Trả lời:
Hiện nay, cây cà phê đang trong giai đoạn nuôi trái, đây là thời kỳ nhu cầu dinh dưỡng cao và cũng là thời điểm nhiều đối tượng sâu bệnh phát sinh, gây ảnh hưởng đến năng suất. Trong đó, hiện tượng rụng trái là vấn đề được nhiều nông dân quan tâm. Việc hiểu rõ nguyên nhân gây nên hiện tượng rụng trái hiện nay và biện pháp khắc phục không chỉ giúp bảo vệ năng suất trước mắt mà còn đảm bảo sức khỏe cho vườn cây trong thời gian tiếp theo. Có rất nhiều nguyên nhân gây nên hiện tượng rụng trái cà phê, nhưng chủ yếu có 4 nguyên nhân chính sau:
1. Ảnh hưởng thời tiết: Sự thay đổi thời tiết từ mùa khô hạn sang mưa sẽ gây hiện tượng “sốc nhiệt”, cây chưa kịp thích nghi với điều kiện thời tiết trong mùa mưa, kết hợp điều kiện ẩm độ đất, không khí cao sẽ tạo điều kiện cho các loại nấm tấn công trên chùm quả, khiến trái dễ rụng. Tùy mức độ bất lợi của thời tiết, hiện tượng rụng trái có thể xảy ra với mức độ khác nhau, đặc biệt khi kết hợp với sâu bệnh hoặc mất cân đối dinh dưỡng.
2. Sâu bệnh hại: Tại Lâm Đồng, vào khoảng cuối tháng 6 đến tháng 7, quả cà phê bước vào giai đoạn phát triển trái, lúc này thời tiết bước vào giai đoạn mùa mưa, ẩm độ đất và không khí cao, tạo điều kiện cho các loại nấm gây hại như: Nấm hồng, thối cuống quả, thán thư... làm cho quả cà phê rụng hàng loạt.
3. Mất cân đối dinh dưỡng: Mùa mưa là lúc cây cà phê kinh doanh cần lượng dinh dưỡng nhiều nhất để nuôi trái lớn, lúc này nếu việc cung cấp dinh dưỡng không kịp thời và cân đối sẽ gây ảnh hưởng rất lớn đến tỷ lệ đậu quả, đặc biệt là thiếu hụt các nguyên tố trung - vi lượng (Canxi, Magie, Bo) khiến cuống trái không đủ bền, sớm hình thành tầng rời nên trái cà phê sẽ rụng hàng loạt. Mặt khác, mùa mưa cây phát triển quá nhiều chồi vượt (chồi thân, chồi cành) sẽ cạnh tranh trực tiếp dinh dưỡng với trái non, khiến cây rơi vào trạng thái "thiếu hụt tạm thời" và phải rụng trái để tự cứu cây. Ở các vườn cà phê già cỗi, bộ rễ bị tổn thương do nấm, tuyến trùng hoặc thối thân cũng ảnh hưởng đến khả năng hút và vận chuyển dinh dưỡng để nuôi cây, nhất là giai đoạn cây cần dinh dưỡng nhiều để nuôi trái.
4. Hiện tượng rụng trái sinh lý: Rụng trái sinh lý là cơ chế tự điều chỉnh tự nhiên của cây cà phê, tại thời điểm cây ra hoa đậu quả gặp điều kiện tự nhiên, dinh dưỡng đầy đủ và phù hợp, tỷ lệ đậu quả trên cành cao. Tuy nhiên vào giai đoạn cà phê nuôi trái, cây cần rất nhiều dinh dưỡng, khi số lượng hoa, quả vượt quá khả năng cung cấp dinh dưỡng, nước và các yếu tố ngoại cảnh, cây sẽ tự loại bỏ những quả nhỏ để tập trung nguồn lực nuôi các quả còn lại. Đây là hiện tượng bình thường của cây. Chỉ khi quả rụng với tỷ lệ lớn, kéo dài hoặc kèm theo triệu chứng bệnh cần kiểm tra và có biện pháp xử lý.
Để giảm thiểu tỷ lệ rụng trái cà phê, cần thực hiện đồng bộ các biện pháp kỹ thuật sau:
Quản lý dịch hại: Áp dụng quy trình Quản lý dịch hại tổng hợp (IPM): Thăm vườn thường xuyên để phát hiện sâu bệnh sớm và xử lý kịp thời, không để lây lan diện rộng khó phòng trừ, đặc biệt là các bệnh phát sinh trong mùa mưa gây rụng quả như: Bệnh thán thư, nấm hồng, thối cuống quả và các loại bệnh hại rễ ảnh hưởng đến khả năng hút dinh dưỡng của cây; cắt cành tạo tán hợp lý, cắt tỉa cây che bóng, cây chắn gió, tạo thông thoáng trong vườn cây, khi phát hiện bệnh cần xử lý kịp thời không để lây lan, đồng thời bảo vệ các loài thiên địch trên vườn cà phê nhằm mục đích để khống chế dịch hại và hạn chế sử dụng thuốc BVTV hóa học trên diện rộng. Chỉ sử dụng thuốc bảo vệ thực vật khi xác định đúng nguyên nhân gây hại và tuân thủ nguyên tắc "4 đúng" để đảm bảo hiệu quả và an toàn.
Dinh dưỡng "đúng và đủ": Thay vì bón dư thừa phân đạm, cần chú trọng bón cân đối NPK kết hợp bổ sung trung, vi lượng ngay từ giai đoạn sau đậu quả. Đặc biệt, nên sử dụng phân bón lá chuyên dùng có chứa Bo và Canxi để giúp dai cuống và giảm tỷ lệ rụng trái hiệu quả. Bên cạnh đó, cần tăng cường sử dụng phân bón hữu cơ, quản lý tốt thảm cỏ để giảm quá trình rửa trôi đất trong mùa mưa, bổ sung chất hữu cơ, cải tạo đất giúp cà phê có bộ rễ phát triển tốt.
Tỉa cành, tạo tán: Việc cắt tỉa cành tăm, cành sâu bệnh, cành mọc ngược và loại bỏ chồi vượt phải được thực hiện thường xuyên và kịp thời. Việc này giúp vườn thông thoáng, giảm áp lực cạnh tranh dinh dưỡng và hạn chế sâu bệnh.
Cải thiện hệ thống thoát nước: Mùa mưa tại Lâm Đồng thường có lượng mưa lớn, kéo dài nên cần đảm bảo vườn cây thoát nước tốt, tránh tình trạng ngập úng gây thối rễ, vì một bộ rễ khỏe mạnh là "chìa khóa" để cây giữ trái./.
Nguyễn Thị Thảo - Trung tâm Khuyến nông tỉnh Lâm Đồng