Trong bối cảnh ngành nông nghiệp đang chuyển mạnh từ tư duy sản xuất sang phát triển kinh tế nông nghiệp, mô hình Tổ khuyến nông cộng đồng (KNCĐ) ngày càng khẳng định vai trò là “cánh tay nối dài” của ngành nông nghiệp tại cơ sở. Với đặc điểm gần dân, sát thực tiễn, các Tổ KNCĐ không chỉ hỗ trợ chuyển giao kỹ thuật mà còn góp phần kết nối sản xuất, tiêu thụ và nâng cao năng lực cho nông dân.
Là địa phương có nền nông nghiệp công nghệ cao đứng đầu cả nước, tỉnh Lâm Đồng đã sớm quan tâm củng cố và nâng cao chất lượng hoạt động của các Tổ KNCĐ theo hướng chuyên nghiệp, phù hợp với yêu cầu phát triển nông nghiệp hiện đại.
Theo Văn bản số 7831/SNNMT-KN ban hành tháng 12/2025 của Sở Nông nghiệp và Môi trưởng tỉnh Lâm Đồng về việc củng cố, kiện toàn các Tổ KNCĐ cấp xã, đến hết tháng 6/2026 toàn tỉnh Lâm Đồng đã thành lập được 59 tổ KNCĐ tại 59 xã, phường trên tổng số 124 xã, phường, đặc khu. Thành phần tham gia khá đa dạng, gồm lãnh đạo UBND xã phụ trách nông nghiệp, cán bộ, viên chức nông nghiệp cấp xã, đại diện các đoàn thể, hợp tác xã, doanh nghiệp và nông dân sản xuất giỏi tại địa phương.
Theo Bộ tiêu chí quốc gia về xây dựng nông thôn mới, việc thành lập và duy trì hoạt động hiệu quả của Tổ KNCĐ là một trong những nội dung quan trọng, góp phần thực hiện tiêu chí về tổ chức sản xuất, nâng cao thu nhập và phát triển kinh tế nông thôn theo hướng hiện đại, bền vững. Vì vậy, UBND các xã cần tiếp tục quan tâm, thành lập, củng cố kiện toàn và đẩy mạnh các hoạt động Tổ KNCĐ.
Thành viên Tổ KNCĐ xã Đông Giang tham gia công tác tiêm phòng cho bà con nông dân trong xã
Thời gian qua, các Tổ KNCĐ đã triển khai nhiều hoạt động thiết thực, tập trung hỗ trợ phát triển các ngành hàng chủ lực của tỉnh như cà phê, rau, hoa công nghệ cao, cây ăn quả... Trong đó, nổi bật là việc hướng dẫn nông dân tái canh cà phê bền vững, áp dụng quy trình sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, hữu cơ; đồng thời tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp, hợp tác xã và nông hộ nhằm hình thành chuỗi giá trị nông sản ổn định.
Bên cạnh vai trò chuyển giao kỹ thuật, các Tổ KNCĐ còn từng bước hỗ trợ nông dân tiếp cận công nghệ số trong sản xuất nông nghiệp như quản lý canh tác, theo dõi dịch bệnh, sử dụng nền tảng trực tuyến để trao đổi thông tin và quảng bá sản phẩm. Trong điều kiện biến đổi khí hậu ngày càng phức tạp, các Tổ KNCĐ đã phát huy hiệu quả vai trò hỗ trợ người dân ứng phó với nắng nóng, khô hạn, dịch bệnh trên cây trồng, vật nuôi; hướng dẫn kỹ thuật trực tiếp tại hiện trường, giúp giảm thiểu thiệt hại trong sản xuất.
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, hoạt động của các Tổ KNCĐ trên địa bàn tỉnh vẫn còn một số khó khăn, hạn chế. Trong đó, lớn nhất là vấn đề cơ chế chính sách để duy trì các hoạt động. Hiện nay, nhiều tổ hoạt động chủ yếu dựa trên tinh thần tự nguyện, chưa có chế độ hỗ trợ, phụ cấp ổn định hoặc nguồn kinh phí lâu dài để duy trì hoạt động thường xuyên.
