng cao thu nhập cho các hộ gia đình, đặc biệt ở các vùng đất lúa kém hiệu quả. Đồng thời sen cũng là cây trồng cạn, ngắn ngày, có thể sản xuất luân canh với các loại cây trồng khác nhưng không phá vỡ cấu trúc sản xuất nông nghiệp. Hơn nữa, việc trồng sen luân canh với lúa sẽ góp phần cải tạo đất, giảm sâu bệnh, tăng năng suất cây trồng, giúp cho cây lúa sau này phát triển tốt hơn. Quỳnh Long - Trung tâm Khuyến nông tỉnh Lâm Đồng

Quý I năm 2026, toàn tỉnh Lâm Đồng có khoảng 55.320 ha lúa, sản lượng ước đạt 103.740 tấn. Lúa được sản xuất tập trung tại các vùng trọng điểm của tỉnh gồm các xã: Đức Linh, Hải Ninh, Đồng Kho, Tánh Linh, Nam Thành, Nghị Đức, Liên Hương, Tuy Phong, Bắc Bình, Hồng Thái,  Hàm Thuận Bắc, Hàm Thuận, Hồng Sơn, Hàm Liêm, Tánh Linh, Đạ Tẻh 2, Tà Năng, Cát Tiên, Đạ Huoai, phường Phước Hội,… Những năm gần đây, sản xuất lúa theo hướng an toàn và đạt tiêu chuẩn chất lượng ngày càng được chú trọng. Hiện toàn tỉnh có 787,458 ha lúa sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP và 54 ha sản xuất theo tiêu chuẩn hữu cơ (Organic). Ngoài ra, nhiều diện tích lúa đã áp dụng quy trình tưới ướt khô xen kẽ, quy trình “1 phải 5 giảm”… đã góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất và tiết kiệm nguồn nước trong sản xuất lúa. Hiện nay, nhờ áp dụng các tiến bộ khoa học công nghệ vào sản xuất lúa nên năng suất và chất lượng lúa tại địa phương luôn đạt cao hơn so với mọi năm. Tuy nhiên, tình hình thế giới và khu vực đang diễn biến phức tạp, khó lường; xung đột địa chính trị tại một số khu vực; biến động giá năng lượng, chi phí logistics và vận tải biển gia tăng, cùng với việc một số quốc gia điều chỉnh chính sách thương mại và dự trữ lương thực có thể tác động đến cung cầu, làm ảnh hưởng đến giá thu mua lúa vụ Đông Xuân 2025-2026 tại địa phương giảm so với cùng kỳ năm 2025. Bà con nông dân làm đất chuẩn bị xuống giống cho vụ Hè Thu năm 2026  Tuy nhiên, theo chỉ đạo sản xuất vụ Hè Thu, vụ Mùa năm 2026 trên địa bàn tỉnh của Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lâm Đồng tại Công văn số 4397/SNNMT-TTBVTV ngày 14/4/2026; hầu hết UBND các xã, phường, đặc khu đã có kế hoạch bố trí lịch thời vụ cụ thể cho vụ Hè Thu năm 2026 và kết thúc gieo trồng trước ngày 30/6. Vì vậy, bà con nông dân chuyên sản xuất lúa tại các xã đã và đang tập trung gieo sạ theo đúng lịch thời vụ đã khuyến cáo. Ruộng lúa gieo sạ theo phương pháp sạ cụm   Ruộng lúa gieo sạ theo phương pháp sạ lan  Theo dự báo từ cơ quan khí tượng thủy văn, năm 2026 nguy cơ thời tiết cực đoan sẽ gia tăng. Nắng nóng diện rộng có xu hướng xuất hiện sớm, khô hạn kéo dài cùng nhiệt độ cao và độ ẩm thấp và tình trạng này dự kiến ảnh hưởng trực tiếp đến sinh trưởng của tất cả các cây trồng trên toàn tỉnh. Nhằm chủ động ứng phó, giảm thiểu tối đa thiệt hại do nắng nóng, hạn hán và đảm bảo năng suất bội thu của cây lúa sản xuất vụ Hè Thu năm 2026; bà con nông dân cần đặc biệt chú ý các khâu kỹ thuật chăm sóc sau: * Phân bón và cách bón phân Tùy thuộc vào đặc điểm từng loại đất, mùa vụ và từng loại giống khác nhau mà thay đổi lượng phân bón cho phù hợp. Kỹ thuật bón phân có thể dựa vào bảng so màu lá lúa. Lượng phân bón (tính cho 01 ha): Phân chuồng hoai: 5 - 10 tấn; phân hữu cơ vi sinh: 2.000 kg, Vôi bột: 300 - 500 kg. Phân hóa học (lượng nguyên chất): 90 kg N -  70kg