I. MỤC TIÊU

 

Nhm đưa ra các biện pháp k thuật tm thi hướng dẫn phòng chống sâu đục quả (trái) cây múi (bưởi, cam, chanh), giảm tổn thất, góp phần bảo vệ phát triển sản xuất cây múi theo hướng sản xuất an toàn, bền vng.

 

II. PHẠM VI ÁP DNG

Quy trình k thuật tm thời phòng chống sâu đục quả hại cây có múi được phổ biến áp dụng trong hệ thống tổ chc chuyên ngành Bảo vệ, Kiểm dịch thc vật các tổ chc, nhân trng cây có múi trên lãnh thổ Việt Nam.

III. ĐẶC ĐIỂM NH THÁI, GÂY HẠI VÀ PHƯƠNG THỨC PHÁT TÁN

1. Đặc đim nh thái bản

Sâu đục quả cây có múi 2 loài phổ biến là Prays citri Milliere (Yponomeu - tidae: Lepidoptera) loài Citripestis sagittiferella Moore (Lepidoptera: Pyralidae) xuất hiện gây hại cây múi, đặc biệt cây bưởi trồng tại các tỉnh vùng đồng bằng sông Cu Long và một số tỉnh trng bưởi khác trong cả nưc.

a. Sâu đục vỏ quả (Prays citri Milliere)

- Trưởng thành ch thước rất nh, màu xám, chiều dài sải nh khoảng 8mm. Râu đầu thẳng, gn như xếp trên lưng khi đậu.

- Trng hình tròn, đưc đẻ trên vỏ quả; trng mới đẻ có màu trắng trong, nhìn từ bên ngoài giống túi tinh dầu của quả.

- u tng có màu xanh ngọc, mi đt bụng có mt ng ngang màu đ quanh thân.

- Nhộng dạng nhộng bọc, màu nâu, nằm trong một lớp kén mỏng trên nhng lá gần nơi quả bị đục hoặc ngay trên quả.

b. Sâu đục quả (Citripestis sagittiferella Moore)

- Trưng thành kích thưc nh(10 - 12mm), thân mảnh, màuu đậm đến xám nâu. Trên cánh trưc có nhng vệt màu đậm dọc theo gân cánh; khi đậu đầu hơi nhô cao hơn thân và có 2 râu đầu mnh như si chỉ, cong hình ch C ngưc về phía trưc.

- Trng hình bầu dục, mới đẻ màu trng đục, sắp nở màu cam đỏ. Trng có hình vy hơi phng.

- Sâu non mi n cóu ng cam, u càng ln thì u càng đậm hơn, sâu đy sc dài khoảng 19- 22mm, u đ nâu và chuyn sang u u xanh khi đy sc.

- Nhộng nm trong đất, màu nâu đm, dài khoảng 12 – 14mm


2. Đặc đim gây hại

a. Sâu đục vỏ quả (Prays citri Milliere)

Sâu xâm nhim gây hại từ khi quả còn rất nhỏ, vết đục tạo nên nhng u sần trên quả, nếu bị nặng quả sẽ rụng. Nếu sâu đục quả gây hại muộn quả không rụng nhưng bị biến dạng bởi nhng u sần làm giảm giá trị thương phm gim. Sâu gây hại nhiều giai đoạn quả non, quả vỏ dày như bưởi, cam sành, cam mật nhưng gây hại phổ biến nhất trên cây bưởi. Chúng chỉ gây hại lớp vỏ quả, không hi phần thịt qu (múi, tép bưởi).

