Quy trình PTTH bệnh virus gây hại trên cây chanh dây.
1. Triệu chứng nhận dạng:
+Trên trái: Các cây bị virus gây hại trái thường có màu sắc nhợt nhạt, chuyển sang trạng thái khô cứng. Bệnh gây hại nặng có thể làm trái sinh trưởng không bình thường, chuyển sang màu vàng, bị biến dạng, méo mó, khô lại, da quả nhăn nheo, bóp không vỡ, héo khô và rụng nhiều.
Ngoài ra một số vườn trên trái xuất hiện các đốm màu nâu nhạt có thể xuất hiện trên trái bình thường hoặc các trái đã bị biến dạng, méo mó, vỏ quả trở nên dầy và cứng hơn bình thường. Các đốm này có thể hình tròn, màu sắc nhợt nhạt với các đám tập trung đường kính khoảng 3 -7mm. Chúng phát triển dần và lan rộng ra, không có hình dạng nhất định, xuất hiện ở tất cả các vị trí trên trái. ở các trái chín các đốm bệnh thường trở nên đậm và sáng. Nếu xuất hiện trên trái vẫn còn xanh, tâm của vết bệnh có màu xanh xám. Cuối cùng nhiều vết bệnh liên kết với nhau tạo thành các đốm lớn màu xám trắng.

