Hợp tác xã Nông nghiệp Đoàn Kết (HTX) tại thôn 9, xã Đức An, tỉnh Lâm Đồng được thành lập ngày 05/11/2014, ban đầu có 25 thành viên chính thức, do ông Lưu Như Bính, sinh năm 1968 làm Giám đốc. Với diện tích đất sản xuất nông nghiệp ban đầu của HTX là 75 ha, trong đó cà phê có 70 ha, sản lượng khoảng 200 tấn/năm; hồ tiêu 05 ha, sản lượng khoảng 20 tấn/năm.
Khi mới thành lập đi vào sản xuất, HTX gặp nhiều khó khăn như thiếu vốn, kỹ thuật canh tác,... trong đó khó khăn lớn nhất là tập quán canh tác của nông dân, sản xuất theo hướng truyền thống, chạy theo năng suất, sản lượng, lạm dụng phân bón hóa học, thuốc bảo vệ thực vật, thuốc diệt cỏ... Điều này đã làm ảnh hưởng rất lớn đến sức khỏe người lao động, môi trường sinh thái và chất lượng nông sản xuất khẩu. Ngoài ra, chưa có sự liên kết chặt chẽ giữa sản xuất hàng hóa và tiêu thụ sản phẩm, do đó hiệu quả kinh tế chưa cao.
Trước những khó khăn thách thức kể trên, đầu năm 2017 Ban Quản trị HTX đã chủ động, tiên phong tìm hiểu, học hỏi từ các doanh nghiệp trong và ngoài tỉnh, đồng thời được sự hỗ trợ tích cực từ phía các cơ quan ban ngành của tỉnh và địa phương, HTX đã mạnh dạn chuyển đổi từ phương thức sản xuất nông nghiệp truyền thống sang sản xuất nông nghiệp hữu cơ bền vững, áp dụng biện pháp quản lý dịch hại tổng hợp (IPM) trong quản lý dịch hại cây trồng; ưu tiên lựa chọn các loại phân bón, thuốc bảo vệ thực vật hữu cơ, sinh học trong phòng trừ dịch hại; sử dụng máy phát cỏ quản lý cỏ dại, tạo môi trường sinh thái bền vững trên đồng ruộng. Hạn chế tối đa sử dụng các chất hóa học độc hại trong quá trình canh tác.
Qua 02 năm áp dụng các biện pháp canh tác hữu cơ, đến năm 2019 HTX đã cho ra thị trường dòng sản phẩm cà phê sạch, hữu cơ chất lượng cao. Đến năm 2023, HTX đã có 05 thành viên sản xuất hồ tiêu đạt chứng nhận hữu cơ với diện tích 11,4 ha, sản lượng 42 tấn, bán với giá cộng thưởng 25% so với giá thị trường. Để đảm bảo chất lượng an toàn thực phẩm xuất khẩu, HTX đã đầu tư xây dựng hệ thống nhà kính phơi, chế biến cà phê Honey trên giàn trong nhà màng với quy mô khoảng 1.000m2, sử dụng hệ thống nhà máy rang xay, đóng gói hiện đại, sản xuất cà phê hạt rang và cà phê bột mang nhãn hiệu “Cà phê Rừng lạnh” với sản lượng khoảng 50 - 100 tấn/năm.
Vườn hồ tiêu đạt chứng nhận hữu cơ của HTX Nông nghiệp Đoàn Kết
Các sản phẩm của HTX Nông nghiệp Đoàn Kết luôn đảm bảo về chất lượng và an toàn thực phẩm được nhiều người ưa chuộng, chiếm thị phần lớn tiêu thụ trong nước và xuất khẩu. Trong những năm qua, HTX không ngừng phát triển, từ 25 thành viên ban đầu đến nay đã có 75 thành viên chính thức và 60 thành viên liên kết với diện tích đạt 450 ha. Trong đó: Diện tích cà phê là 300 ha, sản lượng khoảng 900 tấn/năm với 17 thành viên đã đạt chứng nhận cà phê hữu cơ (diện tích 31,3 ha, sản lượng đạt 107 tấn); Chứng nhận cà phê 4C (diện tích 101 ha, sản lượng đạt 300 tấn); Cà phê chất lượng cao (đạt 50 tấn). Diện tích hồ tiêu đạt chứng nhận RA - Tiêu chuẩn nông nghiệp bền vững là 150 ha, sản lượng đạt 450 tấn/năm (Hồ tiêu đạt chứng nhận hữu cơ ORGANIC USDA - NOP là 42,2 ha, sản lượng đạt 150 tấn/năm, với 22 thành viên tham gia). Tổng doanh thu hồ tiêu và cà phê năm 2024 đạt 186 tỷ đồng.
