Trong những năm gần đây, việc luân canh cây trồng ngắn ngày trên diện tích đất lúa đang trở thành hướng đi phù hợp tại nhiều địa phương. Thay vì tiếp tục canh tác lúa với năng suất thấp, chi phí sản xuất cao và lợi nhuận không ổn định, nhiều hộ dân đã mạnh dạn chuyển sang trồng sen, bước đầu mang lại hiệu quả kinh tế tích cực và cải thiện đời sống.
Nông dân xã Hồng Sơn, tỉnh Lâm Đồng đã mạnh dạn đưa vào sản xuất các loại cây trồng lợi thế trên chân ruộng sản xuất theo phương thức luân canh “sen - lúa” hoặc ngược lại đã mang lại nguồn thu nhập ổn định. Không dừng lại ở các loại cây trồng truyền thống, hiện nay nhiều nông dân ở thôn Liêm An, xã Hồng Sơn đã mạnh dạn đầu tư trồng sen trên diện tích đất lúa, góp phần nâng cao thu nhập và đa dạng hóa sản xuất nông nghiệp của địa phương.
Vườn sen hộ ông Lê Xuân Sang tại thôn Liêm An, xã Hồng Sơn
Trước đây 5 năm, một số hộ dân ở xã Hồng Sơn trồng cây sen ở diện tích nhỏ đủ để phục vụ sinh hoạt gia đình và góp phần làm đẹp cảnh quan môi trường xung quanh. Nhưng từ năm 2025 đến nay, sản phẩm hạt sen tươi và khô được thương lái thu mua với giá dao động từ 20.000 - 40.000 đồng/kg. Theo người dân nơi đây, với 01 ha sen mang lại hiệu quả kinh tế cao gấp 2 - 3 lần so với trồng lúa nước. Nhận thấy hiệu quả kinh tế từ cây sen, nhiều hộ nông dân xã Hồng Sơn đã mạnh dạn chuyển đổi luân canh trồng sen trên đất lúa.
Cây sen khá phù hợp với điều kiện khí hậu và thổ nhưỡng tại địa phương, ít sâu bệnh và không tốn nhiều công chăm sóc. Cây sen từ khi xuống giống đến khi thu hoạch lứa đầu tiên khoảng 3 tháng. Sau đó, sen cho thu hoạch định kỳ 3 ngày/lần, trung bình mỗi lần thu khoảng 20 kg/sào sen đài tùy theo tình hình sinh trưởng. Sản phẩm được thương lái thu mua ổn định.
Ông Lê Xuân Sang ở thôn Liêm An, xã Hồng Sơn cho biết, vài năm trước, gia đình ông trồng lúa với diện tích 1,2 ha, mỗi năm trồng 3 vụ nhờ thuận lợi nước tưới. Nhưng thời gian gần đây, giá lúa thấp, trong khi chi phí đầu tư tăng nên ông quyết định chuyển sang trồng sen vì đầu tư ít hơn cho lợi nhuận cao hơn, sau khi trồng 3 tháng, sen cho thu hoạch, mỗi năm 3 - 4 vụ, thu lợi nhuận từ 5 - 7 triệu đồng/sào/vụ. Vào vụ nghịch, giá bán hạt sen tươi trên 40.000 đồng/kg nên lãi cao, vào chính vụ (bắt đầu từ cuối tháng 3 dương lịch), giá hạt sen tươi khoảng 17.000 - 20.000 đồng/kg, nhưng năng suất cao nên vẫn có lãi.
Theo đánh giá của địa phương, việc luân canh trồng lúa và trồng sen không chỉ giúp nhiều hộ dân xã Hồng Sơn nâng cao thu nhập mà còn mở ra hướng sản xuất mới phù hợp với điều kiện địa phương. Nếu được định hướng phát triển bài bản, gắn với liên kết tiêu thụ và chế biến sản phẩm, cây sen hứa hẹn sẽ trở thành cây trồng mang lại giá trị kinh tế bền vững cho người dân nơi đây.
Bên cạnh đó, việc luân canh trồng sen trên đất lúa là giải pháp nâng cao hiệu quả kinh tế trên cùng đơn vị diện tích sản xuất, nâng cao thu nhập cho các hộ gia đình, đặc biệt ở các vùng đất lúa kém hiệu quả. Đồng thời sen cũng là cây trồng cạn, ngắn ngày, có thể sản xuất luân canh với các loại cây trồng khác nhưng không phá vỡ cấu trúc sản xuất nông nghiệp. Hơn nữa, việc trồng sen luân canh với lúa sẽ góp phần cải tạo đất, giảm sâu bệnh, tăng năng suất cây trồng, giúp cho cây lúa sau này phát triển tốt hơn.
Quỳnh Long - Trung tâm Khuyến nông tỉnh Lâm Đồng