+ Trên lá: Có rất nhiều các vết lốm đốm nhỏ màu vàng loang lổ trên lá, các đốm này có thể xuất hiện rời rạc hoặc lẫn với các đốm bệnh khác trên lá. Lúc đầu có hình dạng tròn, nhưng khi lan rộng thì nó không có hình dạng nhất định. Và thỉnh thoảng có tâm màu vàng. Vết bệnh cũng có thể xuất hiện ở trên dây hoặc trên cuống lá. Triệu chứng biểu hiện rõ nhất là trên lá già. Lúc đầu các vết bệnh màu vàng nhạt về sau chuyển sang màu vàng sáng, mép lá có những nếp nhăn, méo mó. Lóng trên thân ngắn, tán lá mọc thành chùm, cây chậm sinh trưởng. Gân lá phình to.
+ Trên thân: các đốm màu xanh sáng có thể xuất hiện ở trên thân và cuống lá của những cây bị ảnh hưởng và rất dễ nhận thấy trên đồng ruộng.
2. Sự lan truyền bệnh.
- Đầu tiên virus lan truyền bởi quá trình ghép, qua các dụng cụ ghép từ cây bệnh vào trong cây khỏe. Ngoài ra quá trình cắt tỉa cành bằng dao, kéo cũng làm cho virus lây lan. Không có sự lan truyền qua hạt giống, mà có thể lây lan trong quá trình vận chuyển.
- Các loài rệp: (Rệp muội) Aphis gossypii, và rệp đào Myzus Persicae là các môi giới truyền bệnh virus gây hại trên chanh dây.
3. Nguyên nhân:
Có 2 loài virus gây hại trên chanh dây.
- Virus PVW (Passion fruit woodiness virus)
- Virus CMV: Đây là loài virus gây hại trên nhiều loại cây trồng như chanh dây, dưa chuột, cà chua..).
4. Biện pháp phòng trừ tổng hợp.
* Giống:
- Việc chọn giống tốt có vai trò quan trọng quyết định toàn bộ quá trình sản xuất chanh dây. Nhìn chung các cơ sở cung cấp giống chanh dây hiện nay tại Lâm Đồng còn chưa đảm bảo chất lượng. Có 2 nguồn cung cấp giống chính là Công ty Taiwoan (nhập giống từ Đài Loan), và một số cơ sở nông dân tự sản xuất giống (tự ghép) để bán ra thị trường. Do đó chất lượng giống không đảm bảo, hay bị nhiễm bệnh.
- Hiện tại chưa có giống kháng bệnh rõ rệt, vì vậy thời gian tới cần khảo sát các giống mới ít nhiễm bệnh virus, chống chịu được sâu bệnh, thích nghi với điều kiện địa phương và có năng suất cao để phục vụ sản xuất.
* Đối với các cơ sở sản xuất giống:
+ Vườn ươm giống phải cao ráo, thông thóang, sau mỗi lần xuất vườn phải xử lý dụng cụ ghép, vật dụng ươm bằng dung dịch foormol 1%.
+ Dùng lưới côn trùng để bảo vệ cây con.
+ Quản lý tốt sâu bệnh trong vườn ươm: Sử dụng các lọai thuốc phòng trừ côn trùng chích hút như Actara 25 WP, Admire 050EC, Conphai 100SL, Confidor 100SL.
+ Xử lý hạt giống: Ngâm hạt giống trong dung dịch Na2PO4(10%) trong 2 giờ, sau đó xả lại trong nước sạch 40 phút, trải hạt trên giấy hút ẩm để làm khô.
+ Kiểm tra nguồn bệnh cây giống trước khi trồng ra ruộng sản xuất.
+ Riêng đối với các cơ sở nhập giống từ Đài Loan phải được các cơ quan chuyên môn kiểm tra chất lượng cây giống, độ sạch bệnh trước khi trồng ra ruộng sản xuất.
* Biện pháp canh tác:
- Đất trồng: Cây chanh leo trồng thích hợp ở vùng đất tơi xốp, thoáng, giàu chất hữu cơ như đất cát pha thịt nhẹ, đất Bazan, độ pH thích hợp 6.5-7.5, nếu đất chua thì cần phải tăng cường bón vôi, nhổ bỏ và tiêu hủy ngay cây bệnh ngoài đồng ruộng. Đất phải được thu dọn sạch sẽ và đem tiêu hủy tàn dư, cỏ dại, cày bừa kỹ trước khi trồng.
- Luân canh cây trồng: Không trồng chanh dây trên đất đã trồng các cây họ cà: cà tím, ớt, khoai tây, thuốc lá và dưa chuột vì các loại cây trồng này đều là ký chủ của loài virus gây hại trên chanh dây.
- Mật độ trồng: Đào hố kích thước dài: 50cm; rộng 50cm; sâu 30cm. Khoảng cách trồng: cây cách cây 3m, hàng cách hàng 4m. Làm giàn leo theo kiểu mắt xích tuỳ vào điều kiện độ dốc của địa hành mà làm giàn leo sao cho phù hợp, chắc chẵn. Độ cao giàn leo 2.0-2.5m.
- Sử dụng phân bón cân đối và hợp lý, tránh bón quá nhiều đạm đặc biệt là trong điều kiện mùa mưa. Hiện tại chưa có quy trình chuẩn về liều lượng phân bón cho cây chanh dây. Có thể tham khảo theo quy trình bón phân (của Đài Loan) như sau:
+ Thời kỳ kiến thiết cơ bản (1 -8 tháng tuổi): Bón 120kgN/ha/năm (tỷ lệ NPK (2 :2 :1,5).
+ Thời kỳ kinh doanh: (từ 8 tháng tuổi trở lên) : Bón 200kgN/ha/năm (tỷ lệ NPK (2 :1 :4).
- Ngoài ra cần tăng cường bón thêm các loại phân trung, vi lượng có các chất như: Mg, Cu, Fe , Ca…
- Vệ sinh đồng ruộng, phòng trừ các nguyên nhân lây nhiễm: Thường xuyên cắt tỉa chồi, lá bệnh, quả bệnh và đem tiêu hủy, tưới đủ nước, giữ nước trong mùa khô.
+ Trong quá trình cắt tỉa những cành lá già bị sâu bệnh không được chạm vào cây khoẻ. Rửa tay kỹ bằng xà phòng hoặc Na2PO4 (3%).
+ Xử lý tiệt trùng dụng cụ, quần áo bảo hộ lao động sau khi chăm sóc vườn cây bằng nhiệt (xông hơi hoặc hấp) 1000C trong 30 phút; ngâm dụng cụ vào Formol 1% hoặc Na2PO4 (10%) trong 10 phút.
* Biện pháp hóa học:
Vì virus là loại bệnh hiện tại chưa có loại thuốc hóa học nào có khả năng phòng trừ hiệu quả. Vì vậy biện pháp quản lý tốt các môi giới truyền bệnh có ý nghĩa rất quan trọng.
+ Dùng bẫy dính màu vàng để thu hút trưởng thành các loại côn trùng chích hút, dùng giấy bạc, tạo ánh sáng phản xạ xua đuổi côn trùng chích hút, dùng lưới côn trùng quây quanh để bảo vệ vườn trồng.
+ Phải phun phòng trừ ngay từ đầu một số đối tượng trung gian lây truyền virus như các loại rệp, bọ phấn bằng một số loại thuốc như : Actara 25WP, Confidor 100SL, Admire 50EC, Hapmisu 20EC, Oshin 20 WP, Success 25SC, Vertimec 1.8EC, Dầu khoáng DS 98.8 EC.

TRUNG TÂM KHUYẾN NÔNG LÂM ĐỒNG

Tầng 4, Khu D, Trung tâm hành chính tỉnh Lâm Đồng - 36 Trần Phú- TP Đà Lạt

ĐT: 02633.812932 - 02633.824180 Fax: 02633.812270 E-mail: ttknld@gmail.com

Top