Vùng đất Nam Ban Lâm Hà với cây trồng chủ lực là cây cà phê và các mô hình du lịch canh nông, mô hình nuôi dế kết hợp phục vụ khách tham quan trải nghiệm của anh Lưu Văn Châm, thôn 2 Mê Linh, xã Nam Ban Lâm Hà, tỉnh Lâm Đồng đang mang lại hiệu quả kinh tế ổn định. Từ quy mô nhỏ nhằm tăng thu nhập cho gia đình, đến nay trang trại nuôi dế của anh Châm đã trở thành địa chỉ được nhiều nông dân, du khách và thanh niên khởi nghiệp tìm đến tham quan, học hỏi kinh nghiệm.
Sinh ra và lớn lên trong gia đình làm nông, anh Lưu Văn Châm từng nhiều năm gắn bó với ruộng đồng, tuy nhiên thu nhập không mấy ổn định khiến anh luôn trăn trở tìm hướng đi mới. Trong một lần tìm hiểu các mô hình chăn nuôi đặc sản, anh nhận thấy dế là vật nuôi có nhiều ưu điểm như vốn đầu tư thấp, ít dịch bệnh, thời gian quay vòng nhanh và nhu cầu thị trường ngày càng tăng.
Những năm đầu tiên, anh chỉ nuôi thử nghiệm vài thùng xốp dế giống thương phẩm từ một người anh. Nhờ chịu khó học hỏi kỹ thuật, tìm hiểu đặc tính sinh trưởng của loài dế, đàn dế phát triển tốt, đầu ra thuận lợi. Thành công bước đầu đã tiếp thêm động lực để anh mở rộng quy mô chuồng trại, đến nay gia đình anh đã phát triển và cải tạo thành một trang trại nuôi dế với diện tích hơn 2.000 m2, gồm nhiều chuồng nuôi bằng bê tông kiên cố. Anh Châm chia sẻ: "Tôi nhận thấy con dế rất phù hợp với điều kiện khí hậu ở địa phương. Thức ăn chủ yếu là các loại rau, cỏ, bắp và phụ phẩm nông nghiệp nên chi phí thấp. Quan trọng nhất là phải đảm bảo chuồng trại thông thoáng và quản lý tốt nhiệt độ. Con dế tuy nhỏ nhưng nếu chăm sóc đúng kỹ thuật thì hiệu quả kinh tế khá tốt. Hiện nay, mỗi tháng trang trại cho thu khoảng 100 kg dế thương phẩm, với giá bán khoảng 130.000 - 180.000 đồng/kg, sau khi trừ các khoản chi phí thức ăn, con giống và điện nước, gia đình tôi thu lãi khoảng từ 10 - 12 triệu đồng/tháng, bán cho các nhà hàng, quán ăn tại khu vực Lâm Hà và các phường khu vực Đà Lạt. Ngoài ra, anh Châm còn cho ấp trứng dế để bán dế giống với giá bán dao động 300.000 - 500.000 đồng/kg”.
Khu nuôi dế được bố trí thành nhiều ô chuồng riêng biệt phục vụ nuôi sinh sản, nuôi giống và nuôi thương phẩm. Theo anh Châm, dế có vòng đời ngắn, chỉ sau khoảng 40 - 45 ngày có thể xuất bán. Nhờ quay vòng nhanh nên mỗi năm có thể nuôi nhiều lứa liên tục. Sản phẩm được cung cấp cho các nhà hàng, quán ăn đặc sản và khách du lịch. Ngoài việc bán dế, gia đình anh còn hỗ trợ kỹ thuật cho những hộ có nhu cầu phát triển mô hình nuôi dế tại địa phương.
Không dừng lại ở việc bán dế thương phẩm, anh Châm tiếp tục tìm hướng nâng cao giá trị sản phẩm bằng cách chế biến các món ăn đặc sản phục vụ thực khách.
Nhận thấy nhiều du khách đến tham quan, du lịch trên địa bàn có nhu cầu thưởng thức các món ăn mới lạ, anh đã mở quán ăn gia đình ngay tại địa phương với nhiền món ăn được chế biến từ dế để du khách trải nghiệm. Với nguồn dế sẵn có, gia đình anh Châm luôn chủ động được nguồn nguyên liệu phục vụ du khách, đảm bảo chất lượng và an toàn thực phẩm. Nhờ đó, hoạt động kinh doanh ngày càng ổn định, lượng khách quen tăng dần qua từng năm. “Tôi muốn biến sản phẩm mình làm ra thành món ăn đặc sản địa phương. Khi khách đến thưởng thức và cảm thấy ngon, họ sẽ nhớ đến vùng đất Nam Ban Lâm Hà, nhớ đến nghề nuôi dế của người dân nơi đây”, anh Châm tâm sự.
Hiện nay, nhiều người dân trong và ngoài địa phương đã tìm đến tham quan, học hỏi kinh nghiệm nuôi dế từ gia đình anh. Không ít thanh niên nông thôn cũng xem đây là mô hình để phát triển kinh tế trên chính quê hương mình. Trong bối cảnh ngành Nông nghiệp đang khuyến khích đa dạng hóa sinh kế và nâng cao giá trị sản phẩm, mô hình nuôi dế kết hợp kinh doanh, du lịch trải nghiệm phục vụ khách du lịch của anh Lưu Văn Châm là minh chứng cho tinh thần dám nghĩ, dám làm của người nông dân thời kỳ mới.
Điểm mới của mô hình không chỉ nằm ở hiệu quả chăn nuôi mà còn ở khả năng kết hợp với hoạt động du lịch trải nghiệm. Mê Linh từ lâu đã là điểm đến được nhiều du khách lựa chọn khi tham quan khu vực Lâm Hà. Nắm bắt lợi thế này, anh Châm mở cửa trang trại để đón khách tham quan quy trình nuôi dế, tìm hiểu tập tính sinh trưởng cũng như thưởng thức các món ăn chế biến từ dế, tham quan hầm nấu rượu, hầm ủ rượu dười lòng đất kiên cố và khá mới lạ.
Nhiều du khách, đặc biệt là khách nước ngoài, tỏ ra thích thú khi tận mắt chứng kiến quy trình chăn nuôi một loại côn trùng đặc sản khá độc đáo. Mô hình kết hợp sản xuất và du lịch tương tự đã xuất hiện ở khu vực Mê Linh nhiều năm qua và trở thành điểm tham quan hấp dẫn đối với du khách. Theo anh Châm, lượng khách đến tham quan tăng dần qua từng năm. Đây không chỉ là nguồn thu lớn mà còn là cơ hội quảng bá sản phẩm địa phương đến với người tiêu dùng.
Từ mô hình nuôi dế kết hợp du lịch trải nghiệm, anh Lưu Văn Châm không chỉ tạo dựng được sinh kế bền vững cho gia đình mà còn góp phần quảng bá hình ảnh nông nghiệp địa phương. Thành công của anh Châm là minh chứng cho thấy, khi người nông dân biết phát huy lợi thế sẵn có, mạnh dạn đổi mới tư duy sản xuất và gắn nông nghiệp với dịch vụ, du lịch, thì những mô hình tưởng chừng nhỏ bé cũng có thể tạo nên giá trị lớn, mở ra hướng phát triển kinh tế hiệu quả và bền vững cho vùng nông thôn Lâm Đồng.
Hoàng Minh - Trung tâm Khuyến nông tỉnh Lâm Đồng