Chuyển đổi số (CĐS) đang lan tỏa mạnh mẽ trên mọi lĩnh vực và là xu thế tất yếu trong giai đoạn hiện nay. Trong đó, lĩnh vực nông nghiệp cũng đang có những bước chuyển mình rõ nét. Người nông dân đã chủ động ứng dụng công nghệ số để nâng cao năng suất, chất lượng và giá trị nông sản.
Khi nông dân chủ động làm chủ công nghệ
Nếu trước đây, hoạt động canh tác nông nghiệp chủ yếu dựa vào kinh nghiệm thì hiện tại nhiều nông dân đã quen với việc ứng dụng khoa học, công nghệ vào sản xuất.
Cánh đồng dưới chân núi lửa Nâm B’lang có diện tích khoảng 700 ha, trong đó có hơn 500 ha trồng lúa nước, đưa xã Buôn Choáh trở thành “vựa lúa” lớn nhất tỉnh Đắk Nông (cũ) nay là xã Nam Đà, tỉnh Lâm Đồng. Từ năm 2023, người dân trên địa bàn xã đã sử dụng máy bay không người lái để chăm sóc lúa, giúp nông dân tiết kiệm được nhân lực, thời gian và hạn chế tiếp xúc với thuốc bảo vệ thực vật.
Trên nhiều cánh đồng, dấu chân người nông dân gần như không còn hiện diện trên mặt ruộng. Gia đình anh Nguyễn Tiến Đại (thôn Cao Sơn, xã Nam Đà, tỉnh Lâm Đồng) hiện đang canh tác 3,9 ha lúa. Theo anh Đại, trước đây, nông dân làm ruộng chủ yếu lấy công làm lời, sử dụng sức người nhiều nên khá vất vả. Tuy nhiên, giờ đây, gia đình anh và nhiều nông dân tại địa phương đều thuê Drone để gieo sạ, phun xịt thuốc, bón phân. Làm ruộng bây giờ không còn tốn nhiều sức như trước đây. Nhờ công nghệ phát triển nên nông dân chỉ cần mang giống, vật tư đến ruộng là có người điều khiển máy bay không người lái gieo sạ, xịt thuốc thay sức người. Anh Đại chia sẻ.
Bà con nông dân sử dụng máy bay không người lái phun thuốc và chăm sóc cánh đồng lúa
Theo một số nông dân, sử dụng Drone để sạ lúa, rải phân và phun thuốc bảo vệ thực vật giúp rút ngắn thời gian phun thuốc trên cùng một diện tích. Sử dụng dung lượng ít, tránh lãng phí thuốc bảo vệ thực vật góp phần giảm chi phí sản xuất, hạn chế tiếp xúc trực tiếp thuốc bảo vệ thực vật, bảo vệ sức khỏe nông dân và môi trường xung quanh. Bên cạnh đó, lượng thuốc khi ra khỏi đầu phun có kích cỡ rất nhỏ, mịn, phân bổ đều trên bề mặt ruộng do đường bay của Drone được lập trình sẵn, không chồng lấn lên nhau và mang lại hiệu quả cao trong canh tác. Drone 3 trong 1 mang lại hiệu quả rất tốt, giảm được 50% lượng giống gieo sạ. Nếu như trước đây sử dụng phương pháp thủ công sạ 15 - 17 kg lúa giống/sào ruộng (1.000m2), thì hiện nay với Drone chỉ sạ mỗi sào từ 10 - 12 kg lúa giống/sào. Ngoài ra, khi phun phân thuốc bằng Drone sẽ đều và nhanh hơn so với phương pháp phun xịt thủ công truyền thống. Đồng thời, lượng phân bón và hóa chất đầu vào giảm từ 20 - 30%, chi phí lao động thời vụ giảm từ 20 - 40%. Tiết kiệm thuốc bảo vệ thực vật và nước tưới. Công nghệ phun sương áp lực cao giúp thuốc bám đều hơn, giảm lượng thuốc sử dụng từ 20 - 30%.
Bên cạnh những lợi ích hiệu quả của Drone mang lại thì cũng có một số nhược điểm như chi phí ban đầu cao, phù hợp với những vùng có diện tích lớn, phụ thuộc vào điều kiện thời tiết.
Chuyển đổi số trong nông nghiệp hiện nay đóng vai trò là động lực và chiến lược cốt lõi thúc đẩy sự phát triển bền vững của toàn ngành. Không chỉ áp dụng công nghệ để tạo ra giá trị gia tăng cho nền kinh tế, quá trình chuyển đổi số còn giúp họ tiếp cận, cập nhật hàng loạt tri thức mới về kỹ thuật canh tác, quản lý sản xuất, tiêu chuẩn chất lượng và thị trường tiêu thụ. Việc tiếp cận thông tin chính xác, kịp thời sẽ thay đổi hoàn toàn cách nghĩ và cách làm của nông dân, giúp họ từ bỏ các thói quen canh tác truyền thống lỗi thời, thay vào đó áp dụng các phương pháp hiện đại, hiệu quả và thân thiện với môi trường. Việc nông dân sẵn sàng thay đổi, chấp nhận những tiến bộ khoa học kỹ thuật sẽ giúp họ hòa nhịp hoàn toàn cùng xu thế phát triển chung của đất nước, không bị tụt hậu trong quá trình hiện đại hóa nông nghiệp và hội nhập quốc tế.
Để chuyển đổi số trong nông nghiệp thành công, các bên liên quan phải hợp tác cùng nhau. Theo đó, cần dựa trên sự phát triển liên kết theo chuỗi ngang và dọc, hình thành phương thức mới và các mạng lưới hợp tác, kết nối giữa các đơn vị trong ngành và ngoài ngành, tạo ra nông nghiệp kết nối và chia sẻ, gắn chặt với thương mại số.
Trịnh Đình Thâng - Trung tâm Khuyến nông tỉnh Lâm Đồng