Trước những thách thức về an toàn thực phẩm, kháng sinh và chi phí chăn nuôi ngày càng gia tăng, ngành chăn nuôi Việt Nam nói chung và tỉnh Lâm Đồng nói riêng đang chuyển hướng chăn nuôi theo hướng an toàn sinh học, bền vững. Một trong những giải pháp được nhiều hộ chăn nuôi và trang trại áp dụng hiện nay là sử dụng men tỏi, một chế phẩm sinh học lên men từ tỏi. Không chỉ giúp tăng sức đề kháng, men tỏi còn góp phần nâng cao hiệu quả chăn nuôi và giảm thiểu ô nhiễm môi trường. Men tỏi là sản phẩm được tạo ra từ quá trình lên men tỏi tươi bằng các chủng vi sinh vật có lợi như Bacillus subtilis, Lactobacillus spp., Saccharomyces (nấm men). Men tỏi có khả năng ức chế vi khuẩn có hại: E. coli, Salmonella, Clostridium… Trong quá trình lên men, các hợp chất có hoạt tính sinh học trong tỏi - đặc biệt là Allicin được chuyển hóa thành các dạng dễ hấp thụ hơn đối với vật nuôi. Chế phẩm men tỏi thường được sản xuất dưới dạng lỏng hoặc bột, dễ phối trộn vào thức ăn hoặc nước uống, có một số công dụng như: Thứ nhất, tăng cường sức đề kháng và phòng bệnh: Men tỏi có khả năng kháng khuẩn, kháng virus và kháng nấm mạnh mẽ nhờ hoạt chất Allicin và các axit hữu cơ sinh ra trong quá trình lên men. Sử dụng thường xuyên giúp gia súc, gia cầm giảm nguy cơ mắc các bệnh về hô hấp, tiêu hóa nhất là trong thời điểm giao mùa hoặc khi thời tiết thay đổi thất thường. Thứ hai, kích thích tiêu hóa, tăng trọng nhanh: Men tỏi hỗ trợ cân bằng hệ vi sinh đường ruột, kích thích tiêu hóa giúp vật nuôi ăn ngon, hấp thu dinh dưỡng tốt hơn, bổ sung men tỏi đúng liều lượng, gia cầm có thể tăng trọng nhanh hơn 5-10% so với nhóm đối chứng, đồng thời giảm tỷ lệ hao hụt thức ăn. Thứ ba, giảm mùi hôi và ô nhiễm môi trường: Chăn nuôi tập trung thường đi kèm với vấn đề ô nhiễm do chất thải. Men tỏi giúp cải thiện quá trình tiêu hóa và hấp thu, nhờ đó giảm lượng phân thải và mùi hôi chuồng trại. Một số trang trại sử dụng men tỏi liên tục giúp giảm đáng kể mùi Amoniac và Hydro sulfua - những tác nhân chính gây ô nhiễm không khí trong chăn nuôi. Thứ tư, thay thế một phần kháng sinh: Trong bối cảnh việc lạm dụng kháng sinh trong chăn nuôi gây lo ngại về kháng thuốc và dư lượng trong thực phẩm, men tỏi được xem là một giải pháp thay thế hiệu quả và an toàn hơn. Không chỉ giúp giảm chi phí thuốc thú y, việc sử dụng men tỏi còn góp phần bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Chị Nguyễn Thị Thanh đang trộn men tỏi vào thức ăn bổ sung cho đàn gà Tại nhiều nơi trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng, một số hộ chăn nuôi đã áp dụng men tỏi vào mô hình nuôi gà, heo, bò vỗ béo và cho kết quả tốt. Điển hình hộ chị Nguyễn Thị Thanh - Chủ trang trại gà thả vườn tại xã Hàm Liêm, chia sẻ: Trước đây, mỗi lứa gà tôi đều phải dùng nhiều thuốc kháng sinh nhưng từ khi