Để tiếp tục nâng cao kiến thức về kỹ năng liên kết, hướng dẫn từ khâu sản xuất đến thu hoạch chế biến cà phê và hồ tiêu cho các thành viên trong HTX, năm 2025 HTX đã tổ chức được 07 lớp tập huấn (hồ tiêu 04 lớp, cà phê 03 lớp); phối hợp với Trung tâm Khuyến nông tỉnh Lâm Đồng hỗ trợ xây dựng và thực hiện mô hình sản xuất cà phê theo hướng hữu cơ với 26 ha (26 hộ sản xuất tham gia). Qua đó, đã góp phần nâng cao kiến thức về lý thuyết cũng như thực hành trên đồng ruộng sản xuất cà phê cho các thành viên của HTX.
Nhờ nỗ lực trong điều hành, áp dụng các biện pháp kỹ thuật trong sản xuất nông nghiệp hữu cơ, các sản phẩm của HTX Đoàn Kết luôn đạt các tiêu chuẩn về chất lượng. HTX đã trở thành đơn vị chuyên cung cấp nguyên liệu cà phê nhân xô, cà phê chất lượng cao cho thị trường trong và ngoài tỉnh như: Thành phố Hồ Chí Minh, Long An, Đắk Lắk,... và đặc biệt, HTX được Công ty Chế biến Gia vị NEDSPICE Việt Nam chọn làm đối tác phát triển sản xuất hồ tiêu hữu cơ, đảm bảo đầu ra ổn định với giá cao.
Ngoài tập trung sản xuất, nâng cao thu nhập cho các thành viên của HTX, HTX Đoàn Kết luôn quan tâm, chia sẻ thực hiện các hoạt động an sinh xã hội như: Ủng hộ nhân dân vùng lũ ở miền Bắc; quà Tết cho hộ nghèo; tài trợ cho các giải thể thao tại địa phương và ủng hộ xây dựng cơ sở vật chất, sân vận động, khu thể thao tại địa bàn dân cư. Hàng năm, HTX chi quỹ để đóng Bảo hiểm xã hội cho Ban Quản trị HTX gồm 07 thành viên với số tiền trên 25 triệu đồng. Đặc biệt, đã hơn 10 năm nay, các thành viên trong Ban Giám đốc, Hội đồng quản trị chỉ hoạt động và phục vụ cho HTX chứ không nhận lương, phụ cấp. Nhờ hoạt động có hiệu quả, đời sống và thu nhập của các thành viên trong HTX ngày càng tăng cao, điều đó đã thu hút số lượng các thành viên tham gia ngày càng đông và diện tích cây trồng được sản xuất theo hướng hữu cơ bền vững ngày càng gia tăng.
Trong những năm qua, nhờ kiên trì áp dụng sản xuất hữu cơ, tuần hoàn nên sản phẩm của HTX luôn đạt chất lượng về tiêu chuẩn xuất khẩu, được ghi nhận ở một số kết quả sau: Sản phẩm Cà phê bột Rừng Lạnh và Hạt tiêu đen Rừng Lạnh đã được UBND tỉnh công nhận sản phẩm OCOP 3 sao; Sản phẩm hồ tiêu được Công ty chế biến gia vị NEDSPICE Việt Nam chọn làm đối tác phát triển hồ tiêu hữu cơ; Diện tích sản xuất của HTX được nằm trong vùng sản xuất đã được cấp chứng nhận vùng sản xuất cà phê ứng dụng công nghệ cao; UBND tỉnh tặng Bằng khen vì đã có thành tích xuất sắc trong phong trào thi đua yêu nước giữa các cụm, khối thi đua năm 2022 và thành tích xuất sắc trong phong trào thi đua xây dựng Hợp tác xã, Quỹ tín dụng Nhân dân điển hình tiên tiến giai đoạn 2021 - 2023; Tặng cờ thi đua đơn vị dẫn đầu phong trào thi đua năm 2023,…
Trong những năm tiếp theo, HTX tiếp tục chú trọng áp dụng sản xuất nông nghiệp bền vững, phát triển thêm diện tích Hồ tiêu và Cà phê hữu cơ nhằm mang lại cho môi trường xanh, sạch, giảm phát thải khí nhà kính, tạo nên sản phẩm chất lượng, có giá trị kinh tế cao phục vụ xuất khẩu, nâng cao đời sống nông dân. Ngoài ra, mô hình sản xuất của HTX còn là địa chỉ để rất nhiều đoàn công tác của các tổ chức, cá nhân trong và ngoài tỉnh tham quan học tập kinh nghiệm.
Nguyễn Thị Thảo - TTKN tỉnh Lâm Đồng