P2O5 - 70 kg K2O tương đương: 195 kg Ure + 437 kg Super lân + 116 kg KCl hoặc 350 kg NPK (20-20-15) + 43 kg Urê + 29 kg KCL. Cách bón: Bón theo nhu cầu của cây vào các thời điểm xung yếu (mạ, đẻ nhánh, tượng đòng), bón đúng liều lượng, không bón thừa phân đạm. Nguyên tắc bón đạm: Nặng đầu nhẹ cuối, có gia giảm theo thực trạng cây lúa. Nguyên tắc bón lân: Bón sớm, tập trung bón lót, bón thúc đợt 1, đợt 2. Nguyên tắc bón kali: Tập trung cho đợt đón đòng, bổ sung cho đợt 1 (nếu cần). * Quản lý nước Những vùng chưa có hệ thống kênh mương tưới tiêu chủ động thì cần áp dụng siết nước phơi ruộng giữa vụ như sau: Giai đoạn mạ đến giai đoạn lúa đẻ nhánh, duy trì mực nước 3-5 cm. Giai đoạn lúa cuối đẻ nhánh, cần phơi ruộng 10-15 ngày, khi  thấy đất ruộng “nứt chân chim” thì cho nước vào với mực nước 5-7cm để bón đón đòng. Duy trì mực nước này cho đến giai đoạn lúa trỗ chín. Trước thu hoạch 10 ngày cần tháo cạn nước để thuận lợi cho thu hoạch. Những vùng có hệ thống thủy lợi đã hoàn thiện, chủ động được tưới tiêu thì áp dụng kỹ thuật “Tưới khô - ướt xen kẽ”, cụ thể như sau: Rút cạn nước trước khi gieo sạ; sau khi gieo sạ 1-2 ngày phun thuốc cỏ tiền nảy mầm; sau sạ 3-4 ngày cho nước vào láng mặt ruộng với mực nước 1-3 cm. Giữ nước liên tục theo sự sinh trưởng của cây cho đến lúc bón phân thúc đẻ (cây 4-5 lá). Sau khi bón phân thúc lần 2 cho đến giai đoạn lúa làm đòng tiến hành tưới khô - ướt xen kẽ. Khi mực nước trong ống đo xuống thấp hơn mặt ruộng 10-15cm thì tưới với mực nước trên mặt ruộng ≤ 5cm. Giai đoạn trước khi lúa trỗ khoảng 7-10 ngày đến lúc lúa chín sữa, khi ruộng vừa cạn nước thì tưới lại. Trước khi thu hoạch khoảng 10 ngày tháo cạn nước để thuận lợi cho thu hoạch. Lưu ý: Trên đất chua, nhiễm phèn, nhiễm mặn cần lưu ý là khi mực nước trong ống đo xuống thấp hơn mặt ruộng 5-7 cm trong vòng 2-3 ngày thì cho nước vào với mực nước ≤ 5 cm là được. Giai đoạn lúa làm đòng nên tháo nước chua, phèn, mặn 1-2 lần để bộ rễ không bị ngộ độc. * Quản lý cỏ dại Cần áp dụng tổng hợp các biện pháp như: Cày lật đất sớm sau thu hoạch, san phẳng ruộng, làm đất kỹ, phân hữu cơ phải được ủ hoai mục; gieo cấy với mật độ hợp lý; điều tiết nước hợp lý để hạn chế hạt cỏ nảy mầm; cắt bỏ sớm các bông cỏ trước khi kết hạt; luân canh lúa với cây trồng cạn... Khi cần sử dụng thuốc diệt cỏ phải theo đúng hướng dẫn trong danh mục thuốc BVTV được phép sử dụng trừ cỏ dại/lúa. Với lúa gieo sạ, nên sử dụng các loại thuốc trừ cỏ dại tiền nảy mầm, phun sau khi gieo sạ 1 - 2 ngày; khi sử dụng yêu cầu mặt ruộng phải cạn nước như thuốc Pretilachlor (Sofit 300EC, Map-Famix 30EC,…), Oxadiazon (Ronstar 25EC)… * Phòng trừ sâu bệnh: Đối với phòng trừ sâu bệnh hại lúa, cần ưu tiên thực hiện các biện pháp quản lý dịch hại tổng hợp. Biện pháp canh tác: Làm đất sớm và vệ sinh đồng ruộng sau mỗi vụ gieo trồng có thể diệt được nhiều sâu non và nhộng sâu đục thân lúa sống trong rạ và gốc rạ; đồng thời làm mất nơi trú ngụ và nguồn thức ăn của rầy nâu... là những môi giới truyền các bệnh siêu vi trùng nguy hiểm cho lúa như bệnh vàng lụi, bệnh lúa lùn xoăn lá và bệnh lại mạ. Biện pháp thủ công: Bẫy đèn bắt bướm, ngắt ổ trứng, dùng rào chà tướp lá phun sâu cuốn lá, đào hang bắt chuột… Biện pháp sinh học: Tạo môi trường thuận lợi cho các loại sinh vật có ích là kẻ thù tự nhiên của dịch hại phát triển nhằm góp phần tiêu diệt dịch hại, ưu tiên sử dụng các loại thuốc bảo vệ thực vật sinh học. Biện pháp hóa học: Đây là biện pháp cuối cùng, khi áp dụng đồng thời các biện pháp trên không hiệu quả. Chỉ áp dụng khi mật số dịch hại đạt “Ngưỡng hành động” và nên sử dụng thuốc BVTV một cách có trách nhiệm. Nguyễn Thị Kim Dung - Trung tâm Khuyến nông tỉnh Lâm Đồng

