Bảo Lâm, với tổng diện tích cà phê khoảng 29.000 ha, sản lượng cà phê hàng năm trên 90.000 tấn, đây là cây trồng chủ lực đem lại thu nhập chính cho bà con nông dân ở địa phương. Tuy nhiên, thực tế giá cà phê trong những năm qua bấp bênh, liên tục ở mức thấp quanh mốc 32.000 – 33.000 đồng/kg, ảnh hưởng lớn đến thu nhập của bà con nông dân trồng cà phê nói chung. Trăn trở đâu là hướng đi mới, mà vẫn giữ được cây cà phê sao cho ổn định, bền vững và tăng thu nhập cho kinh tế hộ gia đình, nhiều nông dân trên địa bàn huyện Bảo Lâm đã tích cực tìm hiểu và chuyển đổi cơ cấu cây trồng, xen canh nhiều loại cây ăn quả nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất, tăng thu nhập bền vững trên cùng đơn vị diện tích.

Được sự giới thiệu của anh Trịnh Quang Thùy, cộng tác viên khuyến nông ở thôn 8, xã Lộc Ngãi, huyện Bảo Lâm, chúng tôi đến thăm vườn cà phê của gia đình anh Lê Văn Tri đang trong giai đoạn kinh doanh. Gia đình anh niềm nở tiếp đón và dẫn chúng tôi đi thăm toàn bộ khu vườn nhà mình. Bước xuống vườn cà phê nhà anh giữa mùa khô ở Tây Nguyên nhưng chúng tôi không cảm thấy cái nắng đang gay gắt nhờ bóng mát của những cây bơ 034 đang trổ bông vàng kín đầu cành, sang khu vực khác trong vườn lại là những cây sầu riêng giống Dona tỏa bóng. Anh Tri cho chúng tôi biết: Vườn nhà anh trước đây trồng thuần cây cà phê, cao điểm có năm thu được 14 tấn nhân/2,5ha, nhưng tốn nhiều chi phí chăm sóc, thu hái mà giá cà phê nhân thấp, tính ra không hiệu quả khi mà gia đình anh phải nuôi bốn người con đang tuổi ăn, tuổi lớn. Nhận thấy cây bơ 034 có nhiều triển vọng mang lại thu nhập cao nên anh đã tìm tòi học hỏi kinh nghiệm kỹ thuật ghép cải tải tạo cà phê, ghép chồi bơ, vừa tự sản xuất ra cây bơ giống 034 trồng xen trong vườn, vừa bán cho bà con quanh vùng.

Sau khi tham dự lớp tập huấn về kỹ thuật sản xuất cà phê bền vững, anh được biết một yếu tố vô cùng quan trọng trong canh tác cà phê bền vững đó là trồng cây che bóng. Áp dụng kiến thức quý báu đó trong thực tiễn sản xuất, anh quyết định lựa chọn cây bơ 034 và cây sầu riêng giống Dona làm cây che bóng cho vườn cà phê 2,5 ha của gia đình. Chúng vừa che bóng mát cho vườn cà phê vào mùa khô hạn vừa là nguồn thu nhập đáng kể cho gia đình anh. Với kinh nghiệm nhiều năm làm nông nghiệp, anh thiết kế khu vườn hết sức khoa học. Vườn được phân thành hai khu riêng biệt, khu cà phê được trồng xen với bơ 034 và khu khác trồng xen với sầu riêng Dona, ngay hàng thẳng lối để thuận tiện cho việc chăm sóc và thu hoạch. Hiện nay, trong 100 cây bơ 034 đã có 60 cây đã cho thu hoạch năm thứ 3 và 50 cây sầu riêng Dona tròn 2 năm tuổi chuẩn bị ra hoa cho thu hoạch vào niên vụ 2020.

