Theo số liệu thống kê của tỉnh Lâm Đồng, tính đến cuối năm 2020 diện tích bơ trên toàn tỉnh là 7.205 ha, trong đó diện tích đang cho thu hoạch là 3.851 ha với năng suất bình quân 151.3 tạ/ha và sản lượng đạt 58.262 tấn. Khoảng 89% (6.424 ha) diện tích bơ được trồng xen trong vườn cà phê và chỉ khoảng 11% diện tích được trồng thuần (780 ha). Diện tích trồng bơ tập trung chủ yếu ở thành phố Bảo Lộc, các huyện Bảo Lâm, Di Linh, Đức Trọng, Lâm Hà và Đam Rông. Hiện nay, các giống bơ địa phương đã được Sở Nông nghiệp và PTNT công nhận như BLĐ 034, BLĐ 036 và một số giống nhập nội như bơ Booth 7, Pinkerton đang được trồng phổ biến. Đây là những giống chất lượng cao và được thị trường trong và ngoài tỉnh ưa chuộng. Ngoài ra, một số giống bơ khác như Hass, Reed, BLĐ 005, BLĐ 007, BLĐ 012, BLĐ 018,… cũng đang được nông dân, trang trại và doanh nghiệp trồng nhưng với diện tích nhỏ.

Những năm gần đây, tại tỉnh Lâm Đồng lợi nhuận từ việc trồng bơ khá cao nên người dân đổ xô vào trồng, nhất là những dòng bơ chất lượng cao hoặc ra quả trái vụ... Nhưng với tốc độ phát triển quá nhanh diện tích trồng bơ như hiện nay trên địa bàn tỉnh nên cây bơ phải đối mặt với nhiều thách thức về đầu ra cũng như chất lượng, giá bán sản phẩm đã đặt ra nhiều vấn đề cần được các ngành chức năng sớm giải quyết. Sản lượng bơ của tỉnh trong những năm gần đây quá nhiều. Ngoài số lượng bơ đạt tiêu chuẩn được đưa vào các kênh siêu thị, còn lại bơ loại 2, loại 3 chưa biết đưa về đâu, nhu cầu của thị trường nước ngoài chưa nhiều. Việc phát triển cây bơ trên địa bàn thời gian qua vẫn chủ yếu mang tính tự phát, manh mún chạy theo thị trường dẫn đến nguy cơ mất cân đối cung - cầu, gây thiệt hại cho người sản xuất. Hiện nay, trên địa bàn tỉnh chưa phát triển hệ thống thu mua, chế biến bơ, chưa xây dựng được thương hiệu bơ của tỉnh nên tiêu thụ sản phẩm phụ thuộc vào thương lái. Giá bơ xuống rất thấp, thị trường tiêu thụ ít, khiến nhiều hộ nông dân gặp khó khăn, nhất là việc cân đối chi phí sản xuất. Giá bơ trên thị trường hiện nay không ổn định, đang xuống rất thấp trong vòng 10 năm trở lại đây là do ảnh hưởng của dịch bệnh Covid-19. Khi bơ vào vụ lại xảy ra dịch bệnh, người dân ít đi lại, hoạt động thương mại kém sôi động nên sản lượng bơ tiêu thụ giảm nhiều. Trước thực trạng diện tích bơ tăng quá nhanh trong thời gian qua, nhiều nông dân đã tự mày mò, nghiên cứu sử dụng những giống bơ trái vụ hoặc áp dụng các biện pháp kỹ thuật để cây bơ ra quả sớm hoặc muộn hơn nhằm mục đích giúp cho cây bơ ra quả rải vụ quanh năm.

Tuy nhiên, việc xử lý quả bơ ra trái vụ cũng như mở rộng diện tích bơ trái vụ hiện nay gặp không ít những khó khăn, cụ thể:

Lượng mưa nhiều trong mùa mưa: Lâm Đồng có tổng lượng mưa trên 2.000 mm/năm (cây bơ chỉ sinh trưởng phát triển tốt ở khu vực có lượng mưa từ 1.000 - 1.500 mm/năm). Trong giai đoạn ra hoa, đậu quả nếu gặp trời mưa dầm hoặc mưa to cây không phát triển đọt được, quá trình thụ phấn sẽ không tốt vì nước mưa sẽ cuốn trôi hạt phấn, hoa rụng nhiều.

Khô hạn trong mùa khô: Sự khô hạn cũng gây bất lợi cho quá trình hình thành quả và làm rụng quả non. Nhiều vùng trồng bơ không chủ động được hoàn toàn lượng nước tưới. Nếu trông vào nước trời thì cây bơ sẽ ra đúng chính vụ, không thể xử lý cây ra hoa trái vụ.

Bà con nông dân còn hạn chế trong việc ứng dụng khoa học kỹ thuật để xử lý bơ ra trái vụ, việc bón phân không cân đối, không đúng kỹ thuật làm cho cây bơ khó hấp thu dinh dưỡng dẫn đến việc xử lý ra hoa trái vụ gặp nhiều khó khăn.