Để tạo ra nguồn giống lúa chất lượng cao, bên cạnh việc chọn giống và áp dụng kỹ thuật canh tác, khử lẫn lúa trước thu hoạch là công đoạn đặc biệt quan trọng, quyết định đến độ thuần của giống. Những ngày trung tuần tháng 4/2026, khi nắng hè bắt đầu gay gắt, trên cánh đồng lớn trải dài ở các xã Tánh Linh, Bắc Ruộng, Đồng Kho, Nghị Đức, một màu vàng óng ả của lúa chín vụ Đông Xuân 2025 - 2026 phủ kín khắp nơi. Giữa cái nắng như đổ lửa, từng nhóm người vẫn miệt mài bám ruộng, cần mẫn thực hiện công việc khử lẫn lúa. Họ lặng lẽ đi giữa những thửa ruộng đang vào độ chín rộ, tỉ mỉ tìm kiếm và loại bỏ những bông lúa không đúng giống còn sót lại, nhằm giữ độ thuần chủng cho cả cánh đồng. Công việc tưởng chừng đơn giản nhưng lại đòi hỏi sự kiên trì, tinh mắt và kinh nghiệm. Người làm phải nhận diện được từng đặc điểm khác biệt rất nhỏ của bông lúa lẫn so với giống chính. Chỉ cần một chút sơ suất, những hạt lẫn lúa này khi thu hoạch và gieo trồng ở vụ sau sẽ làm giảm chất lượng giống, ảnh hưởng đến năng suất và hiệu quả sản xuất. Bà con nông dân tập trung khử lúa lẫn để chuẩn bị thu hoạch lúa giống  Để phục vụ công việc, người lao động chuẩn bị những vật dụng quen thuộc nhưng thiết thực như một chiếc liềm nhỏ dùng để cắt bỏ lúa lẫn, trên đầu là chiếc nón lá được nới rộng và gia cố để che bớt cái nắng chói chang của tháng Tư. Quần áo được mặc kín từ đầu đến chân, vừa chống nắng vừa hạn chế trầy xước khi di chuyển trong ruộng. Đôi tay mang găng để làm việc liên tục mà không bị rát. Bên người là chiếc bao nhựa tận dụng từ bao cám, bao phân hay bao lúa giống, được cắt quai đeo gọn gàng để chứa lúa lẫn. Các nhóm thường có từ 5 đến 7 người, dàn hàng ngang và từ từ tiến từng bước nhẹ trên ruộng. Ánh mắt họ chăm chú quan sát từng bụi lúa, từng bông lúa. Một tay vạch lúa, tay còn lại nhanh chóng phát hiện và cắt bỏ những bông lúa lẫn, bỏ vào bao đeo bên người. Công việc cứ lặp đi lặp lại như vậy suốt nhiều giờ liền. Từ sáng sớm tinh mơ, họ đã có mặt ngoài đồng. Đến trưa, khi mặt trời lên đỉnh, họ mới tạm dừng công việc và tìm đến những bóng cây ven đường để nghỉ ngơi, ăn vội bữa cơm đạm bạc mang theo, rồi lại tiếp tục công việc vào buổi chiều. Bà Nguyễn Thị Bông, một người có nhiều năm gắn bó với công việc khử lúa lẫn, chia sẻ: Đây là công việc làm thuê theo mùa vụ, chủ yếu tập trung vào vụ Đông Xuân - khi nhiều Tổ hợp tác, Hợp tác xã và hộ dân liên kết sản xuất lúa giống. Hiện bà đang làm cho một Tổ hợp tác sản xuất giống lúa OM 18. Theo bà, công việc không quá nặng về sức lực nhưng lại rất vất vả vì phải lội ruộng cả ngày, đứng lâu dưới nắng nóng. Dù vậy, với mức thu nhập 270.000 đồng mỗi ngày công, công việc này vẫn là nguồn thu nhập ổn định, góp phần trang trải cuộc sống gia đình. Có thể nói, công đoạn khử lẫn lúa là một mắt xích quan trọng trong quy trình sản xuất lúa giống. Sự cần cù, tỉ mỉ và trách nhiệm của người nông dân không chỉ giúp đảm bảo chất lượng hạt giống mà còn góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất, hướng tới nền nông nghiệp bền vững. Giữa cái nắng tháng Tư bỏng rát, hình ảnh những người nông dân lặng lẽ cúi mình trên đồng ruộng, cần mẫn nhặt từng bông lúa lẫn là minh chứng rõ nét cho tinh thần lao động bền bỉ, sự tận tâm với nghề. Chính từ những công việc thầm lặng ấy đã góp phần tạo nên những mùa vàng bội thu, mang lại nguồn giống tốt, đảm bảo sinh kế lâu dài cho bà con nông dân địa phương. Nguyễn Ngọc Khánh - Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Nghị Đức

Những năm gần đây, cùng với việc mở rộng diện tích và nâng cao chất lượng sản xuất nông nghiệp, nhiều nông dân tỉnh Lâm Đồng đã thay đổi tư duy canh tác, chuyển từ việc sử dụng thuốc diệt cỏ sang các biện pháp quản lý cỏ dại thân thiện với môi trường, thích ứng với biến đổi khí hậu. Đây được xem là một bước chuyển quan trọng nhằm hướng tới nền nông nghiệp bền vững, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường trong nước và quốc tế. Tổng diện tích gieo trồng của tỉnh đạt khoảng 1.048.663 ha, gồm 425.790 ha cây hàng năm và 622.873 ha cây lâu năm. Trong số này, gần 150.000 ha đã được chứng nhận sản xuất bền vững, tạo nền tảng quan trọng cho việc nâng cao chất lượng nông sản, đáp ứng nhu cầu trong nước và mở rộng xuất khẩu. Để đạt được kết quả này, bên cạnh chính sách hỗ trợ, sự thay đổi trong phương thức sản xuất của người dân đóng vai trò quan trọng. Một trong những chuyển biến rõ nét là giảm dần và tiến tới loại bỏ thuốc diệt cỏ, thay bằng các biện pháp quản lý cỏ dại khoa học. Thực tế cho thấy, nếu xét về chi phí và công lao động, việc sử dụng thuốc diệt cỏ vẫn là giải pháp nhanh và đỡ tốn công. Với 01 ha đất, phun thuốc chỉ cần khoảng 01 công lao động, chi phí khoảng 800.000 đồng, định kỳ khoảng 3 tháng/lần. Trong khi đó, phát cỏ cần 5-6 công lao động/ha, chi phí nhiên liệu khoảng 01 triệu đồng/ha, định kỳ 01-1,5 tháng/lần. Tuy nhiên, hiện nay nhiều nông dân vẫn lựa chọn phương pháp phát cỏ bởi những lợi ích lâu dài đối với đất đai, cây trồng và môi trường. Tại thôn 9, xã Đức An, ông Lưu Như Bính đã áp dụng cách để cỏ phát triển tự nhiên trong vườn nhiều năm nay. Ông chia sẻ: Cỏ không hẳn là có hại, để cỏ tự nhiên giúp giữ ẩm đất, hạn chế xói mòn, cải thiện cấu trúc và giúp đất tơi xốp hơn nên cây phát triển ổn định. Từ khi áp dụng phương pháp này giảm được lượng phân bón hóa học, vào mùa khô vườn vẫn giữ ẩm tốt nên tiết kiệm chi phí tưới và cây trồng phát triển khỏe hơn. Trước đây, thuốc diệt cỏ được sử dụng phổ biến do hiệu quả nhanh và chi phí thấp. Theo thống kê của Tổng hội Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam, giai đoạn 2015 - 2020, mỗi năm nước ta chi từ 500 - 700 triệu USD để nhập khẩu hóa chất bảo vệ thực vật, trong đó 48% là thuốc diệt cỏ, tương đương khoảng 19.000 tấn/năm. Việc sử dụng kéo dài làm gia tăng tồn dư hóa chất trong đất, nước và nông sản, ảnh hưởng đến môi trường và sức khỏe người sản xuất. Trước thực trạng đó, ngành Nông nghiệp khuyến cáo nông dân chuyển sang các biện pháp quản lý cỏ dại thân thiện với môi trường bằng các biện pháp như: Cắt cỏ định kỳ 30 - 45 ngày/lần, giữ lại lớp thảm cỏ thấp để che phủ đất; che phủ gốc bằng cỏ khô, rơm rạ hoặc các vật liệu hữu cơ nhằm giữ ẩm và hạn chế cỏ mọc lại; trồng xen các cây che phủ như lạc dại, cây họ đậu vừa giúp hạn chế cỏ vừa cải tạo đất; đồng