Trong những năm gần đây, sản xuất nông nghiệp đang đối mặt với nhiều khó khăn do biến động giá vật tư đầu vào và tác động của thời tiết cực đoan. Toàn tỉnh Lâm Đồng hiện có tổng diện tích gieo trồng đạt khoảng 1.048.663 ha, trong đó 425.790 ha cây hàng năm và 622.873 ha cây lâu năm. Nhiều loại cây trồng chủ lực chiếm diện tích lớn như: Cà phê 328.650 ha, điều 50.215 ha, hồ tiêu 37.193 ha, cao su 75.381 ha và sầu riêng gần 43.000 ha. Đáng chú ý, gần 150.000 ha đã được chứng nhận sản xuất bền vững, tạo nền tảng quan trọng để nâng cao chất lượng nông sản, đáp ứng nhu cầu tiêu thụ trong nước và mở rộng xuất khẩu.

Tuy nhiên, từ đầu năm 2026 đến nay, giá các loại vật tư nông nghiệp có xu hướng tăng mạnh. So với thời điểm tháng 01 - 02/2026, khi giá xăng dầu chưa tăng, thuốc bảo vệ thực vật tăng bình quân khoảng 10 - 15%, phân bón tăng khoảng 17 - 20%. Dự báo trong nửa cuối năm 2026, chi phí sản xuất nông nghiệp có thể tăng thêm từ 3 - 5%. Bên cạnh đó, những bất ổn về địa chính trị trên thế giới có thể làm chi phí vận chuyển tăng từ 20 - 50%, gây áp lực lớn đối với các mặt hàng có biên lợi nhuận thấp như cà phê nhân, hồ tiêu,…

Ngoài yếu tố chi phí đầu vào, sản xuất nông nghiệp còn chịu tác động của biến đổi khí hậu. Hiện tượng El Nino gây khô hạn kéo dài hoặc mưa trái mùa vào thời điểm trổ bông có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến các loại cây trồng nhạy cảm như cà phê, sầu riêng, hồ tiêu, bơ, chanh dây. Dự báo thời gian tới, nguy cơ thiên tai, bão, ngập úng cục bộ vào cuối năm có thể làm giảm sản lượng rau màu, cây ăn quả. Trước bối cảnh đó, việc chăm sóc cây trồng hợp lý, sử dụng vật tư tiết kiệm và hiệu quả là giải pháp quan trọng giúp nông dân giảm chi phí, duy trì năng suất và nâng cao hiệu quả sản xuất.

Áp dụng các giải pháp: Thảm cỏ, trồng trên cây trụ sống, chứng nhận hữu cơ và liên kết tiêu thụ để nâng cao hiệu quả, chất lượng hồ tiêu tại hộ ông Lưu Thanh Bình ở thôn 9, xã Đức An

Giải pháp chăm sóc cây trồng khi giá vật tư tăng cao

Thứ nhất, sử dụng phân bón hợp lý, tiết kiệm và cân đối: Nông dân cần áp dụng nguyên tắc “4 đúng” (đúng loại, đúng nồng độ/liều lượng, đúng thời điểm, đúng phương pháp). Tăng cường sử dụng phân hữu cơ, phân vi sinh, tận dụng phụ phẩm nông nghiệp như vỏ cà phê, phân chuồng ủ hoai để cải tạo đất, giảm phụ thuộc vào phân bón hóa học. Đồng thời, áp dụng bón phân theo nhu cầu dinh dưỡng từng giai đoạn sinh trưởng của cây trồng nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng phân bón.

Thứ hai, tăng cường các biện pháp canh tác bền vững: Áp dụng các kỹ thuật như che phủ gốc, trồng cây che bóng, tưới nước tiết kiệm (tưới nhỏ giọt, tưới phun mưa), quản lý cỏ dại hợp lý giúp giữ ẩm cho đất, hạn chế rửa trôi dinh dưỡng và giảm chi phí sản xuất. Đối với cây lâu năm như cà phê, hồ tiêu, sầu riêng, cần chú trọng tỉa cành, tạo tán, vệ sinh vườn cây để hạn chế sâu bệnh và nâng cao năng suất.

Thứ ba, chủ động phòng trừ sâu bệnh hại theo hướng an toàn, hiệu quả: Tăng cường theo dõi diễn biến sâu bệnh trên đồng ruộng, áp dụng biện pháp quản lý dịch hại tổng hợp (IPM), ưu tiên sử dụng thuốc sinh học, thảo mộc và các chế phẩm sinh học nhằm giảm chi phí và bảo vệ môi trường. Chỉ sử dụng thuốc bảo vệ thực vật khi thật sự cần thiết và tuân thủ đúng hướng dẫn kỹ thuật.

Thứ tư, chủ động nguồn nước tưới và phòng chống hạn: Rà soát, nạo vét hệ thống kênh mương nội đồng, tích trữ nước trong ao hồ, bể chứa; sử dụng các biện pháp tưới tiết kiệm nhằm đảm bảo đủ nước cho cây trồng trong điều kiện thời tiết khô hạn kéo dài.

Thứ năm, tăng cường liên kết sản xuất và ứng dụng khoa học kỹ thuật: Đẩy mạnh ứng dụng cơ giới hóa, chuyển đổi số trong sản xuất nông nghiệp; tham gia các mô hình sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP hoặc các chương trình chứng nhận bền vững để nâng cao giá trị sản phẩm và khả năng tiêu thụ trên thị trường.

Ngoài các giải pháp về kỹ thuật trên, ngành Nông nghiệp và Môi trường cần tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra hoạt động sản xuất, kinh doanh vật tư nông nghiệp; khuyến cáo nông dân sử dụng vật tư tiết kiệm, hiệu quả và lựa chọn sản phẩm có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng, đảm bảo chất lượng theo quy định.

Trong bối cảnh giá vật tư nông nghiệp tăng cao và thời tiết diễn biến phức tạp, việc áp dụng đồng bộ các giải pháp kỹ thuật, quản lý chi phí hợp lý và sản xuất theo hướng bền vững sẽ là yếu tố then chốt giúp người nông dân duy trì hiệu quả sản xuất, nâng cao thu nhập và phát triển nông nghiệp ổn định trong thời gian tới.

Nguyễn Thị Thảo  - Trung tâm Khuyến nông tỉnh Lâm Đồng