Trong bối cảnh xuất khẩu (XK) sản phẩm nông nghiệp nói chung gặp nhiều khó khăn, thì những thành công đáng ghi nhận thông qua những kỷ lục mới trong XK tiêu, điều, cà phê đã góp phần không nhỏ giúp cho bức tranh XK nông sản cuối năm 2016 trở nên sáng sủa hơn.

Tiêu thiết lập những kỷ lục mới

Theo Tổng cục Hải quan, từ đầu năm đến giữa tháng 11/2016, nước ta đã XK 164.299 tấn hạt tiêu, trị giá 1,327 tỷ USD.

Nông dân trồng hồ tiêu ở Đắk Nông

Như vậy, dù chưa có số liệu của cả năm, nhưng đã có thể khẳng định rằng XK hồ tiêu trong cả năm 2016 đều đạt những kỷ lục mới cả về lượng lẫn giá trị. Bởi trước đây, lượng hạt tiêu XK đạt cao nhất là năm 2014 với 154.978 tấn, còn giá trị XK đạt cao nhất vào năm 2015 với 1,259 tỷ USD. Tính ra, lượng và giá trị XK hạt tiêu đến giữa tháng 11/2016 đều đã vượt xa những kỷ lục cũ và thiết lập nên những kỷ lục mới.

Dự báo đến hết tháng 12/2016, lượng và giá trị XK hạt tiêu chắc chắn sẽ còn tăng thêm nhiều. Ông Đỗ Hà Nam, Chủ tịch Hiệp hội Hồ tiêu Việt Nam, cho rằng XK tiêu cả năm 2016 có thể đạt khoảng 180.000 tấn, tăng khoảng 35% so với năm 2015. XK hạt tiêu năm 2016 tăng mạnh về lượng, cho thấy nhu cầu tiêu dùng hạt tiêu vẫn đang khá lớn trên toàn cầu.

Tuy nhiên, người trồng tiêu vẫn có chút kém vui khi giá hạt tiêu năm 2016 giảm nhiều so với năm 2015. Có thời điểm chỉ còn trên dưới 130.000 đ/kg. Nhưng nếu so với giá thành, thì giá tiêu mà nông dân bán ra vẫn đang mang lại lợi nhuận lớn cho người trồng tiêu. Theo ông Hoàng Phước Bính, Phó Chủ tịch Hiệp hội Hồ tiêu Chư Sê (Gia Lai), giá thành hạt tiêu năm 2016 chưa tới 40.000 đ/kg.

Điều sẽ đạt khoảng 3 tỷ USD

Hạt điều là một trong những mặt hàng nông sản chủ lực vẫn giữ được sự tăng trưởng tốt trong những năm qua, và năm 2016 cũng vậy. Theo Tổng cục Hải quan, từ đầu năm đến ngày 15/11/2016, nước ta đã XK được 305.092 tấn nhân điều, đạt giá trị 2,464 tỷ USD.

Như vậy, lượng nhân điều đã XK được đến giữa tháng 11/2016 đã gần chạm tới kỷ lục năm 2015 (328.245 tấn), còn giá trị thì đã vượt qua kỷ lục đạt được trong năm 2015 (2,397 tỷ USD). Nhiều khả năng XK nhân điều cả năm 2016 sẽ đạt khoảng 2,7 tỷ USD. Cộng thêm các sản phẩm khác từ điều, giá trị XK của ngành điều trong năm 2016 có thể lần đầu tiên chạm mốc 3 tỷ USD.

XK điều vẫn tăng trưởng tốt là nhờ nhu cầu tiêu dùng hạt điều tiếp tục tăng trên thị trường thế giới. Điều này thể hiện khá rõ qua mức tăng trưởng về XK hạt điều ở những thị trường lớn nhất cũng như ở nhiều thị trường khác của hạt điều Việt Nam. Trong 10 tháng đầu năm 2016, thị trường số 1 của hạt điều Việt Nam là Mỹ có mức tăng trưởng 12,5%, đạt giá trị 795,4 triệu USD; nước nhập khẩu (NK) điều lớn thứ 2 là Trung Quốc tăng 24,4% (332,7 triệu USD); nước NK điều lớn thứ 3 là Hà Lan đạt mức tăng trưởng 23% (315,8 triệu USD)… Ở một số thị trường nhỏ hơn, mức tăng trưởng còn ấn tượng hơn nữa: Pakistan (197%), Ấn Độ (89,7%), Ukraine (80%), Nga (59%), Pháp (56,6%)… Nhìn chung hầu hết các thị trường của hạt điều Việt Nam đều tăng trưởng trong năm 2016.