Anh Tri cho biết: 3 năm trở lại đây, sản lượng cà phê nhà anh ổn định ở mức 10 tấn/năm, so với 12 tấn cà phê khi chưa trồng xen bơ và sầu riêng thì có sụt giảm nhưng bù lại anh có thêm nguồn thu từ quả bơ 034 mỗi năm 2 vụ (trái vụ và chính vụ) và một vụ sầu riêng. Trong năm 2019, gia đình anh thu hoạch được 2 vụ bơ 034 tổng sản lượng hơn 3,5 tấn quả tươi, với giá bán bình quân tại vườn là 70.000 đồng/kg, tăng thu nhập là 245 triệu đồng. So với sản lượng cà phê sụt giảm, anh thu lợi gần 180 triệu đồng khi trồng xen thêm bơ và chưa kể sầu riêng, sẽ cho thu hoạch vào vụ tới ước đạt 1,5 tấn, với giá bình quân 50.000 đồng/kg, thu về thêm 75 triệu đồng mỗi năm. Là người chính tay chăm sóc cây bơ từ khi ghép chồi trong vườn ươm đến khi cây bơ cho thu hoạch nên anh hiểu rất rõ về giống bơ này, anh không ngần ngại chia sẻ với chúng tôi về kỹ thuật tuyển chọn chồi ghép cần phải chọn cây mẹ khỏe không có mầm bệnh, cây mẹ đó phải cho ra quả thon dài và độ sáp dẻo của thịt quả cao để nhân giống. Quả bơ 034 nhà anh được thương lái thu mua với giá cao hơn thị trường từ 5.000 đến 10.000 đồng/kg vì quả bơ có mẫu mã đẹp và thịt bơ vàng, sáp dẻo. Kỹ thuật chăm sóc bơ và sầu riêng không khó vì đây là hai loại cây ăn quả phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng của địa phương với điều kiện phải chọn giống thật kỹ lưỡng. Đây là yếu tố quan trọng nhất, quyết định thành bại trong nông nghiệp. Đối với cây bơ cũng như sầu riêng Dona, anh bố trí trồng khoảng cách 3 hàng cà phê xen một hàng bơ hoặc sầu riêng. Chi phí đầu tư hàng năm mỗi cây trồng xen anh sử dụng 20kg phân chuồng hoai mục và 4kg phân NPK chia làm nhiều lần bón. Nếu điều kiện thời tiết thuận lợi như năm 2019, cây bơ 034 cho trái 2 vụ, sầu riêng cho thu hoạch một vụ vào tháng 10 hàng năm. Sau khi thu hoạch cần phải tỉa cành tạo tán cho cây, bón phân tưới nước phục hồi cho cây đâm chồi lộc mới, đồng thời định kỳ phun thuốc bảo vệ thực vật định kỳ 7 ngày một lần, phun 2 lần liên tiếp nhau để bảo vệ đọt non khỏi các loài chích hút và phòng trừ nấm bệnh cho cây. Sau khi bơ đậu quả non cần bổ sung phân bón có các thành phần trung và vi lượng cho quả phát triển, đặc biệt trong thời gian hai tháng đầu, quả non thu hút nhiều loài chích hút như rầy, bọ xít muỗi, nhện đỏ, ruồi vàng… nên cần phun thuốc bảo vệ thực vật phòng ngừa định kỳ một tuần một lần và thay đổi thuốc trong các lần phun, tránh hiện tượng kháng thuốc, kết hợp với các biện pháp sinh học như treo bẫy dính ruồi vàng, treo thêm băng phiến cũng có tác dụng tốt xua đuổi côn trùng chích hút hiệu quả mà lại an toàn. Nếu được chăm sóc tốt, đúng kỹ thuật, sản phẩm thu hoạch đúng thời điểm, đảm bảo về độ chín, quả bơ sẽ cho tỷ lệ hàng loại một đến 85%, năng suất sẽ đạt từ 80 đến 150 kg/cây/năm.

Trồng xen cây ăn quả có giá trị kinh tế cao trong vườn cà phê có thể xem là một giải pháp vừa tăng thu nhập bền vững, hiệu quả trên cùng đơn vị diện tích canh tác, vừa tạo môi trường sinh thái ổn định, đối phó với điều kiện biến đổi khí hậu hiện nay, đồng thời tạo cơ sở cho phát triển nông nghiệp bền vững. Mô hình của hộ anh Lê Văn Tri cần được khuyến khích nhân rộng để thoát khỏi thế độc canh cây trồng hiện nay.

Vũ Văn Bình - KNV xã Lộc Ngãi

TRUNG TÂM KHUYẾN NÔNG LÂM ĐỒNG

Tầng 4, Khu D, Trung tâm hành chính tỉnh Lâm Đồng - 36 Trần Phú- TP Đà Lạt

ĐT: 02633.812932 - 02633.824180 Fax: 02633.812270 E-mail: ttknld@gmail.com

Top