trộn men tỏi vào cám hoặc bắp, đàn gà khỏe mạnh, ít bệnh, chất lượng thịt thơm ngon. Trước khi sử dụng men tỏi, chi phí thức ăn cho 1.000 con gà dao động 5,0 - 5,3 tấn cám, bắp. Sau khi áp dụng, lượng thức ăn giảm còn 4,5 - 4,8 tấn. Anh Nguyễn Ngọc Ánh - chủ hộ chăn nuôi heo nái tại xã Hồng Sơn cùng chia sẻ: Với đàn heo nái 20 con và heo thịt hơn 50 con, men tỏi được sử dụng 3 lần/tuần. Men tỏi trộn với cám (7-12 ml/con/ngày) và kết hợp pha nước uống với liều 1-2 ml men tỏi/lít nước giúp đàn heo giảm bệnh. Từ đó giúp gia đình anh giảm 80% chi phí kháng sinh, giảm khoảng 60% mùi hôi chuồng trại, đối với heo thịt rút ngắn thời gian nuôi 0,5 tháng, giúp giảm lượng thức ăn đáng kể từ 10 - 12%, tăng hiệu quả kinh tế rõ rệt. Men tỏi cần được bảo quản nơi khô ráo, thoáng mát, tránh ánh nắng trực tiếp để đảm bảo hoạt tính vi sinh. Không thay thế hoàn toàn các biện pháp chăm sóc khác, men tỏi là chế phẩm hỗ trợ, cần kết hợp với chế độ dinh dưỡng, vệ sinh chuồng trại hợp lý để đạt hiệu quả tối ưu. Men tỏi chứa hoạt chất allicin - một “kháng sinh tự nhiên”, giúp tăng sức đề kháng và hạn chế một số bệnh thường gặp ở vật nuôi. Việc sử dụng định kỳ có thể giúp người nuôi tiết kiệm tới 40% chi phí thuốc kháng sinh và hóa chất điều trị các bệnh phổ biến như tiêu chảy, tụ huyết trùng hay hen khẹt. Men tỏi bổ sung enzyme và vi khuẩn có lợi, giúp cân bằng hệ vi sinh đường ruột và tăng cường tiêu hóa. Điều này giúp vật nuôi hấp thụ dinh dưỡng tốt hơn, giảm lượng thức ăn thừa thải ra môi trường. Gà và heo được bổ sung men tỏi thường ăn khỏe hơn, lớn đều và rút ngắn thời gian nuôi từ 10-15 ngày, giúp xoay vòng vốn nhanh. Việc hạn chế kháng sinh giúp sản phẩm đáp ứng tiêu chuẩn “thịt sạch”, dễ tiếp cận các thị trường khó tính hoặc bán trực tiếp cho người tiêu dùng với giá cao hơn. Heo ăn men tỏi thường có da hồng, lông mượt; gà chắc thịt, mã đẹp, từ đó dễ bán và được thương lái trả giá cao hơn so với nuôi thông thường. Men tỏi không chỉ là xu hướng, mà đang dần trở thành một phần thiết yếu trong chiến lược phát triển chăn nuôi sinh học tại Việt Nam nói chung và tỉnh Lâm Đồng nói riêng. Với chi phí hợp lý, dễ áp dụng và mang lại nhiều lợi ích kinh tế lẫn môi trường, cần được nhân rộng trong các mô hình chăn nuôi hiện đại.                          Quỳnh Long - Trung tâm Khuyến nông tỉnh Lâm Đồng

Theo Đài khí tượng thủy văn tỉnh Lâm Đồng (bản tin số DIEM-184/15h30/LDON ngày 02/4/2026), trong 10 ngày tới trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng hiện tượng nắng nóng có xu hướng gia tăng, nhiệt độ ban ngày cao, chênh lệch nhiệt độ lớn giữa ngày và đêm. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, khả năng sinh trưởng và năng suất của vật nuôi. Để chủ động phòng chống các tác động bất lợi của thời tiết, giảm thiểu thiệt hại người chăn nuôi cần thực hiện tốt các biện pháp sau: Về chuồng trại và mật độ nuôi Bố trí chuồng trại: Nơi cao ráo, thoáng mát, có mái che chống nắng, tránh đọng nước. Hướng chuồng phù hợp là Đông Nam hoặc Nam để đón gió mát, tránh ánh nắng chiếu trực tiếp vào buổi chiều. Sử dụng lưới che, trồng cây xanh xung quanh chuồng để tạo bóng mát tự nhiên, có thể lắp thêm trần cách nhiệt hoặc phun nước lên mái. Thiết kế chuồng hở, có cửa thông thoáng hai bên để tạo dòng lưu thông không khí, chuồng kín cần lắp quạt hút và giàn mát để giảm nhiệt độ và độ ẩm trong chuồng. Đối với trâu, bò bố trí khu vực tắm, ao nước hoặc phun trực tiếp lên cơ thể vào thời điểm nắng nóng. Theo dõi nhiệt độ trong chuồng để điều chỉnh biện pháp làm mát phù hợp, tránh thay đổi đột ngột gây sốc cho vật nuôi. Mật độ nuôi: Giảm mật độ nuôi 10-20% so với bình thường trong mùa nắng nóng và tăng diện tích để giảm tích nhiệt, cần bố trí mật độ phù hợp với từng loại vật nuôi. Đối với gia cầm: gà thịt 5-6 con/m2, gà đẻ 4-5 con/m2, vịt 4-6 con/m2 và cần có nước tắm hoặc khu vực làm mát. Đối với gia súc: heo thịt 0,8-1,2 m2/con, heo nái 3-5 m2/con, heo con 0,3-0,5 m2/con, bò thịt 4-6 m2/con, bò sữa 6-8 m2/con. Hệ thống quạt hút và giàn mát trong chăn nuôi vịt thịt công nghiệp tại xã Hàm Tân Về chăm sóc nuôi dưỡng Cung cấp nước uống đầy đủ và hợp lý: Đảm bảo luôn có nước sạch cho vật nuôi uống tự do, tăng số lần kiểm tra thay nước trong ngày đặc biệt là vào buổi trưa, bổ sung điện giải, vitamin C, khoáng chất vào nước uống giúp chống mất nước, giảm stress nhiệt. Điều chỉnh khẩu phần ăn: Khẩu phần ăn nên giảm lượng thức ăn tinh tăng thức ăn thô xanh dễ tiêu hóa. Gia súc cần tăng cỏ xanh, thức ăn ủ chua chất lượng tốt. Gia cầm sử dụng thức ăn đảm bảo dinh dưỡng, tránh dư thừa năng lượng gây sinh nhiệt. Thời điểm cho ăn vào lúc sáng sớm (trước 7h) và chiều mát (sau 17h), hạn chế cho ăn vào lúc trời nắng gắt. Bổ sung dinh dưỡng tăng đề kháng và giảm stress nhiệt: Cần bổ sung vitamin A, D, E, C và khoáng vi lượng để tăng khả năng chống chịu thời tiết, có thể thêm men tiêu hóa, chế phẩm sinh học giúp vật nuôi hấp thu tốt hơn. Hạn chế thay đổi thức ăn đột ngột, tránh tiếng ồn và xua đuổi mạnh làm vật nuôi hoảng loạn, không vận chuyển, tiêm phòng và phối giống vào thời điểm nhiệt độ tăng cao. Vệ sinh và khử trùng: Dọn phân, rửa chuồng thường xuyên giảm sinh nhiệt và hạn chế vi khuẩn phát triển, định kỳ tiêu độc khử trùng nhằm phòng chống dịch dễ phát sinh trong điều kiện nhiệt độ cao. Theo dõi và xử lý kịp thời: Khi phát hiện các biểu hiện như bỏ ăn, thở nhanh, uống nhiều nước, nằm tụm,… có dấu hiệu bất thường cần can thiệp sớm và liên hệ thú y để được hướng dẫn cụ thể. Việc áp dụng đồng bộ các biện pháp trên sẽ góp phần bảo vệ sức khỏe vật nuôi, nâng cao hiệu quả chăn nuôi trong điều kiện thời tiết nắng nóng. Minh Trang - Trung tâm Khuyến nông tỉnh Lâm Đồng  