XK tăng trưởng mạnh trong khi sản lượng không tăng, thậm chí còn giảm vì ảnh hưởng khô hạn, đã làm cho giá điều nguyên liệu tăng lên mức cao nhất từ trước tới nay. Có thời điểm, giá điều thô ở Đồng Nai đã lên tới khảng 60.000 đ/kg, mang lại sự phấn khởi lớn cho nông dân trồng điều.

Cà phê vượt 3 tỷ USD

Đến giữa tháng 11/2016, số liệu thống kê của Tổng cục Hải quan cho thấy nước ta đã XK được 1,558 triệu tấn cà phê, trị giá 2,866 tỷ USD. Như vậy, dự báo của Hiệp hội Cà phê Ca cao Việt Nam (VICOFA), cho rằng năm nay, XK cà phê có thể đạt trên 1,7 triệu tấn và hơn 3 tỷ USD, chắc chắn sẽ thành hiện thực.

Công nhân thu hoạch cà phê.

Nếu vậy, lượng cà phê XK năm 2016 có thể xác lập kỷ lục mới, bởi kỷ lục XK về lượng trước đây là trên 1,69 triệu tấn vào năm 2014. Còn về giá trị, vẫn chưa bằng năm 2014 với 3,556 tỷ USD. Tuy nhiên, theo một số chuyên gia ngành cà phê, sở dĩ giá trị XK năm 2014 đạt mức cao như vậy, có phần do sự gian lận thương mại, mà bằng chứng là nhiều cá nhân, DN đã bị xử lý sau đó. Còn nếu chỉ tính giá trị XK thực, thì chỉ hơn 3 tỷ USD.

Theo ông Lương Văn Tự, Chủ tịch VICOFA, XK cà phê năm 2016 có thể đạt tới trên 1,7 triệu tấn, nhờ một phần không nhỏ vào nguồn cà phê tồn kho từ năm 2015 chuyển sang. Lượng cà phê tồn kho này lên tới 300 ngàn tấn.

Nhu cầu tiêu thụ cà phê tiếp tục tăng trên toàn cầu, dù mức tăng không nhiều, nhưng trong bối cảnh sản lượng cà phê Robusta ở nhiều nước sản xuất lớn bị suy giảm mạnh bởi thiên tai, cũng đã góp phần không nhỏ vào việc XK cà phê năm 2016 của Việt Nam tăng mạnh về lượng và giá trị so với 2015.

Như vậy, có thể khẳng định 2016 là một năm tương đối thành công của cà phê Việt Nam, nhất là trong bối cảnh sản xuất cà phê từng phải đối mặt với khô hạn nặng nề ở Tây Nguyên trong những tháng đầu năm. Cũng trong mấy tháng đầu năm 2016, người trồng cà phê còn phải đối mặt với một khó khăn lớn khác là giá cà phê xuống thấp, có thời điểm chỉ còn khoảng 30.000 đ/kg. Nhưng nhờ XK thuận lợi và giá cà phê Robusta tăng trên thị trường thế giới, từ tháng 4, giá cà phê bắt đầu tăng trở lại và trong mấy tháng cuối năm đã luôn ở mức trên 40.000 đ/kg, có thời điểm tới 45.000 – 46.000 đ/kg, là mức giá cao nhất trong mấy năm qua.

Những lo ngại

Đằng sau thành tích XK đầy ấn tượng, các mặt hàng tiêu, điều, cà phê vẫn đang tiềm ẩn những mối lo ngại không nhỏ, có thể gây ảnh hưởng tới XK ngay trong năm 2017.

