Từ những chuyến khám phá núi rừng Tây Nguyên, anh Ngô Minh Hưng ở xã Hòa Ninh, tỉnh Lâm Đồng, dần bén duyên với các loài lan rừng. Niềm đam mê ấy thôi thúc anh mạnh dạn chuyển đổi đất trồng cà phê sang phát triển mô hình trồng lan. Bằng sự kiên trì, đầu tư bài bản và không ngừng tích lũy kinh nghiệm, anh từng bước biến thú chơi thành hướng sản xuất mang lại hiệu quả kinh tế cao.
Bén duyên với lan rừng từ những chuyến đi rừng
Giai đoạn 2010 - 2012, anh Hưng thường xuyên cùng bạn bè khám phá những cánh rừng ở khu vực Tây Nguyên. Qua mỗi chuyến đi, vẻ đẹp mộc mạc, đa dạng và sức sống bền bỉ của những loài lan rừng dần để lại trong anh niềm yêu thích đặc biệt. Từ việc sưu tầm, chăm sóc, anh Hưng bắt đầu tìm hiểu cách thuần dưỡng, nhân giống và đưa lan rừng vào sản xuất. Năm 2013, nhận thấy nhu cầu thị trường ngày càng tăng, anh quyết định chuyển đổi 500m² đất trồng cà phê sang xây dựng nhà lưới trồng lan. Đây là quyết định khá mạo hiểm, vì tại thời điểm đó mô hình trồng lan vẫn còn khá mới, trong khi vốn đầu tư ban đầu tương đối lớn. Để có kinh phí xây dựng vườn, anh bắt đầu vay mượn ở nhiều nơi, đầu tư ban đầu gần 200 triệu đồng để thực hiện đam mê của mình.“Lúc đầu cũng lo lắm, vì số tiền đầu tư khá lớn nhưng đã yêu thích lan và xác định làm lâu dài nên phải đầu tư cho bài bản ngay từ đầu”, anh Hưng chia sẻ.
Đầu tư bài bản, chăm cây theo đặc tính từng loài
Xác định làm lan theo hướng lâu dài, anh Hưng đã dành nhiều thời gian tìm hiểu đặc điểm sinh trưởng của từng giống, đồng thời chủ động học hỏi từ những người trồng lan có kinh nghiệm.
Nguồn giống ban đầu được anh nhập từ các nhà vườn ở khu vực miền Trung, Tây Nguyên. Khu vực trồng được thiết kế phù hợp với đặc tính sinh trưởng của lan, từ hệ thống trụ chắc chắn, giàn treo đến lưới che giúp cản nắng, che gió, làm mát và tạo độ thông thoáng cho vườn. Bên dưới, anh phủ màng nông nghiệp trên nền đất để kiểm soát độ ẩm, hạn chế cỏ dại và giảm nguy cơ phát sinh sâu bệnh. Theo anh Hưng, lan rừng có sức sống khá tốt, nhưng để cây sinh trưởng khỏe, cho hoa đẹp và ổn định thì người trồng phải hiểu rõ đặc tính của từng giống. Mỗi giống lan có đặc tính sinh trưởng riêng, vì vậy anh Hưng phân chia khu vực trồng hợp lý, điều chỉnh ánh sáng, độ ẩm và độ thông thoáng phù hợp để cây sinh trưởng tốt và phát triển ổn định. Đối với những giống lan ưa sáng, thân thòng, anh Hưng bố trí ở vị trí cao để cây đón được lượng ánh sáng cần thiết. Những giống có thân đứng được sắp xếp ở khu vực thấp hơn, vừa phù hợp với đặc tính sinh trưởng, vừa giúp tận dụng hiệu quả không gian, nâng cao mật độ cây trên cùng diện tích.
“Muốn cây phát triển tốt thì trước hết phải hiểu cây. Mỗi loại lan có một đặc tính riêng, mình phải dựa vào đó để chăm sóc và bố trí vị trí phù hợp”, anh Hưng cho hay.
Anh Ngô Minh Hưng đang kiểm tra, chăm sóc vườn lan của gia đình
Nhờ phương pháp chăm sóc phù hợp, vườn của anh Hưng không ngừng phát triển cả về quy mô lẫn chủng loại. Từ diện tích 500m² ban đầu, đến nay vườn lan đã được mở rộng lên gần 10.000m², với hàng chục ngàn chậu lan các loại, cùng nhiều loài giống khác nhau như: Long tu, đuôi chồn, Denro, giả hạc… Trong đó, có nhiều loài có giá trị kinh tế cao, được thị trường ưa chuộng và mang lại nguồn thu đáng kể cho gia đình.