Trong những năm gần đây, nhiều mô hình mới ứng dụng khoa học công nghệ trong nông nghiệp được triển khai. Tại phường 3 Bảo Lộc, mô hình “Nông trại chăn nuôi dê khoa học, kết hợp giáo dục và kinh doanh” của anh Vũ Quang Chính, sinh năm 1994, đã trở thành điểm sáng trong Hội thi Sáng tạo kỹ thuật nhà nông tỉnh lần thứ 8 năm 2025. Anh Vũ Quang Chính (TDP 3, phường 3 Bảo Lộc, tỉnh Lâm Đồng) vốn xuất thân từ gia đình nông dân, sớm gắn bó với nghề nuôi dê. Tuy nhiên, thay vì đi theo cách làm truyền thống, anh đã ứng dụng tiến bộ khoa học công nghệ vào từng công đoạn chăn nuôi. Từ thiết kế chuồng trại, lựa chọn con giống, đến quản lý dinh dưỡng và phòng bệnh - tất cả đều dựa trên cơ sở khoa học. Chuồng trại nuôi dê của trang trại được thiết kế thông thoáng, sàn cách mặt đất 1,5 m để dễ thu gom phân và hạn chế dịch bệnh. Ánh sáng tự nhiên được tận dụng tối đa, kết hợp đèn năng lượng mặt trời tiết kiệm chi phí. Hệ thống máng ăn, nước uống tự động giúp dê luôn có nguồn thức ăn, nước sạch, đồng thời giảm lãng phí. Đặc biệt, mỗi con dê được gắn thẻ tai nhận diện để theo dõi sức khỏe, quá trình sinh trưởng. Kết quả cho thấy hiệu quả rõ rệt, chi phí nhân công giảm 30 - 40%, tỷ lệ dê khỏe mạnh đạt trên 95%, sản lượng thịt tăng 20 - 30%. Không chỉ vậy, phân dê được xử lý bằng chế phẩm sinh học Trichoderma, trở thành nguồn phân bón hữu cơ, góp phần vào mô hình nông nghiệp tuần hoàn. Anh Chính chia sẻ: Năm 2017, anh bắt đầu chuyển đổi mô hình chuồng trại, con giống, anh đã sang Thái Lan và các mô hình khác học hỏi để về cải tiến và nâng cấp chuồng trại cho dê sinh sản, dê thịt, cách chăm sóc dê con, nguồn dinh dưỡng của cỏ cung cấp cho dê hợp lý nhằm giảm được chi phí nhân công, chi phí đầu tư để mang lại hiệu quả kinh tế cao nhất. Giống cỏ anh chọn là những giống: Ruzi, cỏ sả, VA06 và lá mít, cho ăn luân phiên các giống cỏ tránh tình trạng dê ngán và kích thích cho dê ăn tốt hơn, còn trong lá mít có vị chát giúp cho tiêu hóa, đường ruột của dê đào thải ra ngoài tốt hơn mà không bị các bệnh về đường ruột. Anh Vũ Quang Chính bên giống dê sinh sản Điểm đặc biệt khiến mô hình của anh Chính nổi bật chính là sự kết hợp đa giá trị. Ngoài chăn nuôi, trang trại còn liên kết với các trường Đại học, Cao đẳng để tổ chức thực hành, thực tập cho sinh viên ngành chăn nuôi. Nhiều lớp tập huấn, hướng dẫn kỹ thuật nuôi dê cũng được tổ chức, tạo điều kiện để bà con nông dân tiếp cận phương pháp mới. Song song đó, mô hình du lịch trải nghiệm được triển khai: Du khách đến tham quan có thể trực tiếp cho dê ăn, tìm hiểu cách phối trộn thức ăn và thưởng thức các món ăn chế biến từ dê ngay tại trang trại. Điều này không chỉ quảng bá thương hiệu mà còn mở thêm hướng phát triển kinh tế từ nông nghiệp gắn với