Với cây tiêu, nỗi lo lớn nhất là sự bùng nổ về diện tích. Ông Đỗ Hà Nam thừa nhận, ngay cả khi giá tiêu đã giảm nhiều so với cao kỷ lục của năm 2015, thì lợi nhuận từ hạt tiêu vẫn quá lớn. Do đó, không thể nào tránh khỏi tình trạng nông dân ở nhiều nơi vẫn gia tăng diện tích trồng tiêu, kể cả ở những nơi không mấy phù hợp. Diện tích tăng cao sẽ dẫn tới nguy cơ cung vượt cầu, khiến cho giá tiêu có thể sẽ tiếp tục giảm mạnh trong năm 2017.

Với cây cà phê, năm 2017, lượng cà phê XK có thể sẽ giảm xuống. Bởi theo ông Lương Văn Tự, do năm 2016 XK cà phê với khối lượng lớn nên lượng cà phê tồn kho chuyển sang 2017 chỉ còn khá ít. Bên cạnh đó, do ảnh hưởng của khô hạn nặng nề trong năm 2016, sản lượng cà phê niên vụ 2016/2017 sẽ bị giảm.

Với cây điều, nỗi lo lớn nhất vẫn là sự thiếu hụt trầm trọng nguồn nguyên liệu trong nước so với nhu cầu chế biến XK. 10 tháng đầu năm 2016, các DN đã phải NK một lượng điều thô kỷ lục là khoảng 900 ngàn tấn. Dự báo trong cả năm 2016, lượng điều thô NK lên tới khoảng 1 triệu tấn.

Điều này cho thấy ngành điều vẫn đang phụ thuộc rất lớn vào nguồn nguyên liệu NK. Trong khi đó, nhiều nước châu Phi đang có kế hoạch tăng chế biến điều trong nước để giảm xuất điều thô. Thậm chí Bờ Biển Ngà còn đưa ra kế hoạch sẽ không còn XK điều thô vào 2020. Mặt khác, sự phụ thuộc lớn vào nguồn nguyên liệu NK khiến cho các DN khó kiểm soát được chất lượng hạt điều và ATTP, qua đó ảnh hưởng tới uy tín của nhân điều Việt Nam.

Xuất thô thua xa chế biến

Tiêu, điều, cà phê đều đang XK tốt, nhưng xuất thô còn chiếm tỷ lệ lớn nên đang hạn chế khá nhiều trong việc gia tăng giá trị XK.

Một ví dụ điển hình là XK cà phê thế giới năm 2015. Trong năm đó, Việt Nam vẫn đứng thứ 2 sau Brazil về lượng cà phê XK, nhưng về giá trị lại tụt xuống thứ 3 sau Colombia. Cụ thể, niên vụ 2014/2015, sản lượng cà phê Việt Nam là 27.500 bao (bao 60 kg), còn Colombia là 12.500 bao. Trong đó, sản lượng có thể XK của Việt Nam là 25.400 bao, Colombia là 10.930 bao. Việt Nam đạt giá trị XK 2,4 tỷ USD, còn Colombia đạt 2,6 tỷ USD.

Trong 5 nước XK cà phê hàng đầu năm 2015, có 2 quốc gia không trồng cà phê là Đức và Thụy Sỹ. 2 nước này nhờ mua cà phê nguyên liệu từ các nước sản xuất cà phê, trong đó có Việt Nam, về chế biến sâu rồi XK, thu về lần lượt 2,2 và 2 tỷ USD. Một số nước châu Âu khác cũng không trồng cà phê nhưng nhờ mua cà phê nguyên liệu về chất biến sâu rồi XK đạt giá trị trên 1 tỷ USD là Ý (1,4 tỷ USD) và Bỉ (1,1 tỷ USD).

Nguồn: nongnghiep.vn

TRUNG TÂM KHUYẾN NÔNG LÂM ĐỒNG

Tầng 4, Khu D, Trung tâm hành chính tỉnh Lâm Đồng - 36 Trần Phú- TP Đà Lạt

ĐT: 02633.812932 - 02633.824180 Fax: 02633.812270 E-mail: ttknld@gmail.com

Top