thời làm cỏ thủ công hoặc cơ giới kết hợp, tránh làm sạch hoàn toàn để ngăn xói mòn. Gia đình ông Hoàng Văn Phú (thôn 8, xã Nhân Cơ) là một điển hình. Trên diện tích sầu riêng hơn 10 năm tuổi, ông đã loại bỏ hoàn toàn thuốc diệt cỏ, thay bằng cắt cỏ định kỳ và trồng xen. Dù chi phí đầu tư tăng khoảng 1,5 - 2 lần, nhưng nền đất luôn tơi xốp, giữ ẩm tốt trong điều kiện thời tiết nắng nóng, khắc nghiệt như hiện nay, từ đó giúp cây trồng sinh trưởng ổn định. Đặc biệt, sản xuất theo hướng an toàn giúp vườn đủ điều kiện cấp mã số vùng trồng, thuận lợi cho xuất khẩu chính ngạch sang thị trường Trung Quốc. Hiện nay, nông sản Lâm Đồng đã xuất khẩu đến 56 quốc gia và vùng lãnh thổ. Các mặt hàng chủ lực gồm rau, hoa, cà phê, sầu riêng, hồ tiêu và chè. Thị trường truyền thống gồm Đông Bắc Á, Liên minh châu Âu (EU), Bắc Mỹ và các nước tham gia các hiệp định thương mại tự do như CPTPP, EVFTA, RCEP. Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lâm Đồng, toàn tỉnh có gần 150.000 ha cây trồng được chứng nhận sản xuất bền vững; trong đó 23.500 ha đạt tiêu chuẩn GAP và tương đương, 4.000 ha sản xuất hữu cơ, 122.000 ha (chủ yếu cà phê) đạt các chứng nhận RA và 4C. Đồng thời, tỉnh đã cấp gần 950 mã số vùng trồng xuất khẩu với diện tích gần 40.000 ha, chủ yếu là sầu riêng, chanh dây và thanh long. Những chứng nhận này vừa nâng cao giá trị nông sản, vừa mở rộng cơ hội tiếp cận thị trường quốc tế và góp phần tăng thu nhập cho nông dân. Để đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe của thị trường quốc tế, việc kiểm soát tồn dư hóa chất, đặc biệt là từ thuốc diệt cỏ, được chú trọng. Trong bối cảnh nông nghiệp ngày càng hướng tới an toàn, bền vững và thích ứng biến đổi khí hậu, quản lý cỏ dại theo hướng sinh thái được xem là giải pháp quan trọng. Việc thay đổi thói quen sử dụng thuốc diệt cỏ sang quản lý cỏ dại khoa học có thể cần thời gian, nhưng với kết quả tích cực từ thực tiễn, đây là hướng đi tất yếu. Để nhân rộng mô hình, hàng năm Trung tâm Khuyến nông tỉnh đẩy mạnh tuyên truyền, tập huấn kỹ thuật cho nông dân, đồng thời xây dựng và nhân rộng các mô hình quản lý cỏ dại hiệu quả, góp phần xây dựng nền nông nghiệp Lâm Đồng phát triển bền vững, an toàn và nâng cao giá trị nông sản trên thị trường trong nước và quốc tế. Nguyễn Thị Thảo - Trung tâm Khuyến nông tỉnh Lâm Đồng

Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng thủy văn Quốc gia, năm 2026 được dự báo là năm có diễn biến thời tiết phức tạp, tiềm ẩn nhiều hiện tượng cực đoan. Đối với khu vực Tây Nguyên nói chung và Lâm Đồng nói riêng, nắng nóng có xu hướng xuất hiện sớm hơn, cường độ gay gắt và kéo dài hơn so với trung bình nhiều năm, đồng thời lượng mưa phân bố không đều dẫn đến nguy cơ khô hạn, thiếu nước cục bộ từ tháng 4 đến tháng 6/2026. Thực tế sản xuất cho thấy, bước vào giai đoạn cao điểm mùa khô, nhiều diện tích cây trồng chủ lực như cà phê, sầu riêng, hồ tiêu, bơ, thanh long, chanh dây… đã bắt đầu chịu tác động rõ rệt với các hiện tượng héo tạm thời, cháy lá, cây sinh trưởng kém, rụng hoa, quả non và trước nguy cơ bị thiệt hại nặng nề. Khô nóng cũng là điều kiện lý tưởng để các đối tượng dịch hại như nhện đỏ, bọ trĩ, rầy xanh và rệp sáp bùng phát mạnh, tấn công từ cả bên trong lẫn bên ngoài, khiến cây suy kiệt, mất khả năng phục hồi, thậm chí chết hàng loạt. Nếu không có