du lịch sinh thái. Không chỉ dừng ở chăn nuôi cá thể, từ một trại dê ban đầu anh Chính đã xây dựng liên kết gồm 9 trại dê, đặc biệt toàn bộ đều là các nông dân trẻ thế hệ 9X. Nông dân tham gia liên kết sẽ được cung cấp con giống, hướng dẫn kỹ thuật xây dựng chuồng trại, cách chăm sóc, phòng bệnh và bao tiêu sản phẩm. Nhờ vậy, các hộ nuôi liên kết đều giảm hao hụt, bảo đảm chất lượng đàn dê. Với những hộ ít vốn, hình thức nhận dê giống về nuôi rồi chia lợi nhuận là giải pháp hiệu quả. Anh Nguyễn Hoàng Duy ở phường 3 Bảo Lộc - một trong những đối tác chia sẻ: Muốn chăn nuôi dê đạt hiệu quả kinh tế cao, người nuôi cần chuẩn bị 5 yếu tố: Đầu tiên là kinh tế - làm chuồng trại và mua con giống đều phải cần đến tiền; thứ hai là đất đai - dê là loài động vật ăn cỏ, chủ động được nguồn cỏ sẽ không bị cạnh tranh thị trường; thứ ba - chuồng trại, làm bài bản, khoa học sẽ tiết kiệm được công sức của người chăm sóc; thứ tư - con giống, lựa chọn con giống có chất lượng, năng suất rất quan trọng; cuối cùng là con người, người nuôi cần nắm được quy trình kỹ thuật chăm sóc vật nuôi để cho năng suất, chất lượng tốt nhất. Từ thực tế triển khai mô hình đã chứng minh được tính khả thi và khả năng nhân rộng. Anh Chính kỳ vọng sẽ có thêm nhiều trang trại trẻ ứng dụng công nghệ tương tự, hình thành chuỗi cung ứng thịt dê sạch, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường trong và ngoài nước. Ông Nguyễn Minh Toàn - Chủ tịch Hội Nông dân phường 3 Bảo Lộc, tỉnh Lâm Đồng đánh giá: Đây là mô hình của một bạn trẻ rất năng động, sáng tạo, từ khâu chăn nuôi, chuẩn bị chuồng trại cho đến việc liên kết với các đối tác, là một mô hình khép kín đạt chuẩn cần được tuyên truyền, nhân rộng trong thời gian tới. Có thể nói, “Nông trại chăn nuôi dê khoa học, kết hợp giáo dục và kinh doanh” không những là một giải pháp mới mang lại hiệu quả kinh tế cao, mà còn là câu chuyện khởi nghiệp truyền cảm hứng cho nhiều bạn trẻ yêu nông nghiệp, đặc biệt là trong ngành chăn nuôi tại địa phương trong thời gian tới.           Bùi Quang Ngọc - Trung tâm DVTH phường 3 Bảo Lộc

Thực hiện chỉ đạo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường tại Công văn số 1720/BNNMT-CNTY ngày 26/02/2026, UBND tỉnh Lâm Đồng đã ban hành Văn bản số 2787/UBND-NNMT ngày 05 tháng 3 năm 2026 của UBND tỉnh Lâm Đồng về việc triển khai Tháng tổng vệ sinh, khử trùng, tiêu độc môi trường và khẩn trương tiêm phòng vắc xin cho đàn vật nuôi đợt 1/2026. Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lâm Đồng đã ban hành Văn bản số 2188/SNNMT-CNTY ngày 03/3/2026, đồng thời Chi cục Chăn nuôi và Thú y tỉnh ban hành Văn bản số 274/CNTY-QLDB ngày 06/3/2026 phối hợp với các địa phương triển khai thực hiện trên địa bàn toàn tỉnh. Tại tỉnh Lâm Đồng, các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm trên đàn vật nuôi cơ bản đang được kiểm soát. Tuy nhiên, nguy cơ phát sinh và lây lan dịch bệnh trong thời gian tới vẫn ở mức cao do điều kiện thời tiết chuyển mùa, mật độ chăn nuôi lớn và nhiều đàn vật nuôi đã hết hoặc sắp hết thời gian miễn dịch sau tiêm phòng. Để chủ động phòng, chống dịch bệnh, các địa phương trong tỉnh đang triển khai Tháng tổng vệ sinh, khử trùng, tiêu độc môi trường trong chăn nuôi đợt 1/2026, thời gian thực hiện trong tháng 3/2026. Hoạt động vệ sinh, tiêu độc tập trung tại các khu vực chăn nuôi hộ gia đình, bãi chăn thả, chợ buôn bán động vật sống và sản phẩm động vật tươi sống, cơ sở giết mổ, khu vực thu gom và xử lý chất thải chăn nuôi, các địa điểm từng xảy ra dịch bệnh hoặc có nguy cơ phát sinh dịch bệnh. Việc phun thuốc sát trùng được thực hiện sau khi tiến hành vệ sinh cơ giới như quét dọn, cọ rửa chuồng trại, thu gom chất thải, phát quang môi trường xung quanh nhằm nâng cao hiệu quả tiêu độc, khử trùng. Song song với công tác vệ sinh, tiêu độc môi trường, các địa phương khẩn trương triển khai tiêm phòng vắc xin cho đàn vật nuôi đợt 1/2026, bảo đảm đúng tiến độ và đạt tỷ lệ miễn dịch theo kế hoạch. Các địa phương tiến hành rà soát tổng đàn, tổ chức tiêm phòng nhắc lại và tiêm phòng bổ sung đối với những đàn vật nuôi chưa được tiêm phòng hoặc đã hết thời gian bảo hộ miễn dịch. Hiện nay, Chi cục Chăn nuôi và Thú y tỉnh Lâm Đồng đang quản lý và chuẩn bị phân bổ một số loại vắc xin phục vụ công tác tiêm phòng, gồm: 60.000 liều vắc xin AFTOGEN OLEO phòng bệnh Lở mồm long móng ở lợn; 20.000 liều vắc xin phòng bệnh Tụ huyết trùng trâu, bò; 59.000 liều vắc xin Tam liên (Tri I.Vac) phòng các bệnh Tụ huyết trùng, Phó thương hàn và Dịch tả lợn. Bên cạnh đó, các địa phương cần tăng cường công tác giám sát dịch bệnh đến tận hộ chăn nuôi, kịp thời phát hiện, báo cáo và xử lý dứt điểm ổ dịch ngay khi mới phát sinh; đồng thời quản lý chặt chẽ hoạt động chăn nuôi, giết mổ, buôn bán và vận chuyển động vật, sản phẩm động vật nhằm ngăn chặn nguy cơ lây lan dịch bệnh. Ngành Nông nghiệp tỉnh Lâm Đồng khuyến cáo người chăn nuôi tích cực phối hợp với cơ quan chuyên môn trong công tác phòng, chống dịch bệnh; thực hiện nghiêm việc tiêm phòng vắc xin cho đàn vật nuôi; áp dụng các biện pháp chăn nuôi an toàn sinh học, vệ sinh chuồng trại thường xuyên, không giấu dịch, không bán chạy động vật mắc bệnh và không vứt xác động vật chết ra môi trường. Việc triển khai đồng bộ các biện pháp vệ sinh, khử trùng tiêu độc môi trường và tiêm phòng vắc xin cho đàn vật nuôi đợt 1/2026 là giải pháp quan trọng nhằm chủ động phòng, chống dịch bệnh, bảo vệ đàn vật nuôi, bảo đảm an toàn thực phẩm và phát triển chăn nuôi bền vững trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng. Quỳnh Trâm (t/h) - Trung tâm Khuyến nông tỉnh Lâm Đồng