Kinh nghiệm quý từ những lần thất bại
Trong quá trình phát triển mô hình, anh Hưng nhận thấy chất lượng nguồn giống và công tác phòng, trừ dịch bệnh là những yếu tố then chốt, quyết định sự thành công của vườn lan. Thực tế sản xuất cho thấy, không phải lô giống nào mua về cũng đạt chất lượng. Có những trường hợp cây xuất hiện dấu hiệu nhiễm bệnh, dù đã bỏ vốn đầu tư, anh vẫn phải chấp nhận loại bỏ, thậm chí hủy cả lô giống để tránh mầm bệnh lây lan sang những cây khỏe mạnh.
Những lần thất bại như vậy trở thành bài học thực tế để anh từng bước hoàn thiện quy trình sản xuất. Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn giống bên ngoài, anh đầu tư thêm khoảng 700m² nhà lồng làm khu vực vườn ươm và nhân giống. Vườn ươm cũng được anh đầu tư hệ thống béc phun mưa tự động giúp điều chỉnh lượng nước phù hợp, duy trì độ ẩm cần thiết, giảm công chăm sóc và tạo điều kiện để cây sinh trưởng ổn định. Những cây sinh trưởng khỏe, đạt chất lượng và sạch bệnh được anh lựa chọn để giữ lại làm cây giống. Việc chủ động nhân giống giúp giảm chi phí đầu vào, đồng thời kiểm soát tốt hơn chất lượng cây trước khi đưa vào sản xuất.
Anh Ngô Minh Hưng kiểm tra sinh trưởng, chất lượng cây lan giống trong vườn
Đây cũng là bước chuyển quan trọng, giúp mô hình trồng lan của anh Hưng từng bước chủ động về nguồn giống, giảm rủi ro và hướng đến sản xuất ổn định, bền vững hơn.
Thu nhập hàng tỷ đồng từ những giò lan rừng
Sau nhiều năm gây dựng, khu vườn nhỏ ngày nào đã trở thành vườn lan rộng gần 10.000m². Mỗi năm, vườn cung cấp khoảng 3.000 - 5.000 chậu lan các loại ra thị trường. Nhờ cây giống được kiểm soát tốt, quy trình chăm sóc ngày càng hoàn thiện và chất lượng lan ổn định, hiệu quả kinh tế từ mô hình ngày càng được nâng lên. Có năm lợi nhuận từ vườn lan đạt gần 02 tỷ đồng.
Không chỉ mang lại nguồn thu nhập cao cho gia đình, vườn lan còn tạo việc làm cho một số lao động tại địa phương, góp phần đa dạng hóa sản xuất nông nghiệp và nâng cao giá trị trên diện tích đất canh tác.
Mạnh dạn chuyển đổi, đem lại hiệu quả kinh tế cao
Nhìn lại chặng đường hơn 10 năm gắn bó với lan rừng, anh Hưng cho rằng, điều quan trọng nhất để thành công là phải kiên trì và chịu khó học hỏi. Từ những kiến thức ban đầu còn ít ỏi, anh vừa làm vừa rút kinh nghiệm, quan sát sự phát triển của cây để điều chỉnh cách chăm sóc phù hợp.
Mô hình trồng lan rừng của anh Ngô Minh Hưng là một minh chứng cho việc mạnh dạn chuyển đổi cây trồng, lựa chọn hướng đi phù hợp và đầu tư bài bản, hoàn toàn có thể mang lại hiệu quả kinh tế cao. Bắt đầu từ niềm đam mê với loài hoa của núi rừng, anh Hưng đã từng bước biến sở thích thành sinh kế, biến khu vườn nhỏ thành mô hình sản xuất quy mô.
Câu chuyện của anh không chỉ thể hiện tinh thần dám nghĩ, dám làm của người nông dân thế hệ mới, mà còn mở ra hướng đi đầy triển vọng cho ngành nông nghiệp giá trị cao tại địa phương.
Ngọc Ánh - Trung tâm Khuyến nông tỉnh Lâm Đồng