Trong bối cảnh chi phí sản xuất gia tăng và yêu cầu thị trường ngày càng khắt khe, chuyển đổi số đang trở thành giải pháp quan trọng để nâng cao hiệu quả nông nghiệp. Tại Lâm Đồng, việc ứng dụng công nghệ số vào canh tác đã giúp giảm đáng kể chi phí nhân công, vật tư, đồng thời nâng cao năng suất và giá trị nông sản. Từ thực tiễn nhiều mô hình sản xuất, có thể thấy chuyển đổi số đang từng bước thay đổi phương thức canh tác, hướng đến nền nông nghiệp hiện đại, bền vững.
Điển hình, gia đình anh Nguyễn Văn Thắm ở xã Hiệp Thạnh đã mạnh dạn ứng dụng các thiết bị hiện đại vào sản xuất. Nhờ hệ thống tưới nước kết hợp bón phân và phun thuốc tự động, chi phí nhân công giảm tới 70%. Thay vì phải thuê lao động tưới, phun thủ công, vừa tốn kém vừa ảnh hưởng sức khỏe, nay anh chỉ cần vài thao tác trên điện thoại thông minh để điều khiển toàn bộ quá trình chăm sóc vườn cây. Ngay cả khi không có mặt tại vườn, anh vẫn có thể theo dõi và vận hành hệ thống từ xa thông qua kết nối internet. Việc định lượng chính xác nước, phân bón và thuốc bảo vệ thực vật không chỉ tiết kiệm chi phí, thời gian mà còn giúp quy trình chăm sóc được thực hiện đồng bộ, nâng cao rõ rệt năng suất và chất lượng nông sản.
Anh Nguyễn Văn Thắm ở xã Hiệp Thạnh vận hành hệ thống tưới tự động cho vườn cây
Không chỉ rau, hoa, nhiều loại trái cây đặc sản của Đà Lạt như dâu tây, atiso cũng đang được nông hộ tích cực ứng dụng chuyển đổi số trong canh tác. Tại vườn dâu tây của anh Nguyễn Tuấn Dũng, phường Lâm Viên - Đà Lạt, mô hình vừa sản xuất thương phẩm, vừa kết hợp đón khách tham quan, trải nghiệm, đặt ra yêu cầu cao về chất lượng và an toàn sản phẩm.
Để đáp ứng yêu cầu đó, anh Dũng đã ứng dụng hệ thống tưới thông minh, tự động hóa toàn bộ quy trình chăm sóc. Nhờ kiểm soát chặt chẽ lượng nước, phân bón và thuốc bảo vệ thực vật, vườn dâu không chỉ tiết kiệm chi phí mà còn hạn chế tối đa dư lượng trên sản phẩm, đảm bảo an toàn cho người tiêu dùng.
Anh Nguyễn Tuấn Dũng (áo trắng), phường Lâm Viên - Đà Lạt chia sẻ kinh nghiệm ứng dụng chuyển đổi số trong sản xuất dâu tây
Hiện nay, Lâm Đồng tiếp tục khẳng định vai trò là địa phương đi đầu trong phát triển nông nghiệp công nghệ cao. Diện tích sản xuất ứng dụng công nghệ cao đạt trên 107.000 ha, chiếm khoảng 10% diện tích canh tác; toàn tỉnh đã công nhận 16 vùng và 9 doanh nghiệp nông nghiệp công nghệ cao. Giá trị sản phẩm bình quân đạt khoảng 195 triệu đồng/ha, cho thấy hiệu quả rõ nét của việc ứng dụng tiến bộ kỹ thuật và công nghệ số trong sản xuất.
Không chỉ dừng ở khâu sản xuất, chuyển đổi số còn được chú trọng trong chế biến và tiêu thụ nông sản. Toàn tỉnh hiện có hơn 500 cơ sở sơ chế, đóng gói với sản lượng khoảng 1,53 triệu tấn/năm. Việc từng bước đầu tư dây chuyền hiện đại đã góp phần nâng cao giá trị sản phẩm, giảm tổn thất sau thu hoạch và ổn định đầu ra. Đến năm 2025, tỷ lệ nông sản qua chế biến đạt khoảng 24,4%, cho thấy ngành chế biến đang từng bước được quan tâm đầu tư, phát triển.
Để tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số trong lĩnh vực nông nghiệp, thời gian tới, Lâm Đồng chú trọng hỗ trợ nông dân ứng dụng công nghệ vào sản xuất, tạo sức lan tỏa trong thực tiễn và hướng đến phát triển bền vững.
Trọng tâm là triển khai các mô hình cụ thể như thí điểm IoT trong giám sát khí hậu, sâu bệnh, thời tiết; xây dựng trạm quan trắc; hướng dẫn sử dụng phần mềm quản lý trang trại, nhật ký sản xuất điện tử. Đồng thời, đưa thiết bị bay không người lái (drone) vào phun thuốc, góp phần giảm tổn thất sau thu hoạch xuống dưới 10%.
Cùng với đó, công tác tập huấn, chuyển giao công nghệ tiếp tục được đẩy mạnh cho đội ngũ công chức, viên chức và người sản xuất; tăng cường tuyên truyền, nhân rộng các mô hình hiệu quả với mức thu nhập bình quân đạt 250-500 triệu đồng/ha/năm ở nhiều mô hình rau, hoa tại khu vực Đà Lạt, sầu riêng tại Đạ Huoai.
Bên cạnh chuyển đổi số, tỉnh cũng chú trọng phát triển nông nghiệp sinh thái, tuần hoàn; đẩy mạnh tái chế phụ phẩm như vỏ cà phê, rơm rạ thành phân bón, năng lượng sinh học, hướng tới kinh tế xanh.
Với các giải pháp đồng bộ, Lâm Đồng đang từng bước hiện thực hóa mục tiêu xây dựng nền nông nghiệp “sinh thái - hiện đại - thông minh”, phấn đấu đạt giá trị sản xuất bình quân khoảng 250 triệu đồng/ha/năm vào năm 2030. Không chỉ nâng cao hiệu quả sản xuất, chuyển đổi số còn mở ra nhiều cơ hội để gia tăng giá trị nông sản, nâng cao năng lực cạnh tranh và thu hút đầu tư. Qua đó, Lâm Đồng tiếp tục khẳng định vai trò tiên phong, hướng tới trở thành trung tâm nông nghiệp công nghệ cao hàng đầu cả nước.
Bùi Hằng - Trung tâm Khuyến nông tỉnh Lâm Đồng