Hiện nay, do biến đổi khí hậu nên sâu bệnh hại xuất hiện nhiều, nhất là các loại nấm bệnh gây hại dẫn đến cây bơ không phát triển được, hoa rụng, trái không đậu trong quá trình xử lý bơ ra trái vụ. Việc xử lý cho bơ ra trái vụ chi phí cao, tốn nhiều công lao động và đòi hỏi kỹ thuật cao hơn sản xuất bơ bình thường chính vụ. 

Một số giải pháp đề xuất để sản xuất bơ trái vụ trong thời gian tới trên địa bàn tỉnh

Về giống: Cần đẩy mạnh công tác chọn tạo, ứng dụng giống bơ mới để tiếp tục nhân rộng các giống có năng suất cao, chất lượng tốt cho quả rải vụ quanh năm… Chuyển giao các tiến bộ kỹ thuật về ghép cải tạo giống bơ cho quả trái vụ để thay thế, cải tạo giống đối với diện tích bơ hiện có.

Về kỹ thuật: Xây dựng tài liệu hướng dẫn kỹ thuật xử lý bơ ra quả trái vụ cho bà con nông dân sản xuất bơ trên địa bàn toàn tỉnh. Nghiên cứu các biện pháp thâm canh tổng hợp cho từng giống bơ, từng vùng sinh thái. Trên cơ sở bón phân hữu cơ đầy đủ làm nền tảng, tăng cường bón phân cân đối thành phần tỷ lệ N-P-K và các nguyên tố vi lượng, giúp cho cây bơ ra hoa trái vụ hấp thu dinh dưỡng tốt hơn, cây sinh trưởng mạnh, tỷ lệ ra hoa đậu quả cao.

Ứng dụng các phương pháp nhận diện triệu chứng thiếu dinh dưỡng trên cây bơ để bổ sung dinh dưỡng kịp thời cho cây bơ trong quá trình xử lý ra hoa trái vụ. Áp dụng các biện pháp kỹ thuật hãm ngọn, tạo hình bộ khung tán cho cây bơ cân đối thông thoáng và hợp lý, hạn chế sâu bệnh hại và tác động cho bơ ra quả trái vụ.

Nghiên cứu và ứng dụng chế độ tưới nước hợp lý, khoa học và tiết kiệm trên cơ sở phù hợp cho từng thời kỳ, từng vùng sinh thái, chủ động nguồn nước tưới cho vườn bơ. Thường xuyên thăm vườn bơ nhận diện các loại sâu bệnh hại xuất hiện trên vườn. Bảo vệ thiên địch (những sinh vật có ích như bọ rùa, ong mắt đỏ...). Ứng dụng quản lý dịch hại tổng hợp (IPM) trên bơ, giúp cho cây bơ ra hoa trái vụ ít bị sâu bệnh gây hại trên đọt bơ, hoa và trái non, tăng tỷ lệ ra hoa và đậu quả.

Thực hiện phương châm: Trừ để phòng (chỉ phun thuốc cho những cây bị sâu, bệnh, phòng ở phạm vi lớn). Sử dụng các loại thuốc bảo vệ thực vật sinh học có khả năng phòng trừ tốt các loại sâu bệnh hại bơ. Đồng thời quản lý dư lượng thuốc bảo vệ thực vật ở dưới mức cho phép trong sản phẩm theo quy định.

Giải pháp về tổ chức sản xuất: Tổ chức liên kết các nông hộ, trang trại sản xuất bơ với doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu... từ khâu cung ứng vật tư, kỹ thuật sản xuất xử lý bơ trái vụ, thu mua và tiêu thụ sản phẩm, hình thành chuỗi giá trị sản xuất bơ bền vững. Cải thiện hệ thống thu mua, kho bảo quản; xúc tiến thương mại mở rộng thị trường, xây dựng, phát triển thương hiệu bơ của tỉnh Lâm Đồng.

Cần ổn định diện tích sản xuất bơ sao cho phù hợp, bố trí cơ cấu giống rải vụ để bảo đảm kéo dài thời gian cung cấp sản phẩm ra thị trường. Đồng thời, lưu ý tính phù hợp với từng vùng sinh thái và vấn đề sâu bệnh hại trên cây bơ. Người sản xuất cần ưu tiên sử dụng các chế phẩm sinh học và tuân thủ chặt chẽ quy trình sử dụng thuốc hóa học trong phòng trừ sâu bệnh hại để đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm. Với tiềm năng và lợi thế đầy hứa hẹn, cây bơ Lâm Đồng sẽ phát triển tốt, cho trái rải vụ, có thương hiệu, đầu ra ổn định, cung cấp cho thị trường trong cũng như ngoài nước sản phẩm đạt chất lượng cao và mang lại giá trị kinh tế cho người trồng bơ trong tỉnh.

Quỳnh Châu - TTKN Lâm Đồng

 

TRUNG TÂM KHUYẾN NÔNG LÂM ĐỒNG

Tầng 4, Khu D, Trung tâm hành chính tỉnh Lâm Đồng - 36 Trần Phú- TP Đà Lạt

ĐT: 02633.812932 - 02633.824180 Fax: 02633.812270 E-mail: ttknld@gmail.com

Top