biện pháp chăm sóc kịp thời và phù hợp, cây trồng rất dễ rơi vào trạng thái “stress hạn”, suy giảm sinh trưởng, khó phục hồi và ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất, chất lượng nông sản. Trước bối cảnh thời tiết ngày càng khắc nghiệt, việc chủ động áp dụng đồng bộ các giải pháp kỹ thuật là yếu tố then chốt giúp cây trồng vượt qua giai đoạn khô hạn, duy trì sức sống và ổn định sản xuất. Giải pháp chăm sóc cây trồng trong điều kiện nắng nóng, khô hạn Thứ nhất, quản lý nguồn nước tưới khoa học và tiết kiệm: Nước là yếu tố sống còn, cần được ưu tiên tập trung cho các vườn đang nuôi quả non hoặc cây mới trồng. Khuyến khích áp dụng các phương pháp tưới tiên tiến như nhỏ giọt hoặc phun mưa tại gốc để đưa nước trực tiếp đến vùng rễ, giúp giảm thất thoát do bay hơi và tiết kiệm từ 40-60% lượng nước so với tưới tràn truyền thống. Nên tưới vào lúc sáng sớm hoặc chiều mát, duy trì độ ẩm đất ổn định ở mức 60-70%, tuyệt đối tránh tình trạng để đất khô kiệt rồi mới tưới đẫm gây sốc sinh lý, nứt thân hoặc rụng quả hàng loạt. Khi có các đợt nắng nóng cực đoan, có thể áp dụng tưới phun nhẹ lên tán lá để hạ nhiệt độ.  Thứ hai, chú trọng nền tảng dinh dưỡng hữu cơ và bón phân cân đối: Đây là giải pháp cốt lõi để tăng sức đề kháng cho cây từ bên trong. Trong điều kiện khô hạn, cần đặc biệt tăng cường sử dụng phân hữu cơ, hữu cơ vi sinh nhằm cải thiện cấu trúc đất, giúp đất tơi xốp, từ đó nâng cao khả năng giữ nước (giữ ẩm) và thúc đẩy hoạt động của hệ vi sinh vật có lợi. Việc kết hợp phân hữu cơ hoai mục với các chế phẩm sinh học (như nấm đối kháng Trichoderma) sẽ tạo ra “hệ thống miễn dịch” tự nhiên, bảo vệ bộ rễ khỏi các tác nhân nấm bệnh gây thối rễ khi cây bị suy yếu do stress nhiệt. Bên cạnh đó, cần kiểm soát chặt chẽ việc bón phân đạm để tránh kích thích cây ra lá non làm tăng nhu cầu tiêu thụ nước. Thay vào đó, tăng cường bón Kali, Lân và các nguyên tố trung - vi lượng (Canxi, Magie, Silic, Bo) giúp làm dày lá, cứng cây, giảm thoát hơi nước và tăng sức chịu hạn. Có thể linh hoạt sử dụng thêm phân bón lá chứa axit amin hoặc chất điều hòa sinh trưởng để giúp cây giảm stress sinh lý và phục hồi nhanh chóng. Thứ ba, duy trì thảm thực vật và che phủ giữ ẩm (tủ gốc) cho đất: Đây là biện pháp đặc biệt quan trọng để điều hòa vi khí hậu vườn cây trong mùa khô. Trước hết, tuyệt đối không làm sạch cỏ hoàn toàn mà chỉ cắt thấp để duy trì một “lớp đệm xanh” hay thảm thực vật tự nhiên trên mặt đất. Lớp thảm cỏ này có tác dụng cực kỳ lớn trong việc giảm bức xạ nhiệt phản xạ từ mặt đất lên tán lá, từ đó hạn chế hiện tượng cháy lá và rụng chùm hoa, quả. Mô hình ứng dụng công nghệ tưới phun mưa tại gốc thích ứng biến đổi khí hậu trên cây Sầu riêng tại xã Quảng Tín Đặc biệt, tận dụng tối đa các vật liệu hữu cơ, phụ phẩm nông nghiệp sẵn có (như rơm rạ, cỏ khô, xác bã thực vật, vỏ cà phê...) để che phủ quanh gốc. Lớp phủ hữu cơ này đóng vai trò như một màng cách nhiệt, giúp giảm thiểu tối đa sự bốc thoát hơi nước, hạ và ổn định nhiệt độ đất, đồng thời duy trì độ ẩm thường xuyên để tạo môi trường thuận lợi nhất cho bộ rễ cám phát triển trong những ngày nắng nóng gay gắt. Trong quá trình thực hiện tủ gốc, lưu ý rải lớp phủ với độ dày vừa phải từ 10-20 cm và bắt buộc phải cách cổ rễ từ 15-20 cm. Việc để khoảng trống thông thoáng ở cổ rễ sẽ giúp ngăn ngừa nấm bệnh