Kết quả nghiên cu mt số tác giả nước ngoài còn cho thy sâu đục vỏ quả này còn gây hại cả trên hoa.

b. Sâu đục quả (Citripestis sagittiferella Moore)

Sâu non mới nở đục ngay vào vỏ quả sâu khoảng 3- 5mm, mỗi lỗ đục một con sâu non ngụ. Ngoài ming l thưng thy phân sâu đùn ra nên rất dễ phát hiện. Sâu non ng lớn ng đục sâu vào bên trong để ăn thịt quả. Lỗ đục của sâu va tạo điều kiện thun li cho nm bệnh xâm nhim va hấp dẫn trưởng thành ruồi đục quả đến đẻ trng gây hại. Trên bưởi sâu non gây hại từ khi quả bưởi đạt kích thước bằng nm tay cho đến thu hoạch. Khi bị hại nặng quả bị thối rụng sớm, ảnh hưởng nhiều đến năng sut sản lượng.

3. Cây chủ

Sâu đục quả cây múi gây hại cả trên bưởi, cam sành, cam mật chanh Eureka.

4. Phương thức phát tán

Nguồn sâu đục quả phát tán lây lan qua nhiều con đường:

- Trưởng thành khả năng bay nên khả năng phát tán rng.

- Quá trình vận chuyn quả còn sâu bên trong từ nơi này đến nơi khác.

- Quả nhim sâu rng xuống đất cũng nguồn lây lan, phát tán.

- Loài sâu đục vỏ quả Prays citri Milliere có thể lây lan theo cây giống do nhộng nm trên cây.

IV. BIN PHÁP PHÒNG CHNG

Sâu đục quả cây múi các loài sâu hại rất khó phòng trừ đa số nông dân chỉ phát hiện khi chúng đã đục vào quả tạo nhng u sần trên vỏ, giai đoạn này phun thuốc phòng trừ không hiệu quả. Do đó, nhng vùng cây múi bị nhim sâu đục quả nên áp dụng biện pháp quản lý dịch hi tng hợp (IPM):

- Tỉa cành tạo tán sau khi thu hoạch để vườn thông thoáng, kết hợp với việc bón phân vun đất để dit nhộng.

- Thăm đồng thưng xuyên để phát hiện thời gian trưởng thành sâu đục quả bắt đầu đẻ trng hoặc giai đoạn sâu mới gây hại khi quả va nh thành.

- Thu gom nhng quả bị nhim còn trên cây quả đã rụng xuống đất ngâm trong nước vôi nồng độ 1% ít nhất 24 giờ để diệt sâu non.

- Bao qu bin pháp hiu quả cao nhất đối với sâu đục qu: Bao quả khi quả to bằng quả chanh, nếu bao mun vẫn bị sâu đc quả hi; sử dụng vải màn lưới làm túi bao trái cho hiu quả cao.

- Nhân thả hoặc tạo điều kiện cho kiến vàng phát trin để chúng tiêu diệt trng sâu đục quả sâu non mới nở.

- Phòng trừ bng thuc BVTV: thể tm thời s dụng thuốc gc Phenthoate (Dimephenthoate) hoặc Fenvalerate để phun tr; thuốc BVTV phải sử dụng theo nguyên tắc 4 đúng đm bảo thời gian cách ly theo chỉ dẫn trên bao thuốc. Phun trừ giai đon trước n hoa giai đoạn quả non.

V. TỔ CHỨC THỰC HIỆN

Chi cục Bảo vệ thc vật các tỉnh, thành ph trc thuộc Trung ương trách nhim tổ chc triển khai, hướng dẫn các tổ chc, nhân trồng cây có múi áp dụng các biện pháp k thuật phòng chng sâu đục quả.

Trong quá trình thc hiện nếu có vấn đề phát sinh cần báo cáo kịp thời về Cục Bảo vệ thc vật để ng phối hp giải quyết.

 

Cục Bảo vệ thc vt

TRUNG TÂM KHUYẾN NÔNG LÂM ĐỒNG

Tầng 4, Khu D, Trung tâm hành chính tỉnh Lâm Đồng - 36 Trần Phú- TP Đà Lạt

ĐT: 02633.812932 - 02633.824180 Fax: 02633.812270 E-mail: ttknld@gmail.com

Top