Trong ngành chăn nuôi hiện nay, kháng sinh được dùng để phòng và trị bệnh, đồng thời được dùng như một chất kích thích tăng trưởng cho vật nuôi theo con đường bổ sung vào thức ăn. Kháng sinh bổ sung vào thức ăn chăn nuôi có tác dụng ức chế và loại bỏ sự hoạt động của vi khuẩn gây bệnh, đặc biệt vi khuẩn gây bệnh cho đường tiêu hóa và hô hấp trên động vật giai đoạn sơ sinh. Tuy nhiên, việc sử dụng kháng sinh như một chất kích thích tăng trưởng thì lại gây hiện tượng kháng kháng sinh trên vật nuôi (gọi tắt là sự kháng thuốc).

Để thay thế kháng sinh trong chăn nuôi, ngoài việc tiêm phòng vaccine, vệ sinh sạch sẽ, các nước có nền chăn nuôi tiên tiến đã áp dụng một số biện pháp thay thế kháng sinh sau:

Sử dụng các acid hữu cơ

Các vi khuẩn gây bệnh như E.coli, Samonella sống và hoạt động ở pH ≥ 4; vi khuẩn có lợi như Lactobacillus hay Bifidobacterium sống và hoạt động ở pH ≤ 3,5. Vì vậy, việc sử dụng các acid hữu cơ để đưa pH dịch tiêu hóa xuống ≤ 3,5 thì có lợi cho hoạt động và phát triển của vi khuẩn có lợi và ức chế được vi khuẩn có hại. Acid hữu cơ thường được dùng trong chăn nuôi là acid lactic, formic, fumaric, butyric...; các acid hữu cơ trên khi được bổ sung một lượng vừa đủ vào thức ăn chăn nuôi sẽ giúp hạ thấp được pH của dịch dạ dày và dịch ruột. Mặc dù, pH của dịch dạ dày và dịch ruột hạ thấp nhưng không gây ăn mòn niêm mạc ống tiêu hóa, ví dụ như acid butyric có tác dụng bảo vệ và kích thích sự phát triển của niêm mạc ruột.

Bổ sung các enzyme

Hiện nay, vật nuôi thường lớn nhanh, do đó nhu cầu dinh dưỡng của chúng rất cao, nên việc sử dụng khẩu phần nhiều tinh bột thường không được tiêu hóa hết. Bên cạnh đó, để rút ngắn thời gian chăn nuôi, người ta cho vật nuôi ăn rất nhiều, nên không có đủ thời gian tiêu hóa kĩ lưỡng thức ăn. Enzyme được bổ sung vào thức ăn thường là những loại enzyme mà bản thân vật nuôi không sản sinh được hoặc sản sinh thiếu hụt. Vì vậy, bổ sung các enzyme nhằm kết hợp với enzyme nội sinh để phân giải tốt các hợp chất trong thức ăn, giúp vật nuôi tăng được tỷ lệ tiêu hóa hấp thu thức ăn.

Các chế phẩm probiotic

Các chế phẩm probiotic có chứa những vi sinh vật như vi khuẩn hay nấm men có lợi. Khi bổ sung vào thức ăn chăn nuôi sẽ giúp cho vật nuôi tăng khả năng tiêu hoá, tăng cường hệ thống miễn dịch của ruột, hạn chế các bệnh về đường tiêu hoá, hạn chế được việc sử dụng kháng sinh, góp phần làm tăng chất lượng sản phẩm vật nuôi. Một số sản phẩm probiotic đã được Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn công nhận như Bimix, Balasa N01…

Các chế phẩm cung cấp kháng thể

Các chế phẩm cung cấp kháng thể như bột huyết tương, bột trứng gà… chứa các kháng thể có thể loại bỏ các vi khuẩn gây bệnh ở đường ruột, ngăn ngừa được rối loạn tiêu hóa. Các con vật như heo, bò ở giai đoạn mới sinh ra không thể tự sản sinh đủ kháng thể để chống bệnh, mà chúng phải trông cậy vào nguồn kháng thể của sữa mẹ. Tuy nhiên nguồn kháng thể này thường không đáp ứng đủ nhu cầu. Vì vậy, việc bổ sung các chế phẩm giàu kháng thể là cần thiết, nhất là khi kháng sinh không được đưa vào thức ăn.

Kháng sinh thảo dược

Các chế phẩm thảo dược như Chế phẩm thảo dược APEX do hãng BFI của Anh sản xuất từ cây hương thảo, cây tỏi, cây xạ hương, cây quế…; chế phẩm diterpen lacton của Viện chăn nuôi chiết xuất từ cây Xuyên Tâm Liên; Chế phẩm tỏi, nghệ, gừng và quế của Trường ĐHNL Thủ Đức; Bột thảo dược của Trường ĐHNN I Hà Nội.... Các hoạt chất trong các thảo dược này hoạt động như các chất kháng khuẩn và các chất chống oxy hóa. Nó có thể thay thế nhiều loại kháng sinh như tylosin, chlotetracycline, sulfametazine, penicillin... bổ sung vào thức ăn. Ngoài ra, chế phẩm không ức chế những vi khuẩn có ích trong đường ruột và còn có tác dụng kích thích tính thèm ăn, tăng sự tiết dịch tiêu hóa, cải thiện tỷ lệ tiêu hóa hấp thu thức ăn, giúp tăng khả năng tăng trọng, khả năng phòng và điều trị bệnh tiêu chảy, bệnh hô hấp.

Thay thế kháng sinh bằng việc bổ sung acid hữu cơ, enzyme, probiotic, chế phẩm cung cấp kháng thể và kháng sinh thảo dược cùng với việc áp dụng chặt chẽ các điều kiện vệ sinh và an toàn sinh học trong quy trình chăn nuôi sẽ góp phần cải thiện chất lượng vật nuôi, tránh để vật nuôi bị ảnh hưởng quá nhiều bởi kháng sinh.

Văn Đắc (t/h) - TTKN Lâm Đồng

TRUNG TÂM KHUYẾN NÔNG LÂM ĐỒNG

Tầng 4, Khu D, Trung tâm hành chính tỉnh Lâm Đồng - 36 Trần Phú- TP Đà Lạt

ĐT: 02633.812932 - 02633.824180 Fax: 02633.812270 E-mail: ttknld@gmail.com

Top