sinh sôi và tấn công vùng rễ khi độ ẩm cục bộ tăng cao. Thứ tư, cắt tỉa cành hợp lý để tiết giảm tiêu hao nước: Chủ động cắt tỉa cành, tạo tán thông thoáng, loại bỏ ngay các cành vô hiệu và chồi vượt nhằm giảm diện tích thoát hơi nước, tập trung dinh dưỡng nuôi các bộ phận quan trọng của cây. Đặc biệt, đối với những cây đang mang quá nhiều quả, cần tỉa bớt quả để tránh tình trạng cây bị suy kiệt trong điều kiện thiếu nước kéo dài. Thứ năm, tăng cường phòng trừ dịch hại tổng hợp: Trong điều kiện khô nóng, cây trồng bị suy yếu sẽ rất dễ bị các đối tượng chích hút tấn công. Do đó, người dân cần thường xuyên thăm vườn, phát hiện và xử lý sớm các đối tượng dịch hại thường bùng phát mạnh trong mùa khô như nhện đỏ, bọ trĩ, rầy xanh, rệp sáp, mọt đục cành. Khi xử lý, nên ưu tiên sử dụng các chế phẩm sinh học, thuốc bảo vệ thực vật có nguồn gốc sinh học và thực hiện phun vào thời điểm mát mẻ trong ngày (sáng sớm hoặc chiều mát) để nâng cao hiệu quả phòng trừ cũng như đảm bảo an toàn cho hệ sinh thái. Về lâu dài, trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng gay gắt, việc áp dụng đồng bộ các giải pháp kỹ thuật, đặc biệt là củng cố nền tảng dinh dưỡng hữu cơ và bảo vệ thảm thực vật, không chỉ giúp cây trồng “vượt hạn” thành công mà còn cải tạo hệ sinh thái đất. Đây là hướng đi mang tính chiến lược, giúp ngành nông nghiệp Lâm Đồng thích ứng hiệu quả với thiên tai, đảm bảo phát triển bền vững và mang lại hiệu quả kinh tế cao cho người nông dân trong năm 2026 và những năm tiếp theo.                                Nguyễn Thắm - Trung tâm Khuyến nông tỉnh Lâm Đồng

Trong những năm gần đây, sản xuất nông nghiệp đang đối mặt với nhiều khó khăn do biến động giá vật tư đầu vào và tác động của thời tiết cực đoan. Toàn tỉnh Lâm Đồng hiện có tổng diện tích gieo trồng đạt khoảng 1.048.663 ha, trong đó 425.790 ha cây hàng năm và 622.873 ha cây lâu năm. Nhiều loại cây trồng chủ lực chiếm diện tích lớn như: Cà phê 328.650 ha, điều 50.215 ha, hồ tiêu 37.193 ha, cao su 75.381 ha và sầu riêng gần 43.000 ha. Đáng chú ý, gần 150.000 ha đã được chứng nhận sản xuất bền vững, tạo nền tảng quan trọng để nâng cao chất lượng nông sản, đáp ứng nhu cầu tiêu thụ trong nước và mở rộng xuất khẩu. Tuy nhiên, từ đầu năm 2026 đến nay, giá các loại vật tư nông nghiệp có xu hướng tăng mạnh. So với thời điểm tháng 01 - 02/2026, khi giá xăng dầu chưa tăng, thuốc bảo vệ thực vật tăng bình quân khoảng 10 - 15%, phân bón tăng khoảng 17 - 20%. Dự báo trong nửa cuối năm 2026, chi phí sản xuất nông nghiệp có thể tăng thêm từ 3 - 5%. Bên cạnh đó, những bất ổn về địa chính trị trên thế giới có thể làm chi phí vận chuyển tăng từ 20 - 50%, gây áp lực lớn đối với các mặt hàng có biên lợi nhuận thấp như cà phê nhân, hồ tiêu,… Ngoài yếu tố chi phí đầu vào, sản xuất nông nghiệp còn chịu tác động của biến đổi khí hậu. Hiện tượng El Nino gây khô hạn kéo dài hoặc mưa trái mùa vào thời điểm trổ bông có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến các loại cây trồng nhạy cảm như cà phê, sầu riêng, hồ tiêu, bơ, chanh dây. Dự báo thời gian tới, nguy cơ thiên tai, bão, ngập úng cục bộ vào cuối năm có thể làm giảm sản lượng rau màu, cây ăn quả. Trước bối cảnh đó, việc chăm sóc cây trồng hợp lý, sử dụng vật tư tiết kiệm và hiệu quả là giải pháp quan trọng giúp nông dân giảm chi phí, duy trì