Ngoài ra, năng lực của một số thành viên tổ chưa đồng đều, đặc biệt trong các lĩnh vực tư vấn thị trường, chuyển đổi số, xúc tiến thương mại hay xây dựng thương hiệu nông sản. Hoạt động của nhiều tổ vẫn chủ yếu tập trung vào kỹ thuật sản xuất truyền thống, chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu phát triển kinh tế nông nghiệp trong giai đoạn mới.
Để nâng cao hiệu quả hoạt động của các Tổ KNCĐ giai đoạn 2026 - 2030, tỉnh Lâm Đồng xác định tập trung vào một số định hướng trọng tâm sau:
Trước hết là đẩy mạnh chuyên nghiệp hóa đội ngũ KNCĐ thông qua đào tạo, tập huấn kỹ thuật mới và kỹ năng tư vấn kinh tế nông nghiệp. Mục tiêu không chỉ dừng ở việc “dạy kỹ thuật”, mà hướng tới hỗ trợ nông dân toàn diện từ quản trị hợp tác xã, tư vấn xây dựng chuỗi liên kết, marketing nông sản đến truy xuất nguồn gốc sản phẩm.
Song song đó, tỉnh chú trọng thúc đẩy chuyển đổi số trong hoạt động khuyến nông thông qua xây dựng kho học liệu số, video kỹ thuật và tăng cường ứng dụng các nền tảng mạng xã hội như Zalo, Facebook để hỗ trợ nông dân nhanh chóng, kịp thời. Việc ứng dụng công nghệ trong giám sát dịch bệnh, tưới tiết kiệm, quản lý tài nguyên và sản xuất thông minh cũng sẽ được ưu tiên triển khai rộng rãi.
Định hướng phát triển nông nghiệp bền vững, giảm phát thải cũng được xác định là nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới. Theo đó, các Tổ KNCĐ sẽ tăng cường hỗ trợ phát triển các mô hình nông nghiệp hữu cơ, nông nghiệp tuần hoàn, giảm phát thải khí nhà kính; đồng thời nhân rộng các mô hình kinh tế dưới tán rừng như trồng dược liệu, nấm linh chi đỏ,... tại các địa phương có điều kiện phù hợp nhằm đa dạng sinh kế cho người dân.
Bên cạnh đó, việc xã hội hóa hoạt động khuyến nông sẽ được khuyến khích nhằm tạo nguồn lực duy trì hoạt động của các tổ. Các Tổ KNCĐ có thể tham gia cung cấp một số dịch vụ như tư vấn kỹ thuật, liên kết tiêu thụ sản phẩm, hỗ trợ thiết kế nhà kính hoặc phát triển du lịch canh nông phù hợp với điều kiện thực tế tại địa phương.
Có thể khẳng định, các Tổ KNCĐ đang từng bước trở thành điểm tựa quan trọng của nông dân trong quá trình phát triển sản xuất hiện đại và bền vững. Tuy nhiên, để mô hình này phát huy hiệu quả lâu dài, cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế vận hành, chính sách hỗ trợ kinh phí và nâng cao năng lực cho đội ngũ tham gia.
Với sự quan tâm của ngành nông nghiệp cùng những định hướng phù hợp, các Tổ KNCĐ tại Lâm Đồng được kỳ vọng sẽ trở thành lực lượng nòng cốt thúc đẩy chuyển đổi nông nghiệp theo hướng hiện đại, xanh, bền vững; góp phần đưa Lâm Đồng tiếp tục khẳng định vị thế là trung tâm nông nghiệp công nghệ cao của cả nước./.
Bùi Hằng - Trung tâm Khuyến nông tỉnh Lâm Đồng