năng suất và nâng cao hiệu quả sản xuất. Áp dụng các giải pháp: Thảm cỏ, trồng trên cây trụ sống, chứng nhận hữu cơ và liên kết tiêu thụ để nâng cao hiệu quả, chất lượng hồ tiêu tại hộ ông Lưu Thanh Bình ở thôn 9, xã Đức An Giải pháp chăm sóc cây trồng khi giá vật tư tăng cao Thứ nhất, sử dụng phân bón hợp lý, tiết kiệm và cân đối: Nông dân cần áp dụng nguyên tắc “4 đúng” (đúng loại, đúng nồng độ/liều lượng, đúng thời điểm, đúng phương pháp). Tăng cường sử dụng phân hữu cơ, phân vi sinh, tận dụng phụ phẩm nông nghiệp như vỏ cà phê, phân chuồng ủ hoai để cải tạo đất, giảm phụ thuộc vào phân bón hóa học. Đồng thời, áp dụng bón phân theo nhu cầu dinh dưỡng từng giai đoạn sinh trưởng của cây trồng nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng phân bón. Thứ hai, tăng cường các biện pháp canh tác bền vững: Áp dụng các kỹ thuật như che phủ gốc, trồng cây che bóng, tưới nước tiết kiệm (tưới nhỏ giọt, tưới phun mưa), quản lý cỏ dại hợp lý giúp giữ ẩm cho đất, hạn chế rửa trôi dinh dưỡng và giảm chi phí sản xuất. Đối với cây lâu năm như cà phê, hồ tiêu, sầu riêng, cần chú trọng tỉa cành, tạo tán, vệ sinh vườn cây để hạn chế sâu bệnh và nâng cao năng suất. Thứ ba, chủ động phòng trừ sâu bệnh hại theo hướng an toàn, hiệu quả: Tăng cường theo dõi diễn biến sâu bệnh trên đồng ruộng, áp dụng biện pháp quản lý dịch hại tổng hợp (IPM), ưu tiên sử dụng thuốc sinh học, thảo mộc và các chế phẩm sinh học nhằm giảm chi phí và bảo vệ môi trường. Chỉ sử dụng thuốc bảo vệ thực vật khi thật sự cần thiết và tuân thủ đúng hướng dẫn kỹ thuật. Thứ tư, chủ động nguồn nước tưới và phòng chống hạn: Rà soát, nạo vét hệ thống kênh mương nội đồng, tích trữ nước trong ao hồ, bể chứa; sử dụng các biện pháp tưới tiết kiệm nhằm đảm bảo đủ nước cho cây trồng trong điều kiện thời tiết khô hạn kéo dài. Thứ năm, tăng cường liên kết sản xuất và ứng dụng khoa học kỹ thuật: Đẩy mạnh ứng dụng cơ giới hóa, chuyển đổi số trong sản xuất nông nghiệp; tham gia các mô hình sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP hoặc các chương trình chứng nhận bền vững để nâng cao giá trị sản phẩm và khả năng tiêu thụ trên thị trường. Ngoài các giải pháp về kỹ thuật trên, ngành Nông nghiệp và Môi trường cần tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra hoạt động sản xuất, kinh doanh vật tư nông nghiệp; khuyến cáo nông dân sử dụng vật tư tiết kiệm, hiệu quả và lựa chọn sản phẩm có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng, đảm bảo chất lượng theo quy định. Trong bối cảnh giá vật tư nông nghiệp tăng cao và thời tiết diễn biến phức tạp, việc áp dụng đồng bộ các giải pháp kỹ thuật, quản lý chi phí hợp lý và sản xuất theo hướng bền vững sẽ là yếu tố then chốt giúp người nông dân duy trì hiệu quả sản xuất, nâng cao thu nhập và phát triển nông nghiệp ổn định trong thời gian tới. Nguyễn Thị Thảo  - Trung tâm Khuyến nông tỉnh Lâm Đồng

Nối tiếp lộ trình cam kết giảm phát thải khí nhà kính, ngày 18/3/2026, UBND tỉnh Lâm Đồng chính thức ban hành Kế hoạch hành động triển khai Đề án “Sản xuất giảm phát thải lĩnh vực trồng trọt giai đoạn 2025-2035, tầm nhìn đến 2050”. Đây không chỉ là bước đi chiến lược nhằm bảo vệ hệ sinh thái, mà còn mở ra “cánh cửa” giúp nông sản địa phương vượt qua các rào cản kỹ thuật ngày càng khắt khe, từng bước khẳng định vị